લેન્સેટનું સંશોધન : યોગ્ય પોષણ યોગ્ય ટાઈમે મળે તો ટીબીથી થતા મૃત્યુદરમાં ઘટાડો થઇ શકે

Anuradha Mascarenhas : ઝારખંડના એક 18 વર્ષના આદિવાસી વ્યક્તિને ક્ષય રોગ(TB) હોવાનું નિદાન થયું ત્યારે તેનું વજન માત્ર 26 કિલો હતું. તેમના પરિવાર સાથે દરરોજ યોગ્ય ભોજન ભાગ્યે જ મળતું હોવાથી, તેમની સ્થિતિ વધુ કથળી હતી. પરંતુ પૌષ્ટિક ફૂડ પેકેટ્સ આપવામાં આવ્યા, તો વ્યક્તિના વજનમાં ફેરફાર થયો અને છ મહિનામાં 16 કિલો વજન વધાર્યું,અને સુધારો દર્શાવ્યો હતો.

બે અભ્યાસ, ઓગસ્ટ 2019 અને ઓગસ્ટ 2022 વચ્ચે ઝારખંડના ચાર જિલ્લાઓમાં હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા, આ કિશોરી તેનો ભાગ હતી, જે પોષક આધાર ટીબીના દર્દીઓમાં મૃત્યુનું જોખમ કેવી રીતે ઘટાડે છે તેનો પ્રથમ પુરાવો આપે છે.

ઇમ્પ્રૂવમેન્ટ ઑફ ન્યુટ્રિશનલ સ્ટેટસ (RATIONS) ટ્રાયલ દ્વારા ટ્યુબરક્યુલોસિસનું સક્રિયકરણ (activation) ઘટાડવાના તારણો અનુસાર, સુધારેલ પોષણથી તમામ પ્રકારના ટીબીના બનાવોમાં 40 ટકા અને ચેપી ટીબીના, ચેપી ફેફસાના ટીબીથી પીડાતા દર્દીઓના સંપર્કના બનાવોમાં 50 ટકા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે.

આ પણ વાંચો: Weight Loss Tips : જો 30 દિવસમાં વજન ઘટાડવા માંગો છો, તો આ ટિપ્સ જલ્દી વજન ઘટાડવામાં કરશે મદદ

તેમાં એ પણ જાણવા મળ્યું છે કે ટીબીના ઓછા વજનવાળા દર્દીઓમાં વહેલું વજન વધવાથી મૃત્યુનું જોખમ 60 ટકા સુધી ઘટાડી શકાય છે, કારણ કે તે વધારે સારવારની અને સફળતાની ખાતરી આપે છે.

ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) દ્વારા નેશનલ ટીબી એલિમિનેશન પ્રોગ્રામ અને નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર રિસર્ચ ઇન ટ્યુબરક્યુલોસિસ, ચેન્નાઈના સહયોગથી અભ્યાસના તારણો અને ધ લેન્સેટ ગ્લોબલ હેલ્થ જર્નલ્સમાં પ્રકાશિત થયા છે .

અજમાયશના ભાગ રૂપે, 2,800 TB દર્દીઓમાંથી 10,345 "ઘરગથ્થુ સંપર્કો" ને ફૂડ પાર્સલ પ્રાપ્ત કરવા માટે રેન્ડમાઇઝ કરવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે 5,621 લોકોને એક વર્ષ માટે વધારાના સૂક્ષ્મ પોષકતત્વો (750 kcal, 23 ગ્રામ પ્રોટીન) સાથે ખોરાક આપવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે બાકીના લોકોને વધારાના પોષક તત્ત્વો વિનાના ખોરાકના પાર્સલ મળ્યા હતા. અજમાયશના અંતે, ટીબીની ઘટનાઓ બાદની સરખામણીમાં અગાઉના જૂથમાં 39 ટકા ઓછી હતી.

બીજા અભ્યાસમાં 2,800 ટીબીના દર્દીઓને છ મહિના સુધી ટ્રેક કરવામાં આવ્યા હતા અને જાણવા મળ્યું હતું કે સુધારેલા પોષણને પગલે વજનમાં વધારો મૃત્યુદરના ઘટાડાના જોખમ સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે, ખાસ કરીને પ્રથમ બે મહિનામાં જ્યારે મૃત્યુ થાય છે. એક ટકા વજન વધવા પર મૃત્યુનું જોખમ 13 ટકા અને 5 ટકા વજન વધવા પર 61 ટકા સુધી ઘટ્યું હતું.

આ તારણો, એવા સમયે આવ્યા છે જ્યારે કેન્દ્ર 2025 સુધીમાં ટીબીને નાબૂદ કરવા માંગે છે, તેની નીતિ અમલીકરણ સ્તરે અસરો થઈ શકે છે. રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ હેઠળ, ટીબીના દર્દીઓને તેમની સારવારના સમયગાળા માટે ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર દ્વારા 500 રૂપિયાની માસિક પોષણ સહાય આપવામાં આવે છે. અને નિ-ક્ષય મિત્ર કાર્યક્રમ હેઠળ, સ્વયંસેવકો તેમના "દત્તક લીધેલા" દર્દીઓને માસિક પોષણ કીટ પ્રદાન કરી શકે છે.

ICMRના રોગશાસ્ત્ર અને સંચારી રોગો વિભાગના વડા, ડૉ. નિવેદિતા ગુપ્તાએ જણાવ્યું હતું કે, "ભવિષ્યમાં આપણે ટીબીનો કેવી રીતે સામનો કરી શકીએ તેના પર તારણો પ્રકાશ પાડે છે."

ભારતમાં, 2021 માં ટીબીના 30 લાખ નવા કેસ અને 4,94,000 મૃત્યુ નોંધાયા હતા, WHO ગ્લોબલ ટ્યુબરક્યુલોસિસ રિપોર્ટ, 2022 મુજબ, જે વૈશ્વિક ક્ષય રોગના 27 ટકા અને મૃત્યુના 35 ટકાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે અભ્યાસ નોંધપાત્ર છે કારણ કે કુપોષણ હવે વૈશ્વિક સ્તરે ટીબી માટે અગ્રણી જોખમ પરિબળ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે અને સરળ ડાયટ અસરકારક હોવાનું જણાયું છે.

નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે અભ્યાસ નોંધપાત્ર છે કારણ કે કુપોષણ હવે વૈશ્વિક સ્તરે ટીબી માટે અગ્રણી જોખમ પરિબળ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે અને સરળ ડાયટ અસરકારક હોવાનું જણાયું છે કે, "અજમાયશના પરિણામો નોંધપાત્ર છે કારણ કે તે દર્શાવે છે કે કુટુંબના સભ્યોમાં સુધારેલ પોષણ ગ્રુપ લેવલએ કામ કરે છે.''

આ પણ વાંચો: Health Tips : હેયરફોલની સમસ્યામાં આ ABCG જ્યુસ છે અસરકારક ઉપાય

એમએસ સ્વામીનાથન રિસર્ચ ફાઉન્ડેશનના ચેરપર્સન અને વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (ડબ્લ્યુએચઓ) ના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક ડૉ. સૌમ્યા સ્વામીનાથને જણાવ્યું હતું કે, "આ અભ્યાસ વિશ્વમાં પહેલો અભ્યાસ છે અને પ્રશ્ન એ હતો કે શું યોગ્ય પોષક ટીબીની ઘટનાઓને ઘટાડી શકે છે.''

તેમણે ઉમેર્યું કે, “તે અદ્ભુત છે કે ભારત તરફથી પુરાવા આવી રહ્યા છે જે વૈશ્વિક નીતિને પણ જાણ કરશે. અનિવાર્યપણે, એક સારું પોષણ પેકેજ કે જે નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં કેલરી, પ્રોટીન અને સૂક્ષ્મ પોષકતત્ત્વો પ્રદાન કરે છે તે ટીબીના દર્દીઓના ઘરના સભ્યોને આપવું જોઈએ.''

અભ્યાસ મુજબ, ટીબીના એક પણ કેસને રોકવા માટે, લગભગ 30 પરિવારો (111 ઘરગથ્થુ સંપર્કો) અને લગભગ 47 દર્દીઓને પોષણ સહાય પૂરી પાડવાની જરૂર પડશે. ફૂડ બાસ્કેટનો માસિક ખર્ચ દર્દી દીઠ ₹ 1,100 અને સંપર્ક દીઠ ₹ 325 (2019ના ભાવે) હતો.

ટીબીના દર્દીઓને છ મહિના માટે માસિક 10 કિલો ફૂડ બાસ્કેટ (ચોખા, કઠોળ, દૂધનો પાવડર, તેલ) અને મલ્ટીવિટામિન્સ મળ્યા હતા. પરિવારના સભ્યોમાં, હસ્તક્ષેપ ગ્રુપને દર મહિને માથાદીઠ 5 કિલો ચોખા અને 1.5 કિલો કઠોળ પ્રાપ્ત થયા હતા.

ઝારખંડને અજમાયશ સ્થળ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું કારણ કે તેમાં ટીબીના કેસો વધારે છે (52,179 કેસ 2021માં જાહેર કરવામાં આવ્યા છે) અને મલ્ટી ડાયમેંશનલ ગરીબીનું ઊંચું પ્રમાણ છે.

ડો ભાર્ગવે કહ્યું કે, "ઓછા ખર્ચે ખોરાક-આધારિત પોષક પ્રોગ્રામ ટીબીને નોંધપાત્ર અંશે અટકાવી શકે છે તે ખૂબ જ પ્રોત્સાહક છે.''