SEBI ડીમેટ ખાતા માટે નવી સુવિધા શરુ કરશે, જાણો રોકાણકારોને શું ફાયદો થશે

SEBI Rules For Demat Account SWP, STP Facility : શેરબજારના રોકાણકારો માટે એક મોટા સમાચાર આવ્યા છે. ભારતીય બજાર નિયામક સેબીએ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણકારોની સુવિધા વધારવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ દરખાસ્ત કરી છે. આ અંતર્ગત ડીમેટ ખાતામાં રાખવામાં આવેલા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સ પર સિસ્ટમેટિક વિથડ્રોઅલ પ્લાન (SWP) અને સિસ્ટેમેટિક ટ્રાન્સફર પ્લાન (STP)ની સુવિધા પણ આપવામાં આવશે.

હાલમાં, આ સુવિધા સ્ટેટમેન્ટ ઓફ એકાઉન્ટ એટલે કે SOA મોડમાં રાખવામાં આવેલા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સ પર જ ઉપલબ્ધ છે. સેબીનું માનવું છે કે આ ફેરફારથી રોકાણકારો માટે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં નિયમિતપણે રોકાણ કરેલા નાણાં ઉપાડવા અને ટ્રાન્સફર કરવામાં સરળતા રહેશે.

વર્તમાન સિસ્ટમમાં શું સમસ્યા છે?

હાલની સિસ્ટમમાં, જે રોકાણકારોના મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સ ડીમેટ એકાઉન્ટમાં રાખવામાં આવે છે, તેઓએ દર વખતે પૈસા ઉપાડવા અથવા એક સ્કીમથી બીજી સ્કીમમાં ટ્રાન્સફર કરતી વખતે અલગ અલગ સૂચનાઓ આપવી પડે છે. આ માટે તેમણે વારંવાર ડિલિવરી ઇન્સ્ટ્રક્શન સ્લિપ અથવા ડિજિટલ ઓથોરાઇઝેશન આપવું પડશે. આ પ્રક્રિયામાં વધુ સમય લાગે છે, સાથે સાથે કેટલીકવાર ભૂલો પણ થાય છે. આ કારણોસર, ઘણા રોકાણકારો ડીમેટ દ્વારા નિયમિત આવક મેળવવા અથવા પોર્ટફોલિયોને યોગ્ય રીતે ફરીથી સંતુલિત કરવા જેવી બાબતો કરી શકતા નથી.

સેબી શું ફેરફાર કરવા માંગે છે?

સેબીએ કન્સલ્ટેશન પેપર જારી કર્યું છે. આમાં નિયમનકારે ડીમેટ એકાઉન્ટમાં રાખેલા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સ પર   SWP અને STP માટે સ્થાયી સૂચનાઓ આપવાની ઓફર કરી છે. આનો અર્થ એ થશે કે જો રોકાણકારો એક વાર સૂચના આપે છે, તો યુનિટ્સ આપમેળે રિડીમ અથવા ટ્રાન્સફર થઈ જશે. સેબીનું કહેવું છે કે આનાથી રોકાણકારોને વધુ સુવિધા મળશે એટલું જ નહીં, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઉદ્યોગ માટે કામ કરવાનું પણ સરળ બનશે.

પાવર ઓફ એટર્ની પર નિર્ભરતા ઘટશે

હાલમાં, ઘણા રોકાણકારો વારંવાર સૂચનાઓ આપવાનું ટાળવા માટે તેમના બ્રોકર્સને પાવર ઓફ એટર્ની આપે છે. પરંતુ સેબીનું કહેવું છે કે આનાથી રોકાણકારોનું તેમના રોકાણો પર સીધું નિયંત્રણ ઘટે છે. નવી દરખાસ્તના અમલીકરણ પર, ડિપોઝિટરી સિસ્ટમમાં સીધી સ્થાયી સૂચનાઓ આપવામાં આવશે. આ સાથે, રોકાણકારો પાવર ઓફ એટર્ની આપ્યા વિના નિયમિત ઉપાડ અને ટ્રાન્સફર કરી શકશે, જેથી તેઓ તેમના રોકાણો પર સીધો નિયંત્રણ રાખશે.

નવી સિસ્ટમ બે તબક્કામાં લાગુ કરવાની દરખાસ્ત

સેબી આ સુવિધાને એક સાથે સંપૂર્ણ રીતે લાગુ કરવાને બદલે બે તબક્કામાં શરૂ કરવા માંગે છે. પ્રથમ તબક્કામાં, રોકાણકારો ડિપોઝિટરી અથવા સ્ટોક એક્સચેન્જ દ્વારા એકવાર યુનિટ આધારિત એસડબ્લ્યુપી અને એસટીપી માટે નોંધણી કરાવી શકશે. આ પછી, ઓર્ડરનો અમલ સ્ટોક એક્સચેન્જ પ્લેટફોર્મ પર થશે. આ તબક્કામાં, ફક્ત ફિક્સ્ડ યુનિટ નંબર અને ફિક્સ્ડ ડેટ સાથેના ટ્રાન્ઝેક્શનને મંજૂરી આપવામાં આવશે.

બીજા તબક્કામાં, આ પ્રક્રિયા રજિસ્ટ્રાર અને ટ્રાન્સફર એજન્ટ એટલે કે આરટીએ દ્વારા પણ પૂર્ણ કરી શકાય છે. પછી રોકાણકારોને વધુ સુગમતા મળશે. ઉદાહરણ તરીકે, તેમના માટે નફાના આધારે રકમ અને સ્વિચિંગ અથવા સ્વિંગ (એસટીપી) ના આધારે ઉપાડ (એસડબ્લ્યુપી) કરવું શક્ય બનશે. આ સુવિધા ખાસ કરીને તે લોકો માટે ફાયદાકારક રહેશે જેઓ તેમના મૂળ રોકાણને જાળવી રાખીને ફક્ત તેના પર કમાયેલી રકમ ઉપાડવા અથવા સ્વિચ કરવા માંગે છે.

કયા રોકાણકારોને સૌથી વધુ ફાયદો થશે?

આ પ્રસ્તાવનો સૌથી મોટો ફાયદો તેવા રોકાણકારોને થશે જેઓ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાંથી નિયમિત આવક મેળવવા માંગે છે. ઉદાહરણ તરીકે, નિવૃત્ત લોકો અથવા રોકાણકારો કે જેઓ તેમના માસિક ખર્ચ માટે એસડબ્લ્યુપીનો ઉપયોગ કરે છે. આ સિવાય જે રોકાણકારો લાંબા સમય સુધી રોકાણ કરે છે અને સમયાંતરે પોર્ટફોલિયોમાં ફેરફાર કરે છે તેમને પણ આ સુવિધાનો લાભ મળશે. વારંવાર સૂચનાઓની જરૂરિયાત દૂર થવાથી ભૂલોનું જોખમ પણ ઘટશે અને સમગ્ર પ્રક્રિયા વધુ વિશ્વસનીય બનશે.

નવી દરખાસ્તનો અમલ ક્યારે થઈ શકે?

સેબીએ 26 ફેબ્રુઆરી, 2026 સુધીમાં આ પ્રસ્તાવ પર સામાન્ય લોકો પાસેથી સૂચનો માંગ્યા છે. આ પછી, નિયમોને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવશે અને નવી સુવિધાના પ્રથમ તબક્કાના અમલીકરણ માટેની સમયમર્યાદા જાહેર કરવામાં આવશે. આ પગલાથી ડીમેટ અને SOA મોડ્સ વચ્ચેનો તફાવત ઘટશે. એકંદરે, તે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણને સરળ અને વ્યવસ્થિત બનાવવાની દિશામાં એક મોટી પહેલ માનવામાં આવે છે.

(ડિસ્ક્લેમર : આ લેખનો હેતુ ફક્ત માહિતી પ્રદાન કરવાનો છે, રોકાણની સલાહ નહીં. સંપૂર્ણ માહિતી મેળવ્યા પછી અને સેબી દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત રોકાણ સલાહકારની સલાહ લીધા પછી જ રોકાણના નિર્ણયો લેવા જોઈએ.)