શું તમને રાત્રે 11 વાગ્યે અચાનક એનર્જી અનુભવાય છે? આ છે સિક્રેટ!

 જીવનશૈલી | તમે આખો દિવસ કામ કર્યા પછી થાકી ગયા છો. માનસિક રીતે થાકી ગયા છો, તમે ઊંઘ આવે ત્યાં સુધી ટાઈમ કાઉન્ટ કરી રહ્યા છો. જ્યારે તમે આખરે પથારીમાં સૂઈ જાઓ છો, ત્યારે તમારું મગજ અચાનક એલર્ટ થઇ જાય છે. તમને અચાનક એનર્જી અનુભવાય છે. તમે તમારા ફોનને તપાસવા, આવતી કાલ માટે પ્લાન બનાવવા અથવા તમે જે કામ મુલતવી રાખી રહ્યા છો તેમાંથી કોઈ એક કરવા માટે ઉત્સુક થાઓ છો. આ ઘટનાને 'સેકન્ડ વિન્ડ ઈફેક્ટ' કહેવામાં આવે છે. જ્યારે શરીર આરામ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું હોય ત્યારે આ અચાનક જાગૃતિ ખૂબ જ મૂંઝવણભરી હોઈ શકે છે.

આવું કેમ થાય છે?

પબ્લિક હેલ્થ એક્સપર્ટ ડૉ. જગદીશ હિરેમત કહે છે: "'સેકન્ડ વિન્ડ' એ છે જ્યારે મગજને લાગે છે કે શરીરને વધુ સમય જાગૃત રહેવાની જરૂર છે, અને તે થાકને દૂર કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ આપણા શરીરના કુદરતી ઊંઘ-જાગવાના ચક્ર સાથે સંબંધિત છે."

સામાન્ય રીતે સાંજે, આપણા શરીરમાં કોર્ટિસોલ હોર્મોનનું સ્તર ઘટે છે અને શરીર ઊંઘ માટે તૈયાર થાય છે. પરંતુ જો આપણે સૂવાના સમય પછી પણ જાગતા રહીએ છીએ અથવા અન્ય કાર્યોમાં વ્યસ્ત રહીએ છીએ, તો મગજ આને એક ખાસ પરિસ્થિતિ તરીકે ગણશે. પછી એડ્રેનાલિન અને કોર્ટિસોલ જેવા હોર્મોન્સ ફરીથી ઉત્પન્ન થશે. આ જ કારણ છે કે આપણને મોડી રાત્રે પણ અચાનક એનર્જીનો વિસ્ફોટ થાય છે.

બીજી વખત આવું થાય તો તમારી ઊંઘ ઉડી જાય છે?

આપણા શરીરમાં 24 કલાકનું એક આંતરિક ચક્ર હોય છે જે નક્કી કરે છે કે ક્યારે સૂવું અને ક્યારે જાગવું. આને સર્કેડિયન રિધમ કહેવામાં આવે છે. જો આપણે તેને અવગણીએ અને રાત્રિની ઊંઘ સાથે આગળ વધીએ, તો આપણું શરીર "જાગૃતિ જાળવણી ક્ષેત્ર" નામની સ્થિતિમાં પ્રવેશ કરે છે. આ તે છે જેના કારણે આપણે ઊંઘ્યા વિના અચાનક તાજગી અનુભવીએ છીએ.

ઊંઘમાં અવરોધ પેદા કરતા પરિબળો

મોબાઇલ ફોનનો ઉપયોગ: મોડી રાત્રે સ્ક્રીનના પ્રકાશના સંપર્કમાં આવવાથી ઊંઘ લાવનાર હોર્મોન મેલાટોનિનનું ઉત્પાદન અટકે છે.
કેફીન: ચા અને કોફીમાં રહેલું કેફીન ઊંઘ લાવતા રસાયણ એડેનોસિનને અવરોધે છે.
માનસિક તણાવ : જ્યારે આપણે ચિંતિત અથવા તણાવમાં હોઈએ છીએ, ત્યારે આપણું નર્વસ સિસ્ટમ સક્રિય થાય છે અને મગજ માને છે કે શરીરને સતર્ક રહેવાની જરૂર છે.

જો તમે એક મહિના સુધી દરરોજ 10,000 સ્ટેપ્સ ચાલવાથી થશે અદભુત ફાયદા !

સારી ઊંઘ માટે કેટલીક ટિપ્સ

ડૉ. હિરેમત કહે છે કે શરીરને ચોક્કસ સંકેતો આપવા જરૂરી છે કે આરામ કરવાનો સમય આવી ગયો છે. આ માટે કેટલીક બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ. તમે દરરોજ એક જ સમયે સૂવા જઈને તમારા શરીરની આંતરિક ઘડિયાળને તાલીમ આપી શકો છો. સૂવાના 4-6 કલાક પહેલા કેફીનયુક્ત ડ્રિંક અને ભારે ભોજન ટાળો.

સૂવાના સમયે ઓછામાં ઓછા એક કલાક પહેલા તમારા મોબાઇલ અને લેપટોપને દૂર રાખો. રૂમમાં લાઇટ મંદ કરો, અને કોર્ટિસોલ હોર્મોન ઘટાડવા અને મેલાટોનિન ઉત્પન્ન કરવા માટે વાંચન, હળવી કસરતો અથવા શ્વાસ લેવાની કસરતોનો અભ્યાસ કરો. તમારા બેડરૂમને ઠંડુ, અંધારું અને શાંત રાખવાથી તમારી ઊંઘની ગુણવત્તામાં સુધારો થશે.

તે આપણને એ પણ યાદ અપાવે છે કે જો લાઇફસ્ટાઇલમાં ફેરફાર છતાં અનિદ્રા ચાલુ રહે છે, તો તે તણાવને કારણે છે કે અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓને કારણે છે તે તપાસવું મહત્વપૂર્ણ છે.