રામ ક્યાંથી છે? ઈતિહાસકારો અફઘાનિસ્તાન, ઈરાન અને પાકિસ્તાનને ગણાવે છે રામની જન્મભૂમિ

Ayodhya Ram Janma bhoomi, Ram temple Opening : રામને રાજા અને હિંદુ ભગવાન વિષ્ણુનો સાતમો અવતાર બંને માનવામાં આવે છે. ઉત્તર પ્રદેશના અયોધ્યામાં રામ મંદિરના નિર્માણ માટે 90ના દાયકામાં હિંદુત્વવાદી સંગઠનો દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલા આંદોલનને 'રામ જન્મભૂમિ આંદોલન' નામ આપવામાં આવ્યું હતું.

આ નામ એટલા માટે રાખવામાં આવ્યું હતું કારણ કે ઐતિહાસિક રીતે હિન્દુઓના એક મોટા વર્ગે દાવો કર્યો છે કે રામનું જન્મસ્થળ એ જ સ્થાન છે જ્યાં એક સમયે 'બાબરી મસ્જિદ' ઉભી હતી. દાવા મુજબ મુઘલ શાસકે રામજન્મભૂમિ પર સ્થિત મંદિરને તોડીને મસ્જિદ બનાવી હતી. જો કે, એવા કોઈ ઐતિહાસિક દસ્તાવેજ અથવા પુરાતત્વીય પુરાવા નથી કે જે નિર્ણાયક રીતે સાબિત કરી શકે કે રાજા રામની અયોધ્યા ઉત્તર પ્રદેશના એક જિલ્લામાં આજે ઓળખાતી અયોધ્યા જેવી જ હતી.

જુદા જુદા ઈતિહાસકારોએ રામનું જન્મસ્થળ અફઘાનિસ્તાન, ઈરાન, હરિયાણા વગેરે જણાવ્યું છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં અયોધ્યા રામ જન્મભૂમિ નથી તે મુદ્દો 1990ના દાયકામાં સૌથી ગંભીરતાથી ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો.

શું રામનો જન્મ અફઘાનિસ્તાનમાં થયો હતો?

1992માં ઈતિહાસકાર શ્યામ નારાયણ પાંડે દ્વારા લખાયેલ પુસ્તક 'Ancient Geography of Ayodhya' પ્રકાશિત થયું હતું. આ પુસ્તકમાં પાંડેએ દલીલ કરી હતી કે રામનો જન્મ હાલના અફઘાનિસ્તાનમાં આવેલા શહેર હેરાતમાં થયો હતો. આ પુસ્તકમાં પાંડેએ વિવિધ દેશોમાં અયોધ્યાના અસ્તિત્વ વિશે પણ લખ્યું છે. પુસ્તકની અનુક્રમણિકામાં ત્રણ શીર્ષકો જોવા મળે છે - પશ્ચિમ બંગાળમાં અયોધ્યા, નેપાળમાં અયોધ્યા, થાઈલેન્ડમાં અયોધ્યા અને લાઓસ.

વર્ષ 1997માં પાંડેએ બેંગલુરુમાં આયોજિત 58મી ઈન્ડિયન હિસ્ટરી કોંગ્રેસમાં 'ઈતિહાસિક રામ ભગવાન રામથી અલગ' તેમની થિયરી રજૂ કરી હતી. આ પેપરમાં પાંડેએ વૈદિક ગ્રંથોને ટાંકીને અને તેને વિસ્તારની પુરાતત્વીય શોધ સાથે જોડીને પોતાની વાત સાબિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

2000માં રાજેશ કોચરે તેમના પુસ્તક 'ધ વૈદિક પીપલઃ ધેર હિસ્ટ્રી એન્ડ જિયોગ્રાફી'માં પણ રામના જન્મસ્થળનો ઉલ્લેખ અફઘાનિસ્તાન તરીકે કર્યો હતો. તેમના મતે અફઘાનિસ્તાનની હરી-રુદ નદી મૂળ "સરયુ" છે અને અયોધ્યા તેના કિનારે આવેલી હતી. કોચરે દલીલ કરી હતી કે અયોધ્યાની શોધ હરિ-રુદના કિનારે થવી જોઈએ, આધુનિક સરયુના કિનારે નહીં, જેનું નામ પછીની પેઢીના વસાહતીઓએ તેમના વતનની યાદમાં રાખ્યું હતું. રામની વંશાવળીના અભ્યાસના આધારે, કોચરે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે રામના પૂર્વજો પશ્ચિમ અફઘાનિસ્તાન-પૂર્વીય ઈરાન પ્રદેશમાં રહેતા હતા.

શું રામનો જન્મ હરિયાણામાં થયો હતો?

1998માં પુરાતત્વવિદ્ કૃષ્ણા રાવે બાણાવલીને રામનું જન્મસ્થળ ગણાવ્યું હતું. બનાવલી હરિયાણામાં સ્થિત એક હડપ્પન સ્થળ છે. રાવે રામને સુમેરિયન રાજા રિમ-સિન I સાથે અને તેના હરીફ રાવણને બેબીલોનના રાજા હમ્મુરાબી સાથે ઓળખાવ્યા. તેણે સિંધુ સીલને સમજવાનો દાવો કર્યો અને કહ્યું કે તે સીલ પર "રામ સેના" (રિમ-સિન) અને "રાવની દામા" શબ્દો જોવા મળ્યા હતા.

શું રામનો જન્મ પાકિસ્તાનમાં થયો હતો?

2015માં ઓલ ઈન્ડિયા મુસ્લિમ પર્સનલ લો બોર્ડના અબ્દુલ રહીમ કુરેશીએ 'ફેક્ટ્સ ઑફ અયોધ્યા એપિસોડ' એક પેપર પ્રકાશિત કર્યું અને દલીલ કરી કે રામનો જન્મ પાકિસ્તાનના રહેમાન ઢેરીમાં થયો હતો. તેમણે પોતાના નિષ્કર્ષ પર પહોંચવા માટે ભારતના પુરાતત્વ સર્વેક્ષણના ભૂતપૂર્વ અધિકારી જસુ રામના લખાણોને ટાંક્યા. તેમણે દલીલ કરી હતી કે સાકેતના પ્રાચીન શહેરનું નામ 11મી સદીમાં બદલીને અયોધ્યા કરવામાં આવ્યું હતું.

કોઈ પણ પ્રાચીન લખાણ – ઈતિહાસકારમાં જન્મસ્થળનો ઉલ્લેખ નથી

2009માં ફ્રન્ટલાઈનને આપેલા ઈન્ટરવ્યુમાં ઈતિહાસકાર ડીએન ઝાએ કહ્યું હતું કે, "જન્મસ્થળ શબ્દ પણ કોઈ લખાણમાં હાજર નથી. સ્કંદ પુરાણ એક આકારહીન લખાણ છે અને તેની રચના 14મી સદીથી 18મી સદી સુધી ચાલી હતી. માત્ર છેલ્લા તબક્કામાં જન્મ સ્થળનો ઉલ્લેખ [18મી સદીની આસપાસ]માં કરવામાં આવ્યો છે. તેથી, જન્મસ્થળનો સમગ્ર વિચાર માત્ર 19મી સદીમાં જ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. અલબત્ત, ત્યાં તકરાર હતી, પરંતુ તેના સમર્થન માટે કોઈ પુરાવા નથી. જોવું અગત્યનું છે કે, અગાઉના સમયગાળામાં અયોધ્યામાંથી આપણને કોઈ મૂર્તિ મળી નથી. ઉત્તર પ્રદેશના સંગ્રહાલયોમાં બે કે ત્રણ સૂચિ છે. એક લખનૌમાં, એક અલ્હાબાદમાં અને એક ફૈઝાબાદ એટલે કે અયોધ્યામાં. તેમાં કોઈ ઉલ્લેખ નથી. કોઈપણ કેટલોગમાં રામનું.

શું બાબરે મસ્જિદ તોડીને મંદિર બનાવ્યું હતું?

ભાજપ, વીએચપી અને અન્ય હિન્દુત્વવાદી સંગઠનો દાવો કરી રહ્યાં છે કે મુગલ શાસક બાબરે અયોધ્યામાં રામ જન્મભૂમિ પર બનેલા મંદિરને તોડીને બાબરી મસ્જિદ બનાવી હતી. પરંતુ ઇતિહાસકારોનો એક વર્ગ તેને નકારી રહ્યો છે. 1990માં રામ શરણ શર્મા (આરએસ શર્મા), દ્વિજેન્દ્ર નારાયણ ઝા (ડીએન ઝા), એમ. અખ્તર અલી (એમએ અલી) અને સૂરજ ભાન જેવા ઈતિહાસકારોએ કેન્દ્ર સરકારને પત્ર લખ્યો 'રામ જન્મભૂમિ-બાબરી મસ્જિદઃ એક ઈતિહાસકારનો અહેવાલ. 'ધ નેશન' શીર્ષક સબમિટ કરવામાં આવ્યું હતું. આ રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે બાબરી મસ્જિદ કોઈ મંદિર તોડીને બનાવવામાં આવી નથી. ઈતિહાસકાર ડીએન ઝાએ પણ ફ્રન્ટલાઈનને આપેલા ઈન્ટરવ્યુમાં ઘણા ઉદાહરણો સાથે આ વાત સાબિત કરી છે.