scorecardresearch

બે ટંકની રોટલી દોહ્યલી થઇ..! કેમ સતત વધી રહ્યા છે ઘઉંના ભાવ? પ્રતિબંધ વચ્ચે પણ નિકાસમાં બમણી વૃદ્ધિ કેમ?

Wheat export doubles : ઓછા ઉત્પાદનથી સ્થાનિક બજારમાં વધતા ભાવને અંકુશમાં રાખવા સરકારે મે મહિનામાં ઘઉંની નિકાસ (Wheat export) પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો પણ તે બેઅસર સાબિત થયો. ઘઉંના ભાવમાં (Wheat price) સતત વધારો ચાલુ…

બે ટંકની રોટલી દોહ્યલી થઇ..! કેમ સતત વધી રહ્યા છે ઘઉંના ભાવ? પ્રતિબંધ વચ્ચે પણ નિકાસમાં બમણી વૃદ્ધિ કેમ?

મહામારી બાદ હવે મોંઘવારીએ લોકોનું જીવવું મુશ્કેલ બનાવી દીધુ છે. કોરોના મહામારી બાદ મોટાભાગની જીવન જરૂરિયાતની ચીજવસ્તુઓના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે. જેના પરિણામે મધ્યમ અને ગરીબ વર્ગ માટે ઘર ખર્ચ ચલાવવું દિવસે ને દિવસે મુશ્કેલ બની રહ્યુ છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં ઘઉંના ભાવ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે અને આગામી સમયમાં ભાવ હજી ઉંચે જવાની શક્યતા છે. ઘઉંના ભાવ વધતા બે ટંકની રોટલી મેળવવી પણ દોહ્યલી બની રહી છે. કેમ સતત વધી રહ્યા છે ઘઉંના ભાવ? પ્રતિબંધ વચ્ચે પણ નિકાસમાં બમણી વૃદ્ધિ કેમ? ચાલો જાણીયે…

છ મહિનામાં ઘઉંની નિકાસમાં બમણી વૃદ્ધિ

ઘઉંના ભાવને અંકુશમાં રાખવામાં સરકાર તદ્દન નિષ્ફળ રહી છે. નિકાસ પ્રતિબંધ વચ્ચે પણ ઘઉંના ભાવ વધવાની સાથે એક્સપોર્ટસમાં જબરદસ્ત વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં દેશની ઘઉંની નિકાસમાં જબરદસ્ત ઉછાળો આવ્યો છે. એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર 2022 દરમિયાન દેશમાંથી કુલ 148 કરોડ ડોલરની મૂલ્યના ઘઉંની નિકાસ કરવામાં આવી હતી, જે પાછલા નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ અર્ધવાર્ષિક કરતાં બમણા કરતાં વધુ છે. એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર 2021 દરમિયાન દેશમાંથી કુલ 63 કરોડ ડોલરની મૂલ્યના ઘઉંની નિકાસ કરવામાં આવી હતી. વાણિજ્ય મંત્રાલય દ્વારા બુધવારે આ માહિતી આપવામાં આવી છે.

પ્રતિબંધ છતાં ઘઉંની નિકાસમાં ઉછાળો

સૌથી મહત્વપૂર્ણ વાત એ છે કે, ચાલુ વર્ષે મે મહિનામાં સરકારે ઘઉંની નિકાસ પર ઘણા પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો તેમ છતાં, એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર 2022 દરમિયાન ઘઉંની નિકાસમાં જબરદસ્ત વધારો થયો છે.

આવું એટલા માટે થયું છે કારણ કે, પ્રતિબંધ હોવા છતાં, ભારતે ખાદ્ય સુરક્ષા માટે અનાજની મદદ માંગતા ઘણા દેશોમાં ઘઉંની નિકાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી. રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં ઘઉંની સપ્લાય પર ખરાબ અસર પડી છે. રશિયા અને યુક્રેન બંને મુખ્ય ઘઉં ઉત્પાદક અને નિકાસ કરતા દેશો છે.

ઘઉંની પેદાશોની નિકાસમાં જબરદસ્ત વૃદ્ધિ

વાણિજ્ય મંત્રાલય દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતીમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં એગ્રીકલ્ચરલ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ પ્રોડક્ટોની નિકાસમાં મોટો વધારો થયો છે.

એગ્રીકલ્ચર એન્ડ પ્રોસેસ્ડ ફૂડ એક્સપોર્ટ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (APEDA) હેઠળ આવતી તમામ પેદાશોની નિકાસ એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર 2022 દરમિયાન વધીને 13.77 અબજ ડોલર થઈ છે, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળા દરમિયાન 11.05 અબજ ડોલર હતી. APEDA એ વર્ષ 2022-23ની માટે કુલ 23.56 અબજ ડોલરનું નિકાસ લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે. એટલે કે તાજેતરના આંકડાઓ અનુસાર ચાલુ નાણાંકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં અડધાથી વધુ લક્ષ્યાંક હાંસલ કરવામાં આવ્યો છે.

કઠોળની નિકાસમાં અઢી ગણો વધારો

આ જ સમયગાળા દરમિયાન દેશમાંથી કઠોળની નિકાસમાં પણ જંગી વધારો થયો છે. એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર 2021 દરમિયાન, દેશમાંથી 13.5 કરોડ ડોલરની મૂલ્યના કઠોળની નિકાસ કરવામાં આવી હતી, જે વર્તમાન નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં અઢી ગણાથી વધુ વધીને 33 કરોડ ડોલરે પહોંચી ગઇ છે. આ સમયગાળા દરમિયાન બાસમતી ચોખાની નિકાસ પણ 166 કરોડ ડોલરથી વધીને 228 કરોડ ડોલર થઈ છે. આ દરમિયાન નોન-બાસમતી ચોખાની નિકાસમાં 8 ટકા, પોલિટ્રી પ્રોડક્ટોની નિકાસમાં 83 ટકા અને ડેરી પેદાશોની નિકાસમાં 58 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે.

1-30 ઓક્ટોબર દરમિયાન ઘઉંની આવક વધીને 7 વર્ષની ટોચે પહોંચી હોવા છતાં ભારતમાં ઘઉંના ભાવ કૃષિ પેદાશ માર્કેટિંગ કમિટી (APMC) યાર્ડ અને જથ્થાબંધ આઉટલેટ્સમાં રેકોર્ડ ઊંચાઈએ પહોંચી ગયા છે.

રશિયાએ કાળા સમુદ્રના પ્રદેશમાં અનાજની નિકાસને મંજૂરી આપવા માટે યુએન-બ્રોકરેડ ડીલમાંથી પીછેહઠ કરી રહ્યું હોવાનું જણાવ્યું હતું તે પછી સોમવારે વૈશ્વિક ઘઉંના ભાવમાં પાંચ ટકાનો વધારો થયો હતો ત્યારે આ વિકાસ થયો છે.

ભારતમાં ઘઉંના ભાવ એગ્રીકલ્ચર પ્રોડ્યુસ માર્કેટિંગ કમિટી (એપીએમસી) યાર્ડ અને જથ્થાબંધ દુકાનોમાં રેકોર્ડ ઊંચાઈએ પહોંચ્યા છે, જ્યારે ઘઉંની આવક 1-30 ઓક્ટોબર દરમિયાન સાત વર્ષની ઊંચી સપાટીએ રહી છે. સોમવારના રોજ ઘઉંના વૈશ્વિક ભાવમાં પાંચ ટકાના વધારા વચ્ચે આ જોવા મળ્યું છે.

રોલર ફ્લોર મિલ્સ ફેડરેશન ઑફ ઈન્ડિયાના પ્રમુખ પ્રમોદ કુમાર કહે છે કે દિલ્હીમાં 2,700 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલના ભાવે ઘઉંનો સપ્લાય કરવામાં આવે છે. બેંગ્લોરમાં મિલો માટે કિંમત રૂ. 2,900-2,980 છે. એક લોટ મિલરનું કહેવું છે કે હરિયાણા હાલમાં દેશને ઘઉં ખવડાવી રહ્યું છે. પંજાબમાં ઘઉં નથી અને ઉત્તર પ્રદેશના ઘઉં ક્યાં ગયા તે અમે સમજી શકતા નથી.

ઓક્ટોબરમાં માર્કેટયાર્ડોમાં ઘઉંની આવક વધી

કૃષિ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ઓક્ટોબર 1-30 દરમિયાન 8.13 લાખ ટનની આવક થઈ હતી – જે 2015માં 9.76 લાખ ટન પછી સૌથી વધુ છે. 1 એપ્રિલથી શરૂ થતી સમગ્ર સિઝનમાં 217.1 લાખ ટનની આવક છે. 2019માં 237.3 લાખ ટનની આવક બાદ તે ત્રણ વર્ષની ઊંચી સપાટી પર છે.

નિકાસ પ્રતિબંધ વચ્ચે પણ ઘઉંના ભાવ વધ્યા

ઓક્ટોબરના ત્રીજા સપ્તાહમાં એપીએમસી યાર્ડમાં ઘઉંનો ભાવ વધીને 2,570.3 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ થયો હતો, જે સપ્ટેમ્બરના છેલ્લા સપ્તાહમાં 2,400.74 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ અને સપ્ટેમ્બરના ત્રીજા સપ્તાહમાં 2,465.17 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ હતો. કિંમતો 2,015 રૂપિયાની લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) કરતાં ઘણી ઉપર છે. ગયા વર્ષે ઓક્ટોબરના અંતિમ સપ્તાહમાં અનાજની જથ્થાબંધ કિંમત 2,068.4 રૂપિયા હતી.

ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કન્ઝ્યુમર અફેર્સ અનુસાર, 30 ઓક્ટોબરે ઘઉંની છૂટક કિંમત 30.37 રૂપિયા પ્રતિ કિલો હતી, જે એક મહિના પહેલા 30.99 રૂપિયા હતી. એક વર્ષ અગાઉ સમાન સમયગાળા દરમિયાન કિંમત 27.63 રૂપિયા હતી. ઘઉંના લોટનો ભાવ એક મહિના પહેલા 36.13 રૂપિયાની સરખામણીએ ઘટીને 35.13 રૂપિયા પ્રતિ કિલો થયો છે. એક વર્ષ પહેલા તેની કિંમત 30.81 રૂપિયા હતી.

ઘઉંનું ઉત્પાદન

કૃષિ મંત્રાલયના ચોથા અગ્રીમ અંદાજ મુજબ, આ વર્ષે ઘઉંનું ઉત્પાદન 1068.4 લાખ ટન છે જે અગાઉના વર્ષમાં 1095.9 લાખ ટન હતું. આ રેકોર્ડ 1113.4 લાખ ટનના પ્રારંભિક અંદાજ કરતાં ઓછું હતું. આ વર્ષે માર્ચ-એપ્રિલ દરમિયાન વધતી ગરમીના કારણે ઘઉંના ઉત્પાદનને અસર થઈ હતી. ગરમીથી અનાજનું ઉત્પાદન ઘટ્યુ હતુ.

સરકાર દ્વારા ઘઉંની ખરીદી ઘટી

એફસીએ એ ગયા વર્ષે 434.4 લાખ ટનની સરખામણીએ આ વર્ષે 187.9 લાખ ટન ઘઉંની ખરીદી કરી છે. ખાદ્ય મંત્રાલયના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે 250 લાખ ટન જે ખરીદી શકાયું નથી તે બજારમાં આવશે, પરંતુ વિશ્લેષકો અને હિસ્સેદારોને શંકા છે. ભાવ વધારાને કાબૂમાં લેવા માટે કેન્દ્રને ઓએમએસએસ હેઠળ ઘઉં બજારમાં ઠાલવવા પડી શકે છે. આનાથી 20-30 લાખ ટન ઘઉંને તાત્કાલિક અંકુશ મુક્ત કરવા પડી શકે છે.

Web Title: Wheat export doubles to 148 billion dolaar in april september 2022 wheat price rises

Best of Express