Know Your Body : તમારા શરીરમાં પરસેવો કેમ થાય છે? પરસેવો આ રીતે મદદગાર થઇ શકે, જાણો વિગતવાર

ભેજવાળા વાતાવરણમાં ખાસ કરીને, પરસેવો થવો સામાન્ય છે પરંતુ તે વ્યક્તિને અસ્વસ્થતાનો અનુભવ કરાવે છે, પરસેવોએ એક આવશ્યક અને જટિલ પ્રક્રિયા છે જે શરીરની કામગીરીમાં સુધારો કરે છે તેથી તેના વિષે સમજવું જરૂર છે. અહીં શરીરમાં પરસેવો કેવી રીતે ઉત્પન્ન થાય છે અને તે શરીરને ઠંડક આપવામાં કેવી રીતે મદદ કરે છે, ખાસ કરીને પગ દ્વારા, જે શરીરમાં પરસેવાની ગ્રંથીઓની સૌથી વધુ ઘનતા ધરાવે છે.વધુમાં અહીં જાણો,

પરસેવો શું છે?

કર્ણાટકમાં ફોર્ટિસ બેનરઘટ્ટાના કન્સલ્ટન્ટ, ડર્મેટોલોજી, ડૉ. સુધીન્દ્ર ઉદબાલ્કરે જણાવ્યું હતું કે, પરસેવો ઉત્પન્ન કરવા માટે જવાબદાર મહત્વની એક્ઝોક્રાઇન ગ્રંથીઓ, એક પાણીયુક્ત પ્રવાહી જે શરીરને ઠંડુ કરવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

ડૉ. ઉદબાલ્કરે સ્પષ્ટ કર્યું કે, “આ પરસેવાની ગ્રંથીઓ આખા શરીરમાં મળી શકે છે, પરંતુ તે ખાસ કરીને હથેળીઓ, પગના તળિયા અને બગલમાં વિપુલ પ્રમાણમાં હોય છે. વાસ્તવમાં,પગમાં પરસેવાની ગ્રંથીઓની સૌથી વધુ હોય છે, જે આશરે 5 લાખ પ્રતિ ફૂટ હોવાનો અંદાજ છે. આ ગ્રંથીઓ, જેને મોટા ટ્યુબ્યુલર એકક્રાઇન ગ્રંથીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે મુખ્યત્વે પરસેવો ઉત્પન્ન કરે છે જેમાં મોટાભાગે પાણી હોય છે.

આ પણ વાંચો: Pregnancy Tips : સગર્ભા સ્ત્રીઓ માટે પ્રોટીનયુક્ત ખોરાકનું સેવન કેટલું લાભદાયી? જાણો તથ્યો

પરસેવાની ગ્રંથીઓ આખા શરીરમાં વિપુલ પ્રમાણમાં વિતરિત થાય છે અને ખાસ કરીને પગના તળિયામાં પ્રચલિત છે, ડો. ખુશાલી લાલચેતા, કન્સલ્ટન્ટ ફિઝિશિયન, HCG હોસ્પિટલ, રાજકોટની સંમતિ છે. ડો લાલચેતાએ જણાવ્યું હતું કે, "જ્યારે વાતાવરણ કે શારીરિક પ્રવૃત્તિને કારણે શરીરનું તાપમાન વધે છે ત્યારે એકક્રાઇન ગ્રંથીઓ સક્રિય થાય છે, જે મુખ્યત્વે પાણી, મીઠું અને યુરિયા અને લેક્ટિક એસિડ જેવા અન્ય પદાર્થોના ટ્રેસનો સ્ત્રાવ કરે છે.''

શા માટે આપણને પરસેવો થાય છે?

ઓટોનોમિક નર્વસ સિસ્ટમ, જેમાં સહાનુભૂતિ અને પેરાસિમ્પેથેટિક વિભાગોનો સમાવેશ થાય છે, તે પરસેવાના નિયમનમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે . ઉદબાલ્કરે સમજાવ્યું કે, "ફાઇટ-ઓર-ફ્લાઇટ" પ્રતિભાવ માટે જવાબદાર સહાનુભૂતિશીલ નર્વસ સિસ્ટમ, જ્યારે શરીર ગરમી અથવા સ્ટ્રેસમાં હોઈએ ત્યારે પરસેવો થાય છે.''

તેમણે કહ્યું કે,"તેનાથી ઉલટું, પેરાસિમ્પેથેટિક નર્વસ સિસ્ટમ, જે "આરામ-અને-પાચન" પ્રતિભાવ માટે જવાબદાર છે, જ્યારે શરીર ઠંડુ અને હળવા હોય ત્યારે પરસેવો ઓછો થાય છે.'' ઉત્પાદિત પરસેવાની માત્રા વિવિધ પરિબળોને આધારે બદલાય છે, જેમ કે આસપાસના તાપમાન, શારીરિક પ્રવૃત્તિનું સ્તર અને ભાવનાત્મક સ્થિતિ.

ડૉ ઉદબાલ્કરે કહ્યું કે, “ગરમ વાતાવરણમાં રહેતી અથવા શારીરિક શ્રમ કરતી વ્યક્તિઓ ઠંડી આબોહવામાં અથવા બેઠાડુ જીવનશૈલી જીવતા લોકો કરતાં વધુ પરસેવો કરે છે. તદુપરાંત, ચિંતા અને તાણ પણ પરસેવો વધારવામાં ફાળો આપી શકે છે.''

આ પણ વાંચો: Raw Or Boiled Sprouts : ફણગાવેલ કઠોળ કાચા અથવા બાફેલા ક્યાં સ્વરૂપમાં લેવા વધુ ફાયદાકારક હોઈ શકે? અહીં જાણો

કેટલો પરસેવો થવો એ ''વધારે'' કહેવાય?

પગ દ્વારા થતો પરસેવો થર્મોરેગ્યુલેશન ઉપરાંત નિર્ણાયક હેતુ પૂરો પાડે છે. ડો. લાલચેતાના જણાવ્યા મુજબ, તે ત્વચાને હાઇડ્રેટેડ, લ્યુબ્રિકેટેડ અને કોમળ રાખવામાં મદદ કરે છે, ડ્રાયનેસને અટકાવે છે અને તેના રક્ષણાત્મક અવરોધને જાળવી રાખે છે.

ડો લાલચેતાએ જણાવ્યું હતું કે, "જો કે, પરસેવો વધુ થવો, જેને હાઇપરહિડ્રોસિસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે અસ્વસ્થતા અને પગ સંબંધિત સમસ્યાઓ તરફ દોરી શકે છે. બ્રોમોડોસિસ (પગની ગંધ) અને ફૂગના ચેપ જેવી સ્થિતિઓ ભેજવાળા વાતાવરણમાં થવાની શક્યતા વધુ હોય છે, જે પગની યોગ્ય સ્વચ્છતા અને કાળજીના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે.''