આરઆરઆર ઓસ્કાર જીત : કોણ હતા અલ્લુરી સીતારામા રાજુ અને કોમારામ ભીમ?

Oscar 2023 RRR : 2023 ઓસ્કારમાં 'નાતુ નાતુ' માટે શ્રેષ્ઠ મૂળ ગીતના જીત સાથે, તેલુગુ ફિલ્મ 'RRR' વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ પર ધ્યાન ખેંચી રહી છે. તેની વાર્તા અને પાત્રો વાસ્તવિક ઐતિહાસિક વ્યક્તિઓમાં મૂળ ધરાવે છે, જે ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અલુરી સીતારામ રાજુના જીવનથી પ્રેરિત છે, જે ફિલ્મમાં અભિનેતા રામ ચરણ દ્વારા ભજવવામાં આવે છે અને કોમારામ ભીમ, જુનિયર એનટીઆર દ્વારા ભજવવામાં આવે છે.

આ બંને પુરૂષ 20મી સદીના ક્રાંતિકારી હતા, જેમણે હાલના આંધ્ર પ્રદેશમાં અંગ્રેજો અને નિઝામ વિરૂદ્ધ આદિવાસી લોકોનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. ભીમ આદિવાસી પૂરૂષ હતો, પણ રાજુ નહોતો. સંસ્થાનવાદી શાસનનો વિરોધ કરતા બંને યુવાન નેતાઓ મૃત્યુ પામ્યા.

દિગ્દર્શક એસએસ રાજામૌલીએ અગાઉ કહ્યું હતું કે, તેમને આ ફિલ્મ માટેનો વિચાર 'ધ મોટરસાઇકલ ડાયરીઝ' પરથી આવ્યો હતો, જે આર્જેન્ટિનાના ક્રાંતિકારી ચે ગૂવેરાના જીવનને પ્રસિદ્ધિ થયા પહેલા દર્શાવે છે. 'RRR' ફિલ્મ બે સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓના જીવન અને મિત્રતાને કાલ્પનિક રીતે દર્શાવે છે, કારણ કે વાસ્તવિક જીવનમાં તેમની મુલાકાતનો કોઈ રેકોર્ડ નથી. આ ફિલ્મ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં તેમની સામેલગીરી પહેલાના સમયગાળાને આવરી લે છે.

અલ્લુરી સીતારામ રાજુ કોણ હતા?

રાજુનો જન્મ 1897 અથવા 1898માં આંધ્ર પ્રદેશમાં થયો હોવાનું માનવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે, તે 18 વર્ષની ઉંમરે સન્યાસી બની ગયો હતો અને તેણે તેની તપસ્યા, જ્યોતિષશાસ્ત્ર અને ચિકિત્સાનું જ્ઞાન અને પહાડી અને આદિવાસી લોકો વચ્ચે રહસ્યમય આભા પ્રાપ્ત કરી હતી. જંગલી પ્રાણીઓને કાબૂમાં રાખવાની તેનામાં ક્ષમતા હતી.

ખૂબ જ નાની ઉંમરે, રાજુએ ગંજમ, વિશાખાપટ્ટનમ અને ગોદાવરીમાં પહાડી લોકોના અસંતોષને અંગ્રેજો સામે અસરકારક ગેરિલા પ્રતિકારમાં ફેરવી દીધો.

વસાહતી શાસને આદિવાસીઓની પરંપરાગત પોડુ (સ્થળાંતર) ખેતીને જોખમમાં મૂક્યું હતું, કારણ કે સરકારે જંગલની જમીન સુરક્ષિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. 1882ના વન અધિનિયમે મૂળ અને પાંદડા જેવી નાની વન પેદાશોના સંગ્રહ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો અને વસાહતી સરકાર દ્વારા આદિવાસી લોકોને મજૂરી કરવાની ફરજ પાડવામાં આવી હતી.

જ્યારે આદિવાસીઓ મુતદારો દ્વારા શોષણને આધિન હતા, ત્યારે વસાહતી સરકાર દ્વારા ભાડું વસૂલવા માટે નિયુક્ત કરાયેલા ગામના વડાઓ, નવા કાયદાઓ અને પ્રણાલીઓ તેમના જીવનની રીતને જોખમમાં મૂકતી હતી.

અંગ્રેજો દ્વારા તેમની સત્તાના ઘટાડાથી વ્યથિત, મુતદારો દ્વારા વહેંચાયેલી મજબૂત સરકાર વિરોધી ભાવના ઓગસ્ટ 1922માં સશસ્ત્ર પ્રતિકારમાં વિસ્ફોટ થઈ. રાજુના નેતૃત્વમાં કેટલાંક આદિવાસીઓએ ગોદાવરી એજન્સીના ચિંતાપલ્લે, કૃષ્ણાદેવીપેટા અને રાજાવોમાંગી પોલીસ સ્ટેશનો પર હુમલો કર્યો.

રામ્પા અથવા મન્યમ બળવો મે 1924 સુધી ગેરિલા યુદ્ધ તરીકે ચાલુ રહ્યો, જ્યારે રાજુ, પ્રભાવશાળી મન્યમ વીરુડુ અથવા જંગલનો હીરો, આખરે પકડાઈ ગયો અને ફાંસી આપવામાં આવી.

રામ્પા બળવો મહાત્મા ગાંધીના અસહકાર ચળવળ સાથે એકરુપ થયો હતો. NCERT ઈતિહાસના પાઠ્યપુસ્તક નોંધે છે કે, "રાજુએ મહાત્મા ગાંધીની મહાનતા વિશે વાત કરી, કહ્યું કે, તેઓ અસહકાર ચળવળથી પ્રેરિત હતા, અને લોકોને ખાદી પહેરવા અને દારૂ છોડવા માટે સમજાવ્યા. પરંતુ સાથે, તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, ભારત બળના ઉપયોગથી જ મુક્ત થઈ શકશે, અહિંસાથી નહીં.

કોમારામ ભીમ કોણ હતા?

સરકારની સ્વતંત્રતા ઉત્સવની વેબસાઈટ અનુસાર, કોમારામ ભીમનો જન્મ કોમારામબિમ જિલ્લાના સાંકેપલ્લી ગામમાં ગોંડ આદિવાસી સમુદાયમાં થયો હતો, જેનું નામ 2016 માં તેમના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું.

એવું કહેવાય છે કે એક જાગીરદાર, જે નિઝામનો બાતમીદાર હતો, તેણે તેના પરિવારની જમીન હડપ કરી અને ભીમે તેને ગુસ્સામાં મારી નાખ્યો. સત્તાવાળાઓથી બચવા માટે, તે આસામ ગયો અને પાંચ વર્ષ સુધી કોફી અને ચાના બગીચામાં મજૂર તરીકે કામ કર્યું. તે અભણ હોવા છતાં, તે વાંચતા-લખતા શીખ્યા અને પછીથી બિરસા મુંડા જેવા લોકોની હિલચાલથી વાકેફ થયા.

તે સમયે, નિઝામની સરકાર પશુઓ ચરાવનાર અને રસોઈ માટે લાકડા એકઠા કરતા લોકો પાસેથી 'બંબારામ' અને 'દુપાપેટી' નામના કર વસૂલતી હતી. વિરોધમાં, ભીમે આદિવાસી લોકોમાં "જળ, જંગલ, જમીન" (પાણી, જંગલ જમીન) નો સંદેશ ફેલાવ્યો. તે પ્રાકૃતિક સંસાધનો પર સ્વદેશી લોકોના અધિકારો માટે એક સ્પષ્ટ કોલ બની ગયું, જેનો ઉપયોગ ભારતના ઘણા ભાગોમાં આજ સુધી થાય છે.

ગોંડ અને કોયા સમુદાયના માણસોની બનેલી ગેરિલા સેનાની મદદથી અદિલાબાદના ગામો તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા. ભીમે આદિવાસી લોકોને શસ્ત્રોથી લડવાની તાલીમ આપી. જો કે, નિઝામની સેનાએ તેમને હંફાવી દીધા અને જોડેઘાટ જંગલમાં ભીમ તેમના હાથે મૃત્યુ પામ્યા.

રાજુના સન્માનમાં ટપાલ ટિકિટ

1986માં, ભારતીય ટપાલ વિભાગે રાજુના સન્માનમાં અને ભારતની આઝાદીની લડતમાં તેમના યોગદાન માટે ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડી. રાજુ અને ભીમ બંને લાંબા સમયથી આ પ્રદેશમાં લોક નાયકો છે, અને 1974ની તેલુગુ ફિલ્મ અલ્લુરી સીતારામ રાજુ, કૃષ્ણ અભિનીત, ખૂબ જ લોકપ્રિય બની હતી.

અલાની શ્રીધર દ્વારા દિગ્દર્શિત અને ભૂપાલ રેડ્ડી અભિનીત 1990 ની તેલુગુ ફિલ્મ કોમારામ ભીમને પણ સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો.

રાજકીય દાવા

મે 2022 માં, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આંધ્ર પ્રદેશના ભીમાવરમ ખાતે અલ્લુરી સીતારામ રાજુની 30 ફૂટ ઊંચી કાંસ્ય પ્રતિમાનું અનાવરણ કર્યું હતું, કારણ કે સ્વતંત્રતા સેનાનીની 125મી જન્મજયંતિની વર્ષભરની ઉજવણી શરૂ થઈ હતી.

ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે રાજુ અને ભીમાની સાથે રામજી ગૌરનું નામ નિઝામ સામે ઉભા થયેલા અગ્રણી નેતાઓ તરીકે રાખ્યું હતું.

રાજકીય હસ્તીઓ દ્વારા નાયકને યાદ કરવામાં આવે તેવી આ પહેલી ઘટના નથી. 2019 માં રાજુની 122મી જન્મજયંતિના અવસરે, YS જગન મોહન રેડ્ડીની સરકારે આંધ્રપ્રદેશની આદિવાસી વસ્તીની લાંબા સમયથી ચાલતી માંગને સ્વીકારીને તેમના નામ પર જિલ્લાનું નામકરણ કરવાની જાહેરાત કરી.

આ પણ વાંચો - ઓસ્કાર 2023: તમે ઓસ્કાર વિજેતા ફિલ્મો ક્યાં જોઈ શકો છો?

અલુરી સીતારામા રાજુનો જિલ્લો ગયા વર્ષે 4 એપ્રિલે અસ્તિત્વમાં આવ્યો હતો, જે અનુક્રમે વિશાખાપટ્ટનમ અને પૂર્વ ગોદાવરીના હાલના જિલ્લાઓમાંથી પદેરુ અને રામપછોડાવરમમાંથી બનાવવામાં આવ્યો હતો. રાજુ પરંપરાગત રીતે આંધ્રપ્રદેશમાં ડાબેરી પક્ષોમાં, ખાસ કરીને વિશાખાપટ્ટનમ, વિઝિયાનગરમ અને પૂર્વ ગોદાવરી જિલ્લામાં હીરો રહ્યો છે. ડાબેરી નેતાઓએ અગાઉ રાજ્ય સરકારને રાજુના નામ પર જિલ્લાનું નામ આપવાનું કહ્યું હતું.