Makar Sankranti vrat katha: સૂર્ય દેવને પ્રસંન્ન કરવા માટે ઉત્તરાયણના દિવસે વાંચો આ વ્રત કથાઓ, મળશે અઢળક પુણ્ય

Makar Sankranti vrat katha: હિન્દુ ધર્મમાં મકરસંક્રાંતિનો તહેવાર ફક્ત ઋતુ પરિવર્તન જ નહીં, પણ ઘણા ધાર્મિક કારણોસર પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે, ગ્રહોનો રાજા સૂર્ય, ધનુ રાશિ છોડીને મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરશે. આ સાથે, સૂર્ય ઉત્તરાયણમાં પ્રવેશ કરશે. તેથી, આ દિવસે ગંગા સ્નાન અને દાન કરવાથી શાશ્વત પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. 

આ વર્ષે 14 જાન્યુઆરીએ મકરસંક્રાંતિ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે, ગંગામાં સ્નાન, દાન અને સૂર્ય દેવની પૂજા કરવાથી શાશ્વત પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. વધુમાં આ કથાઓનું પાઠ કરવું જોઈએ, જે પુણ્ય પ્રાપ્તિ તરફ દોરી જાય છે. ચાલો મકરસંક્રાંતિ સંબંધિત ઉપવાસ કથાઓ વિશે જાણીએ. 

14 જાન્યુઆરીએ સૂર્યના મકર રાશિમાં પ્રવેશ સાથે, ઉત્તરાયણનો શુભ સમય શરૂ થશે. આ પ્રસંગે, સૂર્ય અને શનિની મુલાકાત, ગંગાના ઉતરાણ અને ભીષ્મ પિતામહના મોક્ષ સાથે સંબંધિત આ ત્રણ પૌરાણિક ઉપવાસ કથાઓ વાંચવાનું ભૂલશો નહીં.

ભવિષ્ય પુરાણ અનુસાર મકર સંક્રાંતિનો અર્થ

ભવિષ્ય પુરાણ સમજાવે છે કે જ્યારે સૂર્ય તેની દક્ષિણાયન યાત્રા પૂર્ણ કરે છે અને ઉત્તર દિશામાં જાય છે, ત્યારે તે ઉત્તરાયણમાં પ્રવેશ કરે છે. આ સંક્રાંતિકાળને 'મકરસંક્રાંતિ' કહેવામાં આવે છે. તેને દેવતાઓની સવાર માનવામાં આવે છે.

મકર સંક્રાંતિ વ્રત કથા

સૂર્ય અને શનિની વાર્તા

મકરસંક્રાંતિ સાથે સંબંધિત પ્રથમ ઉપવાસ કથા ભગવાન શનિ અને સૂર્ય દેવ સાથે સંબંધિત છે. જ્યારે શનિદેવનો જન્મ માતા છાયાથી થયો હતો, ત્યારે તે સંપૂર્ણપણે કાળા રંગનો હતો. તેને જોઈને ભગવાન સૂર્યએ જાહેર કર્યું કે તે તેમનો પુત્ર નથી અને તેને અને માતા છાયાને અલગ કરી દીધા. તેઓ જે ઘરમાં રહેતા હતા તેનું નામ કુંભ હતું.

જ્યારે છાયાએ તેના પુત્ર વિશે આવા અપમાનજનક શબ્દો સાંભળ્યા, ત્યારે તે સૂર્ય ભગવાન પર ખૂબ ગુસ્સે થઈ ગઈ અને તેને કુષ્ઠ રોગનો શ્રાપ આપ્યો. ત્યારબાદ, સૂર્ય ભગવાને શનિ દેવ અને માતા છાયાના ઘર કુંભને બાળી નાખ્યો. 

આ પછી, સૂર્ય ભગવાનનો કુષ્ઠ રોગ તેમના પુત્ર યમે મટાડ્યો. જોકે, તેમણે તેમના પિતાને માતા છાયા સાથે વધુ સારી રીતે વર્તવાનું કહ્યું. આ સાંભળીને સૂર્યદેવ શનિદેવને મળવા તેમના ઘરે ગયા. જોકે, તેમના ઘરે પહોંચ્યા પછી તેમને ફક્ત રાખનો ઢગલો જ મળ્યો.

આ સ્થિતિમાં શનિદેવે તેમના પિતાનું કાળા તલથી સ્વાગત કર્યું. સૂર્યદેવ તેમના પિતાના આતિથ્યથી પ્રસન્ન થયા અને તેમને મકર નામનું ઘર આપ્યું. આ કારણોસર, શનિદેવને મકર અને કુંભ રાશિના સ્વામી કહેવામાં આવે છે. 

સૂર્યએ શનિદેવને એમ પણ કહ્યું કે જ્યારે સૂર્ય મકરમાં પાછો ફરશે, એટલે કે, મકર સંક્રાંતિના દિવસે, ઘર ધન અને સમૃદ્ધિથી ભરાઈ જશે. આ જ કારણ છે કે દર વર્ષે આ દિવસે મકરસંક્રાંતિ ઉજવવામાં આવે છે.

બીજી વાર્તા: ગંગાનું અવતરણ અને રાજા સગરના પુત્રોની મુક્તિ

મકરસંક્રાંતિની બીજી વાર્તા માતા ગંગા અને ભગીરથ સાથે સંબંધિત છે. આ દંતકથા અનુસાર, મહારાજા ભગીરથે તેમના પૂર્વજો (રાજા સગરના 60,000 પુત્રો) માટે મુક્તિ મેળવવા માટે વર્ષો સુધી કઠોર તપસ્યા કરી. તેમની તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને, માતા ગંગા સ્વર્ગમાંથી પૃથ્વી પર ઉતરી.

મકર સંક્રાંતિના દિવસે માતા ગંગા સ્વર્ગમાંથી ઉતરી અને રાજા ભગીરથની પાછળ કપિલ મુનિના આશ્રમ થઈને ગંગાસાગર ગયા. ગંગાના પવિત્ર જળ રાજા સગરના પુત્રોના હાડકાંને સ્પર્શતાની સાથે જ તેમને મુક્તિ મળી. તેથી, મકરસંક્રાંતિ પર 'ગંગા સ્નાન' અને 'ગંગા સાગર મેળો'નું ખૂબ મહત્વ છે.

ત્રીજી વાર્તા: ભીષ્મ પિતામહનું સ્વેચ્છાએ મૃત્યુ

મકર સંક્રાંતિ મહાભારત કાળમાં ગહન અને આધ્યાત્મિક મહત્વ ધરાવે છે, જે ભીષ્મ પિતામહ સાથે સંકળાયેલું છે. ભીષ્મ પિતામહને ભગવાન દ્વારા ઇચ્છાથી મૃત્યુનું વરદાન આપવામાં આવ્યું હતું. કુરુક્ષેત્ર યુદ્ધ પછી, જ્યારે તેઓ અર્જુનના બાણ શય્યા પર સૂતા હતા, ત્યારે સૂર્ય દક્ષિણાયન કાળમાં હતો. શાસ્ત્રો અનુસાર, દક્ષિણાયન કાળ દરમિયાન શરીર છોડી દેવાથી મોક્ષ મળતો નથી.

આ પણ વાંચોઃ- Makar Sankranti 2026: આર્થિક તંગીથી બચવા માટે મકરસંક્રાંતિ પર રાશિ પ્રમાણે કરો દાન, કોણે કઈ વસ્તુઓનું દાન કરવું?

મુક્તિની ઇચ્છા રાખતા, ભીષ્મ પિતામહે સૂર્યની ઉત્તર દિશામાં જવા માટે ઘણા દિવસો રાહ જોઈ. સૂર્ય મકર રાશિમાં પ્રવેશ્યો અને ઉત્તરાયણ કાળ શરૂ થયો કે તરત જ તેણે પોતાનો શરીર છોડી દીધો. આ જ કારણ છે કે મકરસંક્રાંતિને એક પવિત્ર દિવસ માનવામાં આવે છે જે મુક્તિનો દ્વાર ખોલે છે.