Dengue : ચોમાસા દરમિયાન ડેન્ગ્યુના ગંભીર ચેપથી બચવા માટે શું ધ્યાન રાખવું? અહીં જાણો

Dengue : ચોમાસું (Monsoon) સમગ્ર ગુજરાતમાં જામ્યું છે. ઠેર ઠેર વિસ્તારોમાં મેઘરાજા મન મૂકીને વરસ્યા છે. ચોમાસું એક આહલાદ ઋતુ છે. આ ઋતુ ગરમીથી રાહત આપે છે, પરંતુ આ સીઝનમાં ભેજ વધારે હોવાથી ઘણી બીમારીઓ પણ સાથે લાવે છે અને ભેજને કારણે મચ્છરોના ઉત્પત્તિ વધી જાય છે, ત્યારે શહેરોમાં ડેન્ગ્યુનો પ્રકોપ વધી રહ્યો છે. પરંતુ જો આપણે સતર્ક રહીએ તો આ રોગ પર નિયંત્રિત કરી શકીશું.

ડેન્ગ્યુ તાવના લક્ષણો (Symptoms Of Dengue Fever)

ડેન્ગ્યુમાં અચાનક તાવ આવવો, ગંભીર માથાનો દુખાવો, આંખો પાછળ દુખાવો, સ્નાયુ અને સાંધામાં દુખાવો, ઉબકા, ઉલટી, ગ્રંથીઓમાં સોજો અને ફોલ્લીઓ થવી જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. આ સામાન્ય રીતે મચ્છર કરડવાના 4-10 દિવસ પછી દેખાય છે અને 2-10 દિવસ સુધી ટકી શકે છે. વહેલું નિદાન જરૂરી છે કારણ કે તે ઝડપથી ગંભીર ડેન્ગ્યુમાં પરિવર્તિત થઈ શકે છે, જેને ડેન્ગ્યુ હેમોરહેજિક ફીવર અથવા ડેન્ગ્યુ શોક સિન્ડ્રોમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, જ્યારે તમારા લોહીના પ્રવાહમાં ક્લોટ બનાવતા કોષો (પ્લેટલેટ્સ) ની સંખ્યા ઘટી જાય છે અને તમારી રક્ત વાહિની નુકસાન પામે છે. આ આઘાત, આંતરિક રક્તસ્રાવ અને અંગ નિષ્ફળતા તરફ દોરી શકે છે.

આ પણ વાંચો: Monsoon special : ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન પાણીજન્ય બીમારીઓ ટાળવા એક્સપર્ટએ આપી આટલી હેલ્થ ટિપ્સ

ડેન્ગ્યુનો ટેસ્ટ ક્યારે કરાવવો?

જો તમને ઉપર કોઈ પણ લક્ષણો હોય તો ડેન્ગ્યુ NS1 એન્ટિજેન ટેસ્ટ માટે જાઓ, જે વાયરસના બિન-માળખાકીય પ્રોટીન અથવા પીસીઆર ટેસ્ટને માપે છે. પછી ચોથા કે પાંચમા દિવસે IgM એન્ટિબોડી ટેસ્ટ લો. સંપૂર્ણ બ્લડ કાઉન્ટ (CBC) કરાવો અને જો નિદાન થાય, તો પ્લેટલેટનું લેવલ તપાસવા માટે અન્ય દિવસોમાં તેનું નિદાન કરો. સૌથી મહત્વપૂર્ણ માર્કર્સ પૈકી એક PCV (પેક્ડ સેલ વોલ્યુમ) છે, જે રક્ત સ્નિગ્ધતાનું માપ છે. આ લાલ રક્ત કોશિકાઓમાં વધારો અથવા ડીહાઇડ્રેશન સૂચવે છે.

હાઇડ્રેશન શા માટે મહત્વનું છે?

સામાન્ય રીતે ચારથી પાંચ દિવસમાં તાવ ઉતરી જાય પછી દર્દીને સારું લાગે છે. અને જો દર્દીએ તાવ અને ઉલ્ટીને કારણે પ્રવાહીની ઉણપની ભરપાઈ કરવા માટે પોતાને હાઇડ્રેટેડ ન રાખ્યા હોય, તો 4 દિવસ પછી સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે. ત્રણથી પાંચ લિટર પાણી અથવા ઓરલ રિહાઈડ્રેશન સોલ્યુશન્સ, નારિયેળનું પાણી અને સૂપ લો. ગંભીર ડેન્ગ્યુ પ્લાઝ્મા લિકેજ તરફ દોરી શકે છે અને હોસ્પિટલ સેટિંગમાં ઇન્ટ્રાવેનસ (IV) પ્રવાહી ઉપચારની જરૂર પડી શકે છે.

ગંભીર ડેન્ગ્યુને કેવી રીતે અટકાવવું

પ્લેટલેટના સ્તરને મોનિટર કરવા માટે નિયમિત બ્લડ ટેસ્ટ અને અગત્યનું હિમેટોક્રિટ સ્તર જટિલતાઓને નિયંત્રિત કરી શકે છે. હિમેટોક્રિટ સ્તર એ ફક્ત તમારા લોહીમાં લાલ કોશિકાઓની ટકાવારી છે. ડેન્ગ્યુમાં, હિમેટોક્રિટમાં વધારો એ પ્લાઝ્મા લિકેજ માટે સંકેત છે, જ્યારે હિમેટોક્રિટમાં ઘટાડો એ રક્તસ્રાવ માટે સંકેત છે. જો પ્લેટલેટનું સ્તર નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય, તો ડોક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી બની શકે છે.

આ પણ વાંચો: Monsoon special : ચોમાસા દરમિયાન થતી બીમારીઓ અને તંદુરસ્ત રહેવાના નિવારક પગલાં

ડેન્ગ્યુ હેમરેજિક તાવની વહેલી ઓળખ માટે દર 24 કલાકે હિમેટોક્રિટ સ્તરનું ટેસ્ટ કરવું જોઈએ.પેરાસીટામોલ જેવા પેઇન રિલીવર્સ અને તાવ ઘટાડવાના ઉપાયો લક્ષણોને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરી શકે છે. એસ્પિરિન અને આઈબુપ્રોફેન જેવી નોન-સ્ટીરોઈડલ એન્ટી-ઈન્ફ્લેમેટરી દવાઓ (NSAIDs) ટાળો, કારણ કે તેઓ રક્તસ્રાવનું જોખમ વધારી શકે છે, જે ડેન્ગ્યુની ગંભીર ગૂંચવણ છે.

ડેન્ગ્યુ માટે કોઈ રસી છે?

કેટલાક પ્રદેશોમાં, ડેન્ગ્યુની રસી (ડેન્ગવેક્સિયા) ઉપલબ્ધ છે અને તે વ્યક્તિઓ માટે ભલામણ કરવામાં આવે છે જેમને અગાઉ ચેપ લાગ્યો હોય. ભારતમાં, ટ્રાયલ્સ ચાલુ છે પરંતુ ચાર પ્રચલિત વાયરસ સ્ટ્રેનને પહોંચી વળવા માટે એક રસી શોધવી એ એક પડકાર છે.