નરગીસની માતા બનારસની પ્રખ્યાત તવાયફ હતી, જાણો સંજય દત્તની નાનીની દિલચસ્પ કહાની

જ્યારથી સંજય લીલા ભણસાલીની વેબ સિરીઝ 'હીરામંડી' રિલીઝ થઈ છે ત્યારથી સતત તવાયફ શબ્દનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવી રહ્યો છે. નેટફ્લિક્સ પર રિલીઝ થયેલી 'હીરામંડી'ની સ્ટોરી ભારતમાં રેડ લાઈટ એરિયા 'હીરામંડી'ની વાર્તા છે, જે તેના વેશ્યાલયો માટે પ્રખ્યાત છે. જ્યાં ગણિકાઓ નવાબો માટે પાર્ટીઓ ગોઠવવા અને તેમના સંગીત અને નૃત્ય માટે પ્રખ્યાત હતી.

ગણિકાઓના ગીતો સાંભળવા એ નવાબોનું ગૌરવ હતું. હિન્દુસ્તાની સંગીત અને નૃત્યના વારસાને સાચવતી તવાયફ સંસ્કૃતિનો આખો નકશો બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન બગડી ગયો, પરંતુ ગણિકાઓએ બોલિવૂડને ઘણી પ્રતિભાઓ આપી છે. આજે અમે તમને એવી જ એક ગણિકાની વાત જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ, જે બોલિવૂડની પ્રથમ મ્યુઝિક ડાયરેક્ટર અને પ્રોડ્યુસર બની હતી, તેનું નામ જદ્દનબાઈ હતું.

જદ્દનબાઈનો જન્મ 1892માં બનારસમાં થયો હતો. તેમની માતા દલીપબાઈ હતી, જે અલ્હાબાદ (હાલ પ્રયાગરાજ) ની સૌથી પ્રસિદ્ધ ગણિકા હતી અને તેમના પિતા મિયાંજાન હતા, જેને જદ્દનબાઈએ જ્યારે તે માત્ર 5 વર્ષની હતી ત્યારે ગુમાવ્યા હતા. વેશ્યાલયમાં ઉછરેલી જદ્દનને તેની માતા પાસેથી ગાવાનું અને નૃત્યનું કૌશલ્ય મળ્યું હતું. તે ચોક્કસપણે વેશ્યાલયમાં રહીને ઉછરી છે, પરંતુ તેના વેશ્યાલયમાં કોઈ વેશ્યાવૃત્તિ ન હતી પરંતુ માત્ર ઠુમરી અને ગઝલો રજૂ કરવામાં આવી હતી. જદ્દનબાઈએ તેમની માતાના વારસાને આગળ ધપાવવા વેશ્યાલયનો હવાલો સંભાળ્યો અને તેમની માતા કરતાં વધુ પ્રખ્યાત થઈ.

જદ્દનબાઈએ ત્રણ વાર લગ્ન કર્યા હતા

નરગીસની માતાએ ત્રણ વખત લગ્ન કર્યા હતા. તેણીએ પહેલા ગુજરાતી હિંદુ ઉદ્યોગપતિ નરોત્તમદાસ સાથે લગ્ન કર્યા હતા. બંનેને એક પુત્ર અખ્તર હુસૈન હતો. તેમના પુત્રના જન્મના થોડા વર્ષો પછી, નરોત્તમ જદ્દનબાઈને છોડીને ચાલ્યા ગયા અને ક્યારેય પાછા આવ્યા નહીં. તેના પુત્રને વર્ષો સુધી એકલા ઉછેર્યા પછી, જદ્દને તે જ વેશ્યાલયમાં હાર્મોનિયમ વગાડતા માસ્ટર ઉસ્તાદ ઈર્શાદ મીર ખાન સાથે લગ્ન કર્યા. જેનાથી તેઓને અનવર હુસૈન નામનો બીજો પુત્ર હતો. થોડા વર્ષોમાં જ બંને અલગ થઈ ગયા. આ પછી, જદ્દનબાઈએ લખનૌના એક સમૃદ્ધ પરિવારના મોહન બાબુ સાથે ત્રીજી વાર લગ્ન કર્યા. જદ્દનબાઈ અને મોહન બાબુને એક પુત્રી નરગીસ હતી.

વેશ્યાલયમાંથી બહાર આવીને એક અલગ ઓળખ ઊભી કરી

થોડા વર્ષો પછી, જદ્દનબાઈએ વેશ્યાલય છોડીને ગાયક બનવા કોલકાતા જવાનું નક્કી કર્યું. તેમણે શ્રીમંત ગણપત રાવ, ઉસ્તાદ મોઇનુદ્દીન ખાન, ઉસ્તાદ ચદ્દુ ખાન સાહબ અને ઉસ્તાદ લાબ ખાન સાહબ પાસેથી સંગીતનું શિક્ષણ મેળવ્યું હતું. થોડા જ સમયમાં તેમના ગીતો દેશભરમાં પસંદ થવા લાગ્યા. બ્રિટિશ શાસકો તેમને આમંત્રણ આપતા હતા અને રામપુર, બિકાનેર, ગ્વાલિયર, જમ્મુ અને કાશ્મીર જેવા વિવિધ સ્થળોએ મેળાવડાનું આયોજન કરતા હતા.

યુનાઇટેડ કિંગડમની મ્યુઝિક કંપની ગ્રામોફોન તેમની ગઝલો રેકોર્ડ અને ટ્રાન્સપોર્ટ કરતી હતી. એટલું જ નહીં લાહોરની ફોટો ટોન કંપનીએ તેમને વર્ષ 1933માં એક ફિલ્મની ઓફર પણ કરી હતી. આ ફિલ્મમાં કામ કરીને તેણે અભિનયની દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો. તેણે પછી ફિલ્મ 'ઇન્સાન યા શૈતાન' કરી. આ પછી તે તેના પરિવાર સાથે બોમ્બે (મુંબઈ) પહોંચી.

દેવું ચૂકવવા દીકરીને ફિલ્મોમાં કામ કરાવ્યું

જદ્દનબાઈએ વર્ષ 1935માં પોતાની પ્રોડક્શન કંપની શરૂ કરી, જેની પ્રથમ ફિલ્મ તલાશ-એ-હક હતી. જદ્દનબાઈને ફિલ્મો બનાવવામાં ખોટ થઈ રહી હતી. તેની તમામ ફિલ્મો ફ્લોપ રહી અને તે દેવામાં ડૂબી ગઈ. જદ્દન બાઈ અને મોહન બાબુએ નરગીસને મુંબઈની ઈંગ્લિશ મીડિયમ એલિટ સ્કૂલમાં એડમિશન અપાવ્યું, પરંતુ જ્યારે પ્રોડક્શન હાઉસને ખોટ થવા લાગી, ત્યારે તેમણે સ્કૂલ બદલવી પડી અને જદ્દન બાઈએ લીધેલું ઋણ ચૂકવવા માટે નરગીસે એક્ટિંગની દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો.

આ પણ વાંચો : Shilpa Shetty Fitness : 50ની ઉંમરમાં 30 જેવું દેખાવું છે? તો શિલ્પા શેટ્ટીનું ફિટનેસ રૂટીન કરો ફોલો

નરગીસે માત્ર 6 વર્ષની ઉંમરે ફિલ્મોમાં એન્ટ્રી કરી હતી અને બાળ કલાકાર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. નરગીસને 14 વર્ષની ઉંમરે 'નસીબ' મળી હતી. તે ફિલ્મથી ઓળખ મળી. પણ જદ્દનબાઈની પ્રોડક્શન કંપની બંધ થઈ ગઈ અને તેણે ફિલ્મો બનાવવાથી અંતર રાખ્યું. જ્યારે જદ્દનનો પુત્ર અખ્તર હુસૈન 'દરોગાજી' ફિલ્મ બનાવી હતી, તો પોતે જદ્દન બાઈએ ફિલ્મના તમામ સંવાદો લખ્યા. 1949 માં પ્રકાશિત આ તેમના જીવનની છેલ્લી ફિલ્મ હતી. એપ્રિલ 1949માં જદ્દન બાઈનું કેન્સરથી અવસાન થયું. જ્યારે નરગીસની માતાનું અવસાન થયું, તે દિવસે તમામ ફિલ્મોનું શૂટિંગ બંધ કરી દેવામાં આવ્યું હતું અને
સ્ટુડિયો એક દિવસ માટે બંધ હતા.