સંશોધન : કોવિડ-19 ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસનું જોખમ વધારી શકે

Roni Caryn Rabin : કેનેડામાં સંશોધકોએ મંગળવારે રિપોર્ટ આપ્યો કે જે લોકો વાયરસના સંપર્કમાં આવ્યા ન હતા તેમની સરખામણીમાં કોરોનાવાયરસથી સંક્રમિત લોકોને તેમના ચેપના એક વર્ષમાં ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસનું નિદાન થવાની સંભાવના નોંધપાત્ર રીતે વધુ હતી.

વૈજ્ઞાનિકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે સ્ત્રીઓ કરતાં પુરુષોમાં ડાયાબિટીસ થવાની શક્યતા વધુ હતી. જેઓ ચેપગ્રસ્ત ન હતા તેની સરખામણીમાં જે લોકો વધારે બીમાર હતા કે તેઓને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા તેઓમાં ડાયાબિટીસનું નિદાન થવાની શક્યતા બમણી કરતાં વધુ હતી.

જે લોકોને ઇન્ટેન્સિવ કેર માટે દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા તેઓને ડાયાબિટીસ થવાની શક્યતા ત્રણ ગણી કરતાં વધુ હતી, સંશોધકોએ પણ શોધી કાઢ્યું હતું.

પેપરના વરિષ્ઠ લેખક અને યુનિવર્સિટી ઓફ બ્રિટિશ કોલંબિયા ખાતે સ્કુલ ઓફ પોપ્યુલેશન એન્ડ પબ્લિક હેલ્થના પ્રોફેસર ડો. નાવેદ ઝેડ. જંજુઆએ જણાવ્યું હતું કે, "લાંબા ગાળાના પરિણામોની દ્રષ્ટિએ આ ચોક્કસપણે ચિંતાનો વિષય છે."

આ પણ વાંચો: કોવિડ-19ના વધતા જતા કેસો વચ્ચે શું લીવર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરાવતા લોકોએ સાવચેત રહેવાની જરૂર છે?

અભ્યાસ શું કહે છે?

JAMA નેટવર્ક ઓપનમાં પ્રકાશિત થયેલા આ અભ્યાસમાં 125,000 થી વધુ વ્યક્તિઓમાં ડાયાબિટીસના નિદાનની સરખામણી કરવા માટે બ્રિટિશ કોલંબિયાના મોટા ડેટાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો જેમણે 2020 અને 2021માં અને તે જ સમયગાળા દરમિયાન 500,000 થી વધુ અજાણ્યા વ્યક્તિઓ સાથે કોવિડ માટે સકારાત્મક પરીક્ષણ કર્યું હતું.

COVID રસી ડિસેમ્બર 2020 માં ઉપલબ્ધ થઈ, અને મોટાભાગના સહભાગીઓને સંપૂર્ણ રસી આપવામાં આવી ન હતી.

એક ડઝનથી વધુ અભ્યાસોએ કોવિડ અને ડાયાબિટીસ વચ્ચેની કડી પર ધ્યાન આપ્યું છે, અને મોટાભાગના લોકોએ ચેપને પગલે નિદાનમાં વધારો તેમજ પુરુષો અને ગંભીર રોગ ધરાવતા લોકો માટે ઉચ્ચ જોખમો નોંધ્યા છે.

જોકે, તારણો એ સાબિત કરતા નથી કે ચેપથી ડાયાબિટીસ થાય છે. નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે તે શક્ય છે, દાખલા તરીકે, કોવિડમાંથી સાજા થતા દર્દીઓને ડાયાબિટીસનું નિદાન થવાની શક્યતા વધુ હતી કારણ કે તેઓ વધુ નિયમિત સંભાળ મેળવી રહ્યા હતા.

જેમણે અભ્યાસ સાથે કોમેન્ટ્રી સાથે લખી કરી હતી, તે ક્લેવલેન્ડમાં કેસ વેસ્ટર્ન રિઝર્વ યુનિવર્સિટીના મેડિસિન પ્રોફેસર ડૉ. પામેલા ડેવિસે જણાવ્યું હતું કે, તેમ છતાં, બે પરિસ્થિતિઓ વચ્ચેની લિંક માટે બુદ્ધિગમ્ય જૈવિક સમજૂતીઓ ( plausible biological explanations) છે.

તે પૂછવું વાજબી છે, ડેવિસે એક મુલાકાતમાં કહ્યું હતું કે, ''શું આ એક વાસ્તવિક વધારો છે, અથવા આ કંઈક એ છે જેના લીધે ડાયાબિટીસના જોખમમાં વધારો થઇ રહ્યો છે.''

ડેવિસે કહ્યું કે, કોરોનાવાયરસ સ્વાદુપિંડના બીટા કોષોને ચેપ લગાડે છે જે ઇન્સ્યુલિન બનાવે છે અને કોષોના મૃત્યુનું કારણ બને છે. આ કોષો ACE2 રીસેપ્ટર્સ સાથે ડોટેડ છે જેનો ઉપયોગ વાયરસ પ્રવેશ માર્ગ તરીકે કરે છે.

તેમણે કહ્યું હતું કે, "જો તમે સ્વાદુપિંડના બીટા કોષોને પેટ્રી ડિશમાં મૂકો છો, તો વાયરસ આ કોષોને સંક્રમિત કરશે અને તેનો નાશ કરશે.''

સ્ટ્રેસ પણ ડાયાબિટીસના વિકાસમાં ભૂમિકા ભજવે છે, અને કોવિડ સાથે આવતા બળતરા પ્રતિભાવ બીટા કોષોના વિનાશ સાથે સંકળાયેલા છે. ગંભીર કોવિડ ધરાવતા લોકો એન્ટિબોડીઝ પણ ઉત્પન્ન કરી શકે છે જે દર્દીના પોતાના શરીર પર હુમલો કરે છે.

અન્ય વાયરલ ચેપ પણ ડાયાબિટીસના વિકાસ સાથે સંકળાયેલા છે, જંજુઆના જણાવ્યા અનુસાર, જેમનું સંશોધન પેંડેમીક પહેલા હેપેટાઇટિસ પર કેન્દ્રિત હતું.

જાંજુઆએ જણાવ્યું હતું કે, "હેપેટાઇટિસ સી સાથે, અમારી પાસે મજબૂત પુરાવા છે કે ચેપ ડાયાબિટીસના વધતા જોખમ તેમજ કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર પરિણામો અને યકૃતની બહારના અન્ય ઘણા સિસ્ટેમેટિક આઉટકમ સાથે સંકળાયેલ છે.''

આ પણ વાંચો: વાયુ પ્રદૂષણ, ગરમી ઊંઘની ગુણવત્તા ઓછી કરવા સાથે સંકળાયેલ છે, જાણો,અભ્યાસ શું કહે છે?

નવા અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે જે પુખ્ત વયના લોકોએ વાયરસ માટે પોઝિટિવ ટેસ્ટ કર્યું હતું તેઓને પોઝિટિવ ટેસ્ટ એક વર્ષમાં ડાયાબિટીસ થવાની સંભાવના 17% વધુ હતી. પુરૂષોને ડાયાબિટીસ થવાની સંભાવના 22% વધુ હતી, જે અનપોઝ્ડ વ્યક્તિઓની સરખામણીમાં હતી. જ્યાં સુધી તેઓ હોસ્પિટલમાં દાખલ ન હોય અથવા ઇન્ટેન્સિવ કેર યુનિટમાં દાખલ ન હોય ત્યાં સુધી સ્ત્રીઓ માટેનું એલિવેટેડ જોખમ આંકડાકીય રીતે નોંધપાત્ર નથી.

તેઓએ ગણતરી કરી કે ડાયાબિટીસના તમામ નવા કેસોમાંથી, લગભગ 3.4% કોવિડ ચેપને આભારી હોઈ શકે છે. પુરુષો માટે, 4.75% નવા કેસ કોવિડને આભારી છે.