વજન ઘટાડવા દરમિયાન આ વિચિત્ર લક્ષણો સામાન્ય છે? ડોક્ટર ચેતવણી આપી આ જણાવ્યું

 જીવનશૈલી | જ્યારે લોકો વજન ઘટાડવાનો વિચાર કરે છે, ત્યારે તેઓ ઘણીવાર વજનમાં મોટા ફેરફારો અથવા કપડાં ઝડપથી ફિટ થવાની અપેક્ષા રાખે છે. પરંતુ વાસ્તવમાં, શરીર વજનમાં ઘટાડો ઉપરાંત નાના અને અણધાર્યા સંકેતો બતાવી શકે છે.

નવી મુંબઈ સ્થિત ગાયનેકોલોજિસ્ટ ડૉ. મલ્લિકા સરવેએ તાજેતરમાં ઇન્સ્ટાગ્રામ પર વજન ઘટાડવાના ઓછા ચર્ચિત પાસાઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે ચયાપચય અને હોર્મોન્સમાં ફેરફાર થાય ત્યારે શરીરમાં થતા કેટલાક "વિચિત્ર" પણ સામાન્ય ફેરફારોનું વર્ણન કર્યું છે.

ડૉ. સુર્વેએ પોતાની નોંધમાં પૂછ્યું કે "શું તમને આનો અનુભવ થયો છે?" પછી તેમણે દસ લક્ષણોની યાદી આપી છે. આ મુખ્ય શારીરિક, ભાવનાત્મક અને વર્તણૂકીય ફેરફારો છે.

વજન ઘટે ત્યારે શું તમને આ લક્ષણો દેખાય છે?

સામાન્ય કરતાં વધુ વાર પેશાબ જવું : એવું લાગે છે કે તમારું શરીર તમારા જૂના વર્ઝન (વધારાની ચરબી) ને બહાર કાઢી રહ્યું છે."
હાથ અને પગમાં ઠંડી લાગવી : હાથ અને પગમાં ઠંડી લાગવીએ તમારામાં કોઈ ખામી હોવાને કારણે નથી, પરંતુ તમારા શરીરમાં ઇન્સ્યુલેશન (ચરબી) ઘટી રહી હોવાથી છે. 
પરસેવાની ગંધ અલગ થાય : પરસેવાની ગંધ અલગ થાય તો તે તે કોઈ ખરાબ ગંધ નથી, ફક્ત એક સ્પષ્ટ ફેરફાર છે. તે એક સંકેત છે કે તમારું શરીર ચરબીનો ઉપયોગ બળતણ તરીકે કરવા લાગી રહ્યું છે.
અચાનક એનર્જી અનુભવાય : એક મિનિટ તમે શાંત થાઓ છો, અને બીજી મિનિટે તમે આખા ઘરને સાફ કરવા માટે ઉત્સાહિત થાઓ છો. તમારું ચયાપચય ઝડપથી વધી રહ્યું છે.
ચહેરાના ફેરફારો: તમારો ચહેરો પાતળો થવા લાગે છે. જેમ જેમ તમારા જડબા અને ગાલના હાડકાં વધુ સ્પષ્ટ થાય છે, તેમ તેમ તમને આશ્ચર્ય થશે કે "આ ક્યારે બન્યું?"
કપડાં ફિટ: તમારા કપડાં કેટલીક જગ્યાએ ટાઇટ છે અને કેટલીક જગ્યાએ ઢીલા છે. આ વજન ઘટાડવાની નિશાની નથી, પરંતુ તમારા શરીરનું પુનર્ગઠન થઈ રહ્યું છે.
સારી ઊંઘ: તમે બાળકની જેમ સારી ઊંઘ લઈ શકો છો. હોર્મોન્સ શાંત થાય છે અને શરીર તેનું યોગ્ય પુનઃનિર્માણ કાર્ય કરે છે.
મૂડમાં ફેરફાર: શરૂઆતમાં નાના મૂડ સ્વિંગ થઈ શકે છે, પરંતુ ટૂંક સમયમાં તમને રાહતનો અનુભવ થવા લાગશે. જ્યારે તમે ચરબી ગુમાવો છો ત્યારે આ સંતુલન ફક્ત વજન ઘટાડવા કરતાં વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
સ્નાયુમાં ફેરફાર : જ્યારે તમે અરીસામાં જુઓ છો, ત્યારે તમને નવી નસો અથવા સ્નાયુઓની વ્યાખ્યા દેખાય છે. આનું કારણ એ નથી કે તમે સ્નાયુ મેળવવા માટે વધુ મહેનત કરી રહ્યા છો, પરંતુ કારણ કે તમારી મહેનત છુપાવતી ચરબી ગાયબ થઈ રહી છે.
ભૂખમાં ફેરફાર: કેટલાક દિવસો તમને ખૂબ ભૂખ લાગી શકે છે, જ્યારે અન્ય દિવસોમાં તમે ખોરાક વિશે વિચારતા પણ નથી. આ એક સંકેત છે કે તમારી ભૂખને નિયંત્રિત કરતા હોર્મોન્સ ફરીથી ગોઠવાઈ રહ્યા છે.

જ્યારે આ લક્ષણો દેખાય છે, ત્યારે તેઓ ચરબીનું નુકશાન હોર્મોન્સ, શરીરના પ્રવાહી, ચયાપચય અને સ્વાસ્થ્યને કેવી રીતે અસર કરે છે તે અંગે કેટલાક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.

ફેટી લીવરથી મળશે છુટકારો, તમારે માત્ર આ ત્રણ ભૂલો સુધારવાની જરૂર છે

ચરબી ઘટતી વખતે વધુ પડતો પેશાબ થવો, ઠંડી લાગવી અને પરસેવાની ગંધમાં ફેરફાર જેવા ફેરફારો શા માટે થાય છે?

પબ્લિક હેલ્થ ડૉ. જગદીશ હિરેમથે ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું કે "ચરબી ઘટાડવાના પ્રારંભિક તબક્કા દરમિયાન વધુ પડતો પેશાબ કરવો સામાન્ય છે. આનું કારણ એ છે કે ચરબીના કોષો એનર્જી સાથે પાણીનો સંગ્રહ કરે છે. જ્યારે ચરબી તૂટી જાય છે, ત્યારે આ વધારાનું પાણી બહાર આવે છે અને તે પેશાબ દ્વારા શરીરમાંથી બહાર નીકળી જાય છે. ઠંડી લાગવી પણ સામાન્ય છે, જેમ જેમ શરીરની ચરબી ઓછી થાય છે, તેમ તેમ શરીરનું તાપમાન જાળવવાની ક્ષમતા ઓછી થાય છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં આનાથી આરામ કરતી વખતે ચયાપચય દરમાં થોડો ઘટાડો પણ થઈ શકે છે."

તેમણે કહ્યું કે "જ્યારે શરીર એનર્જી માટે ચરબી પર વધુ આધાર રાખે છે ત્યારે પરસેવાની ગંધમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. આ કીટોન્સના પ્રોડકશનને કારણે થાય છે. જો કોઈ વ્યક્તિ યોગ્ય રીતે ખાઈ રહી હોય અને ધીમે ધીમે વજન ઘટાડતી હોય તો આ ફેરફારો સામાન્ય છે. જો કે, સતત ખૂબ ઠંડી લાગવી, પરસેવો જેમાં એમોનિયાની તીવ્ર ગંધ હોય, ચક્કર આવવા, અથવા વધુ પડતો થાક સાથે વારંવાર પેશાબ કરવો એ ચેતવણીના સંકેતો હોઈ શકે છે. આ કુપોષણ, ડિહાઇડ્રેશન, ઇલેક્ટ્રોલાઇટ અસંતુલન અથવા હોર્મોનલ ફેરફારો સૂચવી શકે છે અને તેને અવગણવા જોઈએ નહીં.''

રસપ્રદ અને લેટેસ્ટ ટોપ ન્યૂઝ માટે અમારી વોટ્સએપ ચેનલ સાથે જોડાવો

મૂડ, ઊંઘ અને ભૂખ સંબંધિત હોર્મોન્સ પર અસર ચરબીનું નુકશાન લેપ્ટિન, ઘ્રેલિન, કોર્ટિસોલ અને ઇન્સ્યુલિન સહિત ઘણા હોર્મોન્સને અસર કરે છે. આ બધા આપણા મૂડ, ભૂખ અને ઊંઘને ​​નિયંત્રિત કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.

ચરબી ઘટાડવાના શરૂઆતના તબક્કામાં લેપ્ટિન લેવલ ઘટી જાય છે. ડૉ. હિરેમેટ કહે છે કે આ ભૂખ વધારી શકે છે અને વ્યક્તિને વધુ ચીડિયા અથવા ભાવનાત્મક રીતે અસ્વસ્થ બનાવી શકે છે. દરમિયાન, કેલરી પ્રતિબંધ અથવા સખત કસરત કોર્ટિસોલ (તણાવ હોર્મોન) માં કામચલાઉ વધારો કરી શકે છે. આનાથી મૂડ સ્વિંગ અને અનિદ્રા થઈ શકે છે.

"જેમ જેમ શરીર નવા ફેરફારો સાથે અનુકૂલન સાધે છે અને ઉર્જાનો ખર્ચ સંતુલિત થાય છે, તેમ તેમ આ હોર્મોન્સ સ્થિર થવા લાગે છે. ડૉ. હિરેમત કહે છે કે "તેથી જ કેટલાક લોકો શરૂઆતમાં ભાવનાત્મક વધઘટ અનુભવે છે, પરંતુ પછી વધુ શાંત અને માનસિક સ્પષ્ટતા અનુભવે છે.''

હેલ્ધી પ્રોગ્રેસ અને વધુ પડતી ચરબી ઘટાડવા વચ્ચેનો તફાવત

ડૉ. હિરેમત ભાર મૂકે છે કે હેલ્ધી પ્રોગ્રેસના સંકેતોમાં સ્થિર ઉર્જા સ્તર, સ્ત્રીઓ માટે નિયમિત માસિક ચક્ર, સારી ઊંઘ અને શારીરિક તંદુરસ્તીનો સમાવેશ થાય છે. "બીજી બાજુ, વધુ પડતી ચરબી ગુમાવવાથી ક્રોનિક થાક, વાળ ખરવા, હોર્મોનલ ફેરફારો, વારંવાર બીમારીઓ થઈ શકે છે. તે શરીર કેવું દેખાય છે તેના કરતાં કેવી રીતે કાર્ય કરે છે તેના પર વધુ આધાર રાખે છે. ચરબી ઘટાડવાથી એકંદર સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો થવો જોઈએ, તેને નુકસાન ન પહોંચાડવું જોઈએ."