જો દિવસમાં માત્ર 6 કલાક ઊંઘ લો છો તો મગજ પર કેવી અસર થાય છે?

જીવનશૈલી | ઊંઘ (Sleep) એ આપણા શરીર માટે ફક્ત આરામ નથી, પણ મગજ અને શરીરના કોષોને પુનર્જીવિત કરતું 'રીસેટ બટન' પણ છે. જોકે આજની વ્યસ્ત જીવનશૈલીમાં, ઘણા લોકો માટે ઊંઘ ઓછી કરવી એ એક આદત બની ગઈ છે.

હૈદરાબાદની એપોલો હોસ્પિટલ્સના ન્યુરોલોજીસ્ટ ડૉ. સુધીર કુમાર સમજાવે છે કે સતત બે અઠવાડિયા સુધી રાત્રે માત્ર 6 કલાકની ઊંઘ તમારી બુદ્ધિ અને મગજના કાર્યને કેવી રીતે અસર કરી શકે છે.

ઘણા લોકો માને છે કે જો તેઓ 6 કલાક ઊંઘે તો પણ તેમને કોઈ મોટી સમસ્યા નહીં થાય. પરંતુ ડૉક્ટર ચેતવણી આપે છે કે આ સૌથી મોટો ખતરો છે. અભ્યાસો અનુસાર જે વ્યક્તિ બે અઠવાડિયા સુધી સતત માત્ર 6 કલાક ઊંઘે છે તેનું મગજ તે જ રીતે કાર્ય કરે છે જે વ્યક્તિ સતત 24 થી 48 કલાક ઊંઘતો નથી.

ઊંઘના અભાવે થતી મુખ્ય સમસ્યાઓ

અહીં સૌથી ભયાનક બાબત એ છે કે વ્યક્તિને ખ્યાલ નથી હોતો કે તેમનું મગજ કાર્ય ધીમું પડી રહ્યું છે. તેઓ અતિશય આત્મવિશ્વાસ અનુભવે છે કે તેઓ સંપૂર્ણપણે સ્વસ્થ છે.

ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં ઘટાડો: ઊંઘનો અભાવ મગજમાં 'પ્રીફ્રન્ટલ કોર્ટેક્સ' ના કાર્યને નબળી પાડે છે. આનાથી વસ્તુઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું અને સજાગ રહેવું મુશ્કેલ બની શકે છે. આનાથી જ્ઞાન ગ્રહણ કરવાની અને નવી વસ્તુઓ શીખવાની ક્ષમતામાં ઘટાડો થાય છે.

યાદશક્તિ પર અસર : આ મગજની શોર્ટ ટર્મની યાદોને સંગ્રહિત કરવાની અને માહિતીનું વિશ્લેષણ કરવાની ક્ષમતાને નબળી પાડે છે. આનાથી કામ અને અભ્યાસમાં મોટી અડચણો આવી શકે છે.

મૂડ સ્વિંગ: ઊંઘનો અભાવ મગજ પરિસ્થિતિઓનું યોગ્ય રીતે મૂલ્યાંકન કરી શકતું નથી. આનાથી જોખમી ખરાબ નિર્ણયો લઈ શકાય છે. તે બિનજરૂરી ગુસ્સો, ચિંતા અને અચાનક મૂડ સ્વિંગ તરફ દોરી શકે છે.

વારંવાર ગુસ્સો કેમ આવે છે? શું તમારી સાથે પણ આવું થાય છે? કંટ્રોલ કરવા માત્ર આટલું કરો

પ્રતિક્રિયા સમય ધીમો:સતત ઊંઘનો અભાવ મગજના પ્રતિક્રિયા સમયને નોંધપાત્ર રીતે અસર કરે છે. આનાથી એવી પરિસ્થિતિઓમાં અકસ્માતો થઈ શકે છે જ્યાં વાહન ચલાવતી વખતે અથવા મશીનરી ચલાવતી વખતે ઝડપી નિર્ણયો લેવાની જરૂર પડે છે.

ઊંઘ એ ફક્ત આરામનું સાધન નથી પણ મગજ માટે દૈનિક જાળવણી પણ છે. એક પુખ્ત વ્યક્તિને દિવસમાં 7 થી 9 કલાકની ઊંઘની જરૂર હોય છે. ડૉક્ટર આપણને યાદ અપાવે છે કે "ઊંઘ વૈકલ્પિક નથી, તે જરૂરી છે.''