SC, ST અને OBC વિદ્યાર્થીઓ કેમ છોડી રહ્યા છે IIT, IIM અને સેન્ટ્રલ યુનિવર્સિટી? સરકાર આપી રહી છે આ કારણ

Education News: ઉચ્ચ શિક્ષણ અને અનામત કેટેગરીના વિદ્યાર્થીઓ અંગે ચોંકાવનારા આંકડા સામે આવ્યા છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં, 13,626 દલિત (SC), આદિવાસી (ST) અને પછાત સમુદાય (OBC) વિદ્યાર્થીઓએ કેન્દ્રીય યુનિવર્સિટીઓ, IIT અને IIMમાંથી અભ્યાસ છોડી દીધો છે. સોમવારે (4 ડિસેમ્બર, 2023), શિક્ષણ રાજ્ય મંત્રી સુભાષ સરકારે લોકસભામાં લેખિત જવાબમાં આ માહિતી આપી હતી.

લોકસભામાં આ પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો હતો કે શું સરકારે આ ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં SC, ST અને OBC વિદ્યાર્થીઓમાં ડ્રોપઆઉટ રેટના ઊંચા કારણોને સમજવા માટે કોઈ અભ્યાસ કર્યો છે? સરકારે જવાબ આપ્યો કે "વિદ્યાર્થીઓ પાસે ઉચ્ચ શિક્ષણમાં ઘણી પસંદગીઓ હોય છે. તેઓ ઘણી વખત અલગ-અલગ સંસ્થાઓ વચ્ચે અથવા એક જ સંસ્થામાં વિવિધ અભ્યાસક્રમો વચ્ચે ટ્રાન્સફર કરે છે."

કયા સમુદાયના વિદ્યાર્થીઓનો ડ્રોપ આઉટ દર કેટલો?

સરકાર દ્વારા રજૂ કરાયેલા ડેટા દર્શાવે છે કે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં 4,596 OBC, 2,424 SC અને 2,622 ST વિદ્યાર્થીઓએ કેન્દ્રીય યુનિવર્સિટીમાંથી અભ્યાસ છોડી દીધો છે. આ જ સમયગાળા દરમિયાન, 2,066 OBC, 1,068 SC અને 408 ST વિદ્યાર્થીઓએ IITમાંથી અભ્યાસ છોડી દીધો હતો. 163 OBC, 188 SC અને 91 ST વિદ્યાર્થીઓએ IIMમાંથી અભ્યાસ છોડી દીધો.

ડ્રોપઆઉટ રેટ ઘટાડવા માટે સરકાર શું કરી રહી છે?

જવાબમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ડ્રોપઆઉટ રેટ ઘટાડવા માટે સરકાર આર્થિક રીતે નબળા વિદ્યાર્થીઓને તેમના અભ્યાસ માટે વિવિધ પ્રકારની સહાય પૂરી પાડી રહી છે. આ પ્રયાસોમાં ફી ઘટાડવા, વધુ સંસ્થાઓની સ્થાપના, શિષ્યવૃત્તિ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

સરકાર એમ પણ કહે છે કે SC/ST વિદ્યાર્થીઓના કલ્યાણ માટે 'IITsમાં ટ્યુશન ફી માફી', કેન્દ્રીય ક્ષેત્રની યોજના હેઠળ રાષ્ટ્રીય શિષ્યવૃત્તિ, સંસ્થાઓમાં શિષ્યવૃત્તિ વગેરે જેવી યોજનાઓ છે.

મંત્રીએ કહ્યું, "SC/ST વિદ્યાર્થીઓની કોઈપણ સમસ્યાના તાત્કાલિક નિવારણ માટે, સંસ્થાઓએ SC/ST વિદ્યાર્થી સેલ, સમાન તક સેલ, વિદ્યાર્થી ફરિયાદ સેલ, વિદ્યાર્થી ફરિયાદ સમિતિ, વિદ્યાર્થી સામાજિક ક્લબ, સંપર્ક અધિકારી, સંપર્ક અધિકારી જેવી સંસ્થાઓની સ્થાપના કરી છે. કમિટી વગેરે મિકેનિઝમ્સની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. વધુમાં, યુજીસીએ વિદ્યાર્થીઓમાં સમાનતા અને બંધુત્વને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સમયાંતરે સૂચનાઓ જારી કરી છે."