માનહાની કેસ : રાહુલ ગાંધીની અપીલ ગુજરાત હાઇકોર્ટે ફગાવી, આનો અર્થ શું છે?

Rahul Gandhi Defamation Case : કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીને મોદી સરનેમ વિવાદ મામલે કોઈ રાહત મળી નથી. ગુજરાત હાઈકોર્ટે રાહુલ ગાંધીની રિવ્યુ પિટિશન અરજી પર સુનાવણી કરતા તેમની 2 વર્ષની સજા યથાવત રાખી છે. આ કેસમાં 23 માર્ચ 2023ના રોજ સુરત સેશન્સ કોર્ટે રાહુલ ગાંધીને દોષિત ઠેરવ્યા હતા અને તેમને 2 વર્ષની સજા સંભળાવી હતી. બીજા જ દિવસે રાહુલ ગાંધીનું સંસદીય સભ્યપદ રદ કરવામાં આવ્યું હતું. આ નિર્ણય સામે 25 એપ્રિલ 2023ના રોજ રાહુલ ગાંધી વતી ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં રિવ્યુ પિટિશન દાખલ કરવામાં આવી હતી. આજે આ કેસમાં ગુજરાત હાઈકોર્ટે ચુકાદો સંભળાવ્યો છે.

આનો અર્થ એ થયો કે 2019માં કેરળના વાયનાડમાંથી લોકસભામાં ચૂંટાઈ આવેલા રાહુલ સંસદમાંથી ગેરલાયક ઠર્યા છે. હવે તે હાઈકોર્ટના નિર્ણય સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરવા જઈ શકે છે.

રાહુલ ગાંધી સામે શું હતો કેસ?

આ ઘટના 13 એપ્રિલ 2019ની છે. રાહુલ લોકસભા ચૂંટણી માટે પ્રચાર કરી રહ્યા હતા અને કર્ણાટકના કોલારમાં એક ચૂંટણી રેલીમાં તેમણે કહ્યું હતું કે નીરવ મોદી હોય, લલિત મોદી હોય કે નરેન્દ્ર મોદી હોય, બધા ચોરોની અટક 'મોદી' કેમ હોય છે? તે ભાગેડુ નીરવ મોદી અને ભૂતપૂર્વ ક્રિકેટ એડમિનિસ્ટ્રેટર લલિત મોદીનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યા હતા. આ બંને પર નાણાકીય છેતરપિંડીના આરોપો છે.

રાહુલના ભાષણના બીજા દિવસે ભાજપના નેતા અને ગુજરાતના પૂર્વ મંત્રી પૂર્ણેશ મોદીએ સુરતના ચીફ જ્યુડિશિયલ મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ ફરિયાદ નોંધાવી હતી. જેમાં કોંગ્રેસના નેતાએ મોદી નામથી બધાને બદનામ કર્યા હોવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો.

23 માર્ચ 2023ના રોજ મેજિસ્ટ્રેટ એચ એચ વર્માએ રાહુલને આઈપીસી કલમ 500 હેઠળ ગુનાહિત માનહાનિ માટે દોષી ઠેરવ્યા હતા અને તેમને તે કલમ હેઠળ માન્ય મહત્તમ સજા આપી હતી, જે બે વર્ષની જેલ છે. કોર્ટના આ નિર્ણયથી જનપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 8ની કલમ 3(1951)ને લાગુ કરવામાં આવી હતી. જેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે કોઈ પણ ગુનામાં દોષિત ઠરેલી અને ઓછામાં ઓછી બે વર્ષથી વધુ જેલની સજા પામેલી વ્યક્તિને આવી સજાની તારીખથી ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવશે અને તેની મુક્તિ બાદ વધુ છ વર્ષ માટે ગેરલાયક ઠરશે.

આ પણ વાંચો - ભાજપે વિધાનસભા ચૂંટણીની તૈયારીઓ શરુ કરી, રાજસ્થાનમાં નીતિન પટેલને મળી મોટી જવાબદારી

પરિણામે 24 માર્ચે લોકસભા સચિવાલયે એક જાહેરનામું બહાર પાડ્યું હતું. જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે રાહુલને તેમની સજાની તારીખ 23 માર્ચથી ગૃહમાંથી ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવ્યા છે.

અયોગ્યતાના આદેશ બાદ રાહુલ ગાંધીએ શું કર્યું?

આ વર્ષે 3 એપ્રિલના રોજ રાહુલે સુરત સેશન્સ કોર્ટમાં અપીલ કરી હતી. તેમણે બે અરજી કરી હતી. એક બે વર્ષની સજા મોકૂફ રાખવા માટે અને બીજી સજા મોકૂફ રાખવા માટે. રાહુલે સેશન્સ કોર્ટમાં રજૂઆત કરી હતી કે તે દલીલ કરવી વાજબી લાગે છે કે તેમને આપવામાં આવેલી મહત્તમ સજા "ગેરલાયકાતના આદેશને (સાંસદ તરીકે) આકર્ષિત કરવા માટે હતી. જો બીજી અરજીને મંજૂરી આપવામાં આવી હોત તો લોકસભામાં તેમનું સભ્યપદ પુન:સ્થાપિત થઈ ગયું હોત.

13 એપ્રિલે એડિશનલ સેશન્સ જજ આર પી મોગેરાએ કહ્યું હતું કે તેઓ 20 એપ્રિલે પોતાનો આદેશ સંભળાવશે. એ દિવસે કોર્ટે બંને અરજી ફગાવી દીધી હતી. ત્યારબાદ રાહુલે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી હતી. કોર્ટે એપ્રિલ અને મે મહિનામાં તેની સજા વિરુદ્ધ અરજીની સુનાવણી કરી હતી. 2 મેના રોજ દલીલો પૂરી થઈ હતી અને કોર્ટે કહ્યું હતું કે ઉનાળુ વેકેશન બાદ ચુકાદો આપવામાં આવશે.

શુક્રવારે (7 જુલાઈ) કોર્ટે શું કહ્યું?

ન્યાયાધીશ હેમંત પ્રચ્છકે ચુકાદાના સંચાલક ભાગને વાંચી સંભળાવ્યો હતો અને કહ્યું હતું કે અગાઉ તેમની સજા પર સ્ટે આપવાનો ઇનકાર કરતો સેશન્સ કોર્ટનો આદેશ ન્યાયી અને કાનૂની હતો. આ પ્રકારનો સ્ટે આપવો એ નિયમને બદલે અપવાદ ગણાશે એમ જણાવતાં કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું કે જો આ સજા પર સ્ટે નહીં મૂકવામાં આવે તો રાહુલને કોઈ અન્યાય નહીં થાય. જોકે કોર્ટે કહ્યું હતું કે ફોજદારી અપીલનો નિર્ણય યોગ્યતાના આધારે અને શક્ય તેટલી ઝડપથી થવો જોઈએ.

કોર્ટે એ બાબતને ધ્યાનમાં લીધી હતી કે રાહુલ પર વી ડી સાવરકરના પૌત્ર દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલા ફોજદારી માનહાનિના કેસ સહિત લગભગ 10 ફોજદારી કેસોનો સામનો કરી રહ્યા છે.

તો હવે રાહુલ ગાંધી શું કરશે?

કોંગ્રેસના નેતા જયરામ રમેશે કહ્યું છે કે તેઓ આ મામલાને આગળ ધપાવશે. આનો મૂળભૂત અર્થ એ છે કે રાહુલે હાઈકોર્ટના આદેશની વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં જવું પડશે. જો હાઈકોર્ટે મેજિસ્ટ્રેટની કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવા પર સ્ટે આપ્યો હોત અથવા સેશન્સ કોર્ટના આદેશ સામેની અપીલનો નિર્ણય તેમની તરફેણમાં કર્યો હોત તો રાહુલની ગેરલાયકાત પાછી ખેંચી શકાઈ હોત.