2026 માં શું શું બદલાવાનું છે? સ્કૂલ-કોલેજોમાં આ 5 મોટા નિર્ણયો પર રહેશે નજર

New Changes in School-College 2026: છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં દેશમાં શિક્ષણ ક્ષેત્રે ઘણા નવા પ્રયોગો થયા છે, જેના કારણે અનેક વિવાદો પણ થયા છે. આ ફેરફારો વચ્ચે 2026નું વર્ષ રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ ક્ષેત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે. કેટલાક મોટા સરકારી નિર્ણયો આવતા વર્ષે નક્કી કરવામાં આવ્યા છે, જ્યારે કેટલાક અગાઉના નિર્ણયોના પરિણામો આવતા વર્ષે દેખાશે. 

1- શું 10મા ધોરણમાં બે બોર્ડ પરીક્ષાઓ લેવાનો પ્રયોગ સફળ થશે?

2026 થી 10મા ધોરણ માટે CBSE ની દ્વિવાર્ષિક પરીક્ષા નીતિ લાગુ કરવામાં આવશે. પહેલી પરીક્ષા ફેબ્રુઆરીના મધ્યમાં અને બીજી મેના મધ્યમાં લેવામાં આવશે. દસમા ધોરણના વિદ્યાર્થીઓને બે વાર પરીક્ષા આપવાની તક મળશે. CBSE એ આ અંગે માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે. 

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ અનુસાર, વિદ્યાર્થીઓના તણાવને ઘટાડવા માટે બોર્ડ પરીક્ષાઓ બે વાર લેવામાં આવશે. જો વિદ્યાર્થીઓ એક પરીક્ષામાં સારું પ્રદર્શન કરવામાં નિષ્ફળ જાય, તો તેમને બીજી તક મળશે. બે બોર્ડ પરીક્ષાઓ યોજાશે, તેથી પરિણામો સમયસર જાહેર કરવા જોઈએ; પહેલી પરીક્ષામાં વિલંબ માટે કોઈ જગ્યા રહેશે નહીં.

વધુમાં, બોર્ડે મે પરીક્ષા પછી વિદ્યાર્થીઓના સુધારેલા પરિણામોના આધારે ધોરણ 11 માં તેમના વિષયો બદલવાની મંજૂરી આપવાની વ્યવસ્થા પણ કરવી પડશે. એ પણ સુનિશ્ચિત કરવું જરૂરી રહેશે કે બધી શાળાઓમાં સામાન્ય માર્ગદર્શિકા લાગુ કરવામાં આવે. એપ્રિલ 2026 થી શરૂ થતા નવા શૈક્ષણિક સત્રમાં ધોરણ ૩ થી AI દાખલ કરવામાં આવશે.

2- શું NTA ના પરીક્ષા સુધારા અસરકારક સાબિત થશે?

નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA), જે એન્જિનિયરિંગ, મેડિકલ અને યુનિવર્સિટીઓ માટે મુખ્ય પ્રવેશ પરીક્ષાઓનું આયોજન કરે છે, તેની કામગીરી પર સતત પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ વર્ષે વારંવારના વિવાદો બાદ, શિક્ષણ મંત્રાલયે NTA ની કામગીરી સુધારવા માટે એક રોડમેપ તૈયાર કર્યો છે, અને સુધારા અમલમાં મૂકવામાં આવી રહ્યા છે. 

પ્રશ્નપત્રો અને આન્સર કીમાં પેપર લીક અને ભૂલોના આરોપો સામે આવ્યા, જેના કારણે પરીક્ષા સુધારા અને આ સુધારાઓના અમલીકરણ માટે ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિની રચના કરવામાં આવી.

2026 કહેશે કે આ સુધારા અસરકારક સાબિત થાય છે કે નહીં. આ મુખ્ય પ્રવેશ પરીક્ષાઓ માટે આશરે 50 લાખ ઉમેદવારો અરજી કરે છે, અને મંત્રાલય અને NTA પાસે એ સુનિશ્ચિત કરવાનો પડકાર છે કે ઉમેદવારોને પરીક્ષાની તારીખો, પરીક્ષા કેન્દ્ર પર પહોંચવા અને પરીક્ષા આપવા અંગે કોઈ મુશ્કેલી ન પડે.

3- કેટલી વધુ વિદેશી યુનિવર્સિટીઓમાં ભારતીય કેમ્પસ હશે?

UGC ના નિયમો અનુસાર, 19 વિદેશી યુનિવર્સિટીઓને ભારતમાં કેમ્પસ સ્થાપવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જેમાંથી મોટાભાગની ઓસ્ટ્રેલિયન યુનિવર્સિટીઓ છે. આમાંની ઘણી યુનિવર્સિટીઓ 2026 માં કેમ્પસ ખોલશે, જે બિઝનેસ, મીડિયા, કમ્પ્યુટર સાયન્સ, સાયબર સુરક્ષા અને AI ના અભ્યાસક્રમો ઓફર કરશે. 

અત્યાર સુધી, બે ઓસ્ટ્રેલિયન યુનિવર્સિટીઓએ ગુજરાતના ગાંધીનગરના ગિફ્ટ સિટીમાં તેમના ભારતીય કેમ્પસ સત્તાવાર રીતે શરૂ કર્યા છે. 2025 સત્ર માટે સાઉથમ્પ્ટન યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ પણ ગુરુગ્રામમાં શરૂ થયો છે. 

નવા વર્ષમાં જ્યારે વધુ યુનિવર્સિટીઓ કેમ્પસ ખોલશે, ત્યારે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનું વલણ શું હશે તે જોવાનું બાકી છે. શું વિદેશ જતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા ઘટશે? આ પણ એક મુખ્ય પ્રશ્ન હશે. શું તેની ગુણવત્તા વૈશ્વિક ધોરણો સાથે સુસંગત રહેશે?

4- ઉચ્ચ શિક્ષણ આયોગ બિલ પર કેટલો હોબાળો છે?

શિયાળુ સત્રમાં લોકસભાએ "વિકસિત ભારત શિક્ષણ ફાઉન્ડેશન બિલ, 2025" નામના બિલને મંજૂરી આપી, જે સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) ને મોકલવામાં આવશે. આ સમિતિ 2026 માં બજેટ સત્રના પહેલા ભાગના છેલ્લા દિવસ સુધીમાં તેનો અહેવાલ રજૂ કરશે.

આ બિલ પસાર થતાં, યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC), શિક્ષક પરિષદ (NCTE), અને ટેકનિકલ શિક્ષણ પરિષદ (AICTE) નાબૂદ કરવામાં આવશે, અને નવી કાઉન્સિલોની રચના કરવામાં આવશે. 

ઉચ્ચ સંસ્થાઓના શાસન, માન્યતા અને ગ્રાન્ટ સિસ્ટમમાં જરૂરી ફેરફારો કરવામાં આવશે. આ બિલને ઘેરી લેતા ઉગ્ર રાજકારણ શરૂ થઈ ગયું છે. આવતા વર્ષે તે સૌથી વધુ ચર્ચા અને ધ્યાનનું કેન્દ્ર બને તેવી શક્યતા છે.

5- શિક્ષણમાં રાજકીય દખલ

તાજેતરના વર્ષોમાં, યુનિવર્સિટીના વાઇસ-ચાન્સેલરની નિમણૂકથી લઈને પાઠ્યપુસ્તકોમાં ફેરફાર સુધીના મુદ્દાઓ મુખ્ય રાજકીય વિવાદો બન્યા છે. વિપક્ષ તેના પર શિક્ષણ ક્ષેત્ર પર બળજબરીથી જમણેરી કથા લાદવાનો આરોપ લગાવી રહ્યો છે.

આ પણ વાંચોઃ- વિદેશ જવા માટે એજન્ટોની શું જરૂર? આ સરકારી પોર્ટલ પર જાતે જ શોધી શકો છો નોકરીઓ, જાણો બધી જ માહિતી

આ સંદર્ભમાં, 2026-27 સત્ર શરૂ થાય તે પહેલાં ધોરણ 9 થી 12 માટે નવા પાઠ્યપુસ્તકો બહાર પાડવામાં આવશે. નવા પાઠ્યપુસ્તકો શાળા શિક્ષણ માટેના રાષ્ટ્રીય અભ્યાસક્રમ માળખા પર આધારિત છે. 

પાઠ્યપુસ્તકોમાં કરવામાં આવી રહેલા ફેરફારો વિવાદાસ્પદ રહ્યા છે, અને એ જોવાનું બાકી છે કે શું વરિષ્ઠ વર્ગો માટેના નવા પાઠ્યપુસ્તકો પણ વિવાદને જન્મ આપશે.