Ganesh Chaturthi 2023: ગણેશ પૂજા અને વિસર્જનની ક્રિયા વિધિ વિષે બધુજ જાણો

દેશના સૌથી મહત્વના ધાર્મિક પર્વની શરૂઆત આજે થઇ ગઈ છે! દર વર્ષે, ગણેશ ચતુર્થી દેશભરમાં ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. ભગવાન ગણેશની જન્મજયંતિ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે, આ વર્ષે દસ દિવસીય તહેવાર 19 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થશે અને 28 સપ્ટેમ્બરના રોજ સમાપ્ત થશે.

પંડિત જગન્નાથ ગુરુજીના જણાવ્યા અનુસાર, આપણે તહેવારોની તૈયારી કરી રહ્યા છીએ, ત્યારે પૂજા અને વિસર્જન વિશે અહીં કેટલીક બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ. તેમણે સમજાવ્યું કે ગણેશ પૂજાના વિવિધ તબક્કાઓ છે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

• પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા (જીવનનું આહ્વાન): આ પૂજાનો પ્રથમ અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ તબક્કો છે. પૂજારી મંત્રો અને ધાર્મિક વિધિઓ દ્વારા ગણેશની મૂર્તિમાં જીવનશક્તિને આહ્વાન કરે છે.
• ષોડશોપચાર (16-ગણી પૂજા): આ પૂજાનો મુખ્ય તબક્કો છે. ગણેશની મૂર્તિને 16 વિવિધ પ્રકારના પ્રસાદ ચઢાવવામાં આવે છે, જેમ કે ફૂલો, ફળો, મીઠાઈઓ અને પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
• અભિષેકમ (સ્નાન): ગણેશની મૂર્તિને પવિત્ર જળ, દૂધ અને અન્ય પ્રવાહીથી સ્નાન કરાવવામાં આવે છે.
• આરતી (પ્રકાશ સાથે પૂજા): ગણેશની મૂર્તિની પૂજા દીવો કરીને કરવામાં આવે છે.
• વસ્ત્રાધન (વસ્ત્રાધાન): ગણેશ મૂર્તિને નવા વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી સજ્જ કરવામાં આવે છે.
• નૈવેદ્ય (ભોજન અર્પણ): ગણેશની મૂર્તિને મોદક, લાડુ અને અન્ય મીઠાઈઓ જેવા પ્રસાદ ધરવામાં આવે છે.
• હવન (અગ્નિ વિધિ): દેવતાઓના આશીર્વાદ માટે હવન કરવામાં આવે છે.
• વિસર્જન (નિમજ્જન): ગણેશની મૂર્તિને નદી અથવા સમુદ્રમાં નિમજ્જિત કરવામાં આવે છે, જે ગણેશના દૈવી ક્ષેત્રમાં પાછા ફરવાનું પ્રતીક છે.

આ પણ વાંચો: Gandesh Chaturthi 2023 : બધા દેવતાઓ પહેલા કેમ ગણપતિની પૂજા કરવામાં આવે છે? ગણેશ ચતુર્થીએ જાણો મહત્વ અને ઇતિહાસ

ગણેશ પૂજા માટે જરૂરી કેટલીક જરૂરી સામગ્રી પણ છે, જે જગ્યા અને કૌટુંબિક પરંપરાઓના આધારે બદલાઈ શકે છે.

તેમણે કહ્યું કે, "ગણેશ મૂર્તિ પૂજાનું કેન્દ્ર છે, જે માટી, લાકડા અથવા ધાતુની બનાવી શકાય છે. પૂજા પૂર્ણ કરવા માટે જરૂરી અન્ય સામગ્રીમાં થાળી, ફૂલો, ફળો, મીઠાઈઓ, પાણી, દૂધ, ઘી, ધૂપ લાકડીઓ, ચંદનનો સમાવેશ થાય છે. પેસ્ટ, સિંદૂર, અક્ષતા (ચોખાના દાણા), દુર્વા ઘાસ (પવિત્ર ઘાસ), નારિયેળ અને પૈસા વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

ગણેશ ચતુર્થીના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દિવસોમાંનો એક વિસર્જન છે, જે હિંદુ ધર્મમાં એક પવિત્ર ધાર્મિક વિધિ છે, જેમાં ગણેશની મૂર્તિનું વિસર્જન સામેલ છે. પંડિતજીના જણાવ્યા મુજબ, ધાર્મિક વિધિ કરતી વખતે આપણે અમુક ગાઇડલાઇન્સનું પાલન કરવાની જરૂર છે, જેમ કે:

આ પણ વાંચો: Ganesh chaturthi today live darshan : ગણેશચતુર્થીએ કરો મુંબઈના સિદ્ધિ વિનાયક દાદાના લાઇવ દર્શન

• યોગ્ય સ્થાન પસંદ કરો: વિસર્જન માટે નદી, તળાવ અથવા મહાસાગર જેવા કુદરતી જળસંગ્રહને પસંદ કરો. પર્યાવરણની ટકાઉપણું સુનિશ્ચિત કરવા માટે જ્યારે પણ શક્ય હોય ત્યારે કૃત્રિમ ટાંકીઓ અથવા સ્થાનિક તળાવોનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળવું જોઈએ.
• સમય: ગણેશ મૂર્તિનું વિસર્જન સામાન્ય રીતે ગણેશ ચતુર્થી ઉત્સવના અંતિમ દિવસે થાય છે, જે બદલાઈ શકે છે પરંતુ મોટાભાગે દસમા દિવસે જોવા મળે છે. ચોક્કસ તારીખ અને સમય માટે સ્થાનિક રિવાજો અને તહેવાર કેલેન્ડર તપાસો.
• વિસર્જનની દિશા: મૂર્તિનું વિસર્જન કરતી વખતે મૂર્તિનું મુખ ઉત્તર અથવા પૂર્વ દિશા તરફ કરો. હિન્દુ પરંપરામાં આને શુભ માનવામાં આવે છે.
• શોભાયાત્રા અને મંત્રોચ્ચાર: મૂર્તિને કાળજીપૂર્વક જળાશય તરફ લઈ જઈને વિસર્જનની શરૂઆત કરો. ભક્તિ કરવા માટે સરઘસ દરમિયાન ગણેશ મંત્રો અથવા ભક્તિ ગીતોનો જાપ કરો.
• ફૂલ અને નાળિયેરનો પ્રસાદ: વિસર્જન પહેલાં, મૂર્તિના ચરણોમાં તાજા ફૂલો મૂકો અને આશીર્વાદ મેળવવા પ્રાર્થના કરો, નારિયેળ ચઢાવો.
• કુમકુમ (સિંદૂર): મૂર્તિના કપાળ પર અથવા જ્યાં ત્રીજી આંખ હશે ત્યાં કુમકુમનું નાનું ટપકું લગાવો, જે આંતરિક જાગૃતિનું પ્રતીક છે.
• કપુર સાથેની આરતી: સળગેલી કપૂર અથવા દિવા સાથે અંતિમ આરતી કરો, તેને મૂર્તિની સામે ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં ફેરવો. આ તમારા જીવનમાંથી અંધકાર દૂર કરવાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
• વિસર્જન: ધીમેધીમે ગણેશની મૂર્તિને પાણીમાં વિસર્જિત કરો. જળાશયની ઊંડાઈના આધારે મૂર્તિને આંશિક અથવા સંપૂર્ણ રીતે વિસર્જન કરવાનો રિવાજ છે. આમ કરતી વખતે, ભગવાન ગણેશને આદરપૂર્વક વિદાય આપો.
• વિસર્જનની સાક્ષી: મૂર્તિને ધીમે ધીમે પાણીમાં ઓગળતી જુઓ, જે ભગવાન ગણેશના તેમના દૈવી નિવાસસ્થાનમાં પાછા ફરવાનું પ્રતીક છે.
• પર્યાવરણની બાબતો: મૂર્તિ અને સજાવટ માટે વપરાતી સામગ્રી પર્યાવરણને અનુકૂળ હોય અને પર્યાવરણને નુકસાન ન પહોંચાડે તેની ખાતરી કરો. ઇકો ફ્રેન્ડલી મૂર્તિઓ લાવો.
• તરતી સામગ્રી એકત્રિત કરો: નિમજ્જન પછી, ફૂલો અથવા નારિયેળ જેવી કોઈપણ સામગ્રી એકત્રિત કરો જે કાંઠે તરતી હોય. આ સામગ્રીઓને પવિત્ર માનવામાં આવે છે, અને તેમનો સંગ્રહ ધાર્મિક વિધિનો એક ભાગ છે.
• આસપાસનો એરિયા સાફ રાખો: નજીકના સ્થળની આજુબાજુના વિસ્તારને સાફ કરવું અને કચરાનો જવાબદારીપૂર્વક નિકાલ કરવો જરૂરી છે, પર્યાવરણને સ્વસ્થ રાખવું પણ જરૂરી છે.