શિયાળામાં હૃદય રોગનું જોખમ કેમ વધે છે? કારણો શું છે?

શિયાળા (winter) દરમિયાન હૃદયરોગના હુમલા (heart attacks) માં વધારો એ એક જાણીતી ઘટના છે જે વિશ્વભરમાં જોવા મળે છે. જ્યારે સતત બે દિવસથી વધુ સમય સુધી તાપમાનમાં ઘટાડો થાય છે, ત્યારે સામાન્ય રીતે નીચેના બે થી છ દિવસમાં નાના અને મોટા હૃદયરોગના હુમલામાં વધારો જોવા મળે છે.

શિયાળામાં હાર્ટ એટેક ના કેસ વધવાનું મુખ્ય કારણ એ છે કે ઠંડા હવામાનને કારણે શરીરની ગરમી બચાવવા માટે રક્તવાહિનીઓ સંકુચિત થઈ જાય છે. આ સંકુચિતતા બ્લડ પ્રેશર વધારે છે, હૃદય પર કામનો ભાર વધારે છે અને હૃદયના ધબકારા ઝડપી બનાવે છે.

શિયાળામાં હૃદય રોગનું જોખમ

શિયાળામાં ઘણા લોકો ઓછું પાણી પીવે છે, જે લોહીને જાડું બનાવે છે, જેને હેમોકોન્સેન્ટ્રેશન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેના કારણે રક્ત પરિભ્રમણ ધીમું થાય છે. એકસાથે, વાહિનીઓનું સંકોચન અને જાડું લોહી રક્ત પ્રવાહ ઘટાડે છે અને હૃદય પર તાણ વધારે છે. હાલની હૃદયની સ્થિતિઓ અથવા તો હળવા અવરોધો ધરાવતા લોકોમાં, આ ગંઠાવાનું નિર્માણ શરૂ કરી શકે છે અને હૃદયરોગના હુમલાનું કારણ બની શકે છે.

હૃદય રોગનું જોખમ વધવાના કારણો

• શિયાળામાં શ્વસન ચેપ પણ વધે છે, ખાસ કરીને વાયરલ ચેપ, જે હૃદય પર સીધો ભાર મૂકી શકે છે અને હાર્ટ એટેકના જોખમમાં ફાળો આપી શકે છે.
• પ્રદૂષણનું સ્તર વધે છે અને હૃદયના તાણમાં વધારો થાય છે
• ભારતીય શહેરોમાં, પ્રદૂષણ પરિસ્થિતિને વધુ ખરાબ કરે છે. ઠંડી હવા વાતાવરણીય ગતિવિધિને ધીમી પાડે છે, પ્રદૂષકોને ફસાવે છે. આ બળતરા વધારે છે, ઓક્સિજનનું સ્તર ઘટાડે છે અને હૃદય રોગનું જોખમ વધારે છે.

સાવચેતીના પગલા

શિયાળા દરમિયાન, ગરમ રહીને, પોતાને સારી રીતે હાઇડ્રેટેડ રાખીને અને કોઈપણ અસામાન્ય લક્ષણો પર ધ્યાન આપીને તમારા હૃદયનું રક્ષણ કરવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ઠંડા હવામાન રક્તવાહિની તંત્ર પર વધારાનો ભાર મૂકે છે, અને ઘણા લોકો તાપમાન ઘટે ત્યારે તબીબી સહાય મેળવવામાં મોડું કરે છે. પ્રારંભિક ચેતવણી ચિહ્નો પ્રત્યે સભાન રહેવું, સંતુલિત દિનચર્યા જાળવી રાખવી અને તાત્કાલિક પગલાં લેવાથી શિયાળા સંબંધિત હૃદયની ગૂંચવણોનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી શકાય છે.

શિયાળામાં હાર્ટ એટેકનું જોખમ કોને વધારે હોય?

• શિયાળો તમામ વય જૂથોને અસર કરે છે, પરંતુ વૃદ્ધ લોકો, ડાયાબિટીસ, હાયપરટેન્શન, શ્વસન રોગો ધરાવતા લોકો અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી હોય અથવા કેન્સરની સારવાર લઈ રહેલા લોકોમાં હૃદયરોગના હુમલાનું જોખમ સૌથી વધુ હોય છે.
• અભ્યાસો દર્શાવે છે કે શિયાળો હૃદયરોગના હુમલાના બનાવોમાં લગભગ 16% વધારો કરી શકે છે, જેમાં હૃદયરોગના હુમલાથી થતા મૃત્યુમાં એકંદરે 1.6% નો વધારો થાય છે.