હેલ્થ અપડેટ : પ્રોટીન અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય વચ્ચે શું છે કનેકશન? જાણો અહીં

પ્રોટીન એ જીવનનો બિલ્ડીંગ બ્લોક છે. જે શરીરના દરેક કોષમાં જોવા મળે છે, તે શરીરના વિવિધ કાર્યો માટે જવાબદાર છે જેમ કે સ્નાયુઓનું નિર્માણ, એનર્જી પૂરી પાડવા, રીપેરઅને અન્ય વસ્તુઓની જાળવણી વગેરે. પરંતુ તે માત્ર શારીરિક સ્વાસ્થ્ય માટે નથી.

શું તમે જાણો છો કે આ આવશ્યક મેક્રોન્યુટ્રિઅન્ટ સુધારેલ જ્ઞાનાત્મક કાર્યો માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે? પ્રોટીન અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય વચ્ચેની આ અનોખી કડીને શેર કરતાં, મેસેચ્યુસેટ્સ જનરલ હોસ્પિટલના ન્યુટ્રિશનલ એન્ડ લાઈફસ્ટાઈલ સાયકિયાટ્રીના ડાયરેક્ટર ડૉ. ઉમા નાયડુએ ઈન્સ્ટાગ્રામ પર લખ્યું હતું કે, “શું તમે જાણો છો કે પ્રોટીન જ્ઞાનાત્મક કાર્યક્ષમતા (cognitive performance) માં સુધારો સાથે જોડાયેલું છે? પ્રોટીન વિવિધ નિર્ણાયક ચેતાપ્રેષકો અને ન્યુરોમોડ્યુલેટરના સિન્થેસિસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે”.

ડોકટરે લખ્યું કે કોર્ટીસોલનું સ્તર ઘટાડવાથી લઈને લોહીમાં સુગર લેવલને સ્થિર કરવા માટે, જ્ઞાનાત્મક કામગીરીને શ્રેષ્ઠ બનાવવા માટે પ્રોટીન મુખ્ય ઘટક છે.

આ પણ વાંચો: હેલ્થ અપડેટ :શું નબળી ઊંઘ અસ્થમાનું જોખમ વધારી શકે છે? શું કહે છે નવો અભ્યાસ?

પ્રોટીનના માનસિક સ્વાસ્થ્ય લાભો ક્યાં ક્યાં છે?

ડૉ નાયડુએ પ્રોટીનના માનસિક સ્વાસ્થ્ય લાભો અહીં શેર કર્યા છે:

• સેરોટોનિન વધારે છે
• કોર્ટીસોલનું સ્તર ઘટાડે છે
• બ્લડ શુગર લેવલને બેલેન્સ કરે છે
• યાદશક્તિ વધારે છે
• માનસિક સ્પષ્ટતા સુધારે છે

indianexpress.com સાથે વાત કરતાં, સમીના અંસારી જે વરિષ્ઠ આહાર નિષ્ણાત અને ન્યુટ્રિશનિસ્ટ, કેર હોસ્પિટલ્સ, હાઇ-ટેક સિટી, હૈદરાબાદ ડૉ. નાયડુ સાથે સહમત છે અને તેમણે જણાવ્યું હતું કે માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે પ્રોટીન ખરેખર મહત્વપૂર્ણ છે. "તે ન્યુરોટ્રાન્સમીટરના ઉત્પાદન માટે જરૂરી છે, જે મગજમાં ચેતા કોષો વચ્ચેના સંચાર માટે જવાબદાર છે. આ ચેતાપ્રેષકોમાં સેરોટોનિન, ડોપામાઇન અને નોરેપીનેફ્રાઇનનો સમાવેશ થાય છે, જે મૂડ, લાગણી અને જ્ઞાનાત્મક કાર્યને કંટ્રોલ કરે છે. પ્રોટીનની માત્રામાં ઉણપ આ ચેતાપ્રેષકોના ઉત્પાદનમાં ઘટાડા તરફ દોરી શકે છે, જેના પરિણામે મૂડ ડિસઓર્ડર જેમ કે ચિંતા અને ડિપ્રેશન થાય છે.”

આ પણ વાંચો: વર્લ્ડ હેલ્થ ડે 2023: આ વર્ષની થીમ છે “હેલ્થ ફોર ઓલ”

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે પ્રોટીન મગજના કાર્યમાં સુધારો કરીને મેન્ટલ હેલ્થને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે. “તે મગજના નવા કોષોના સિન્થેસિસ કરવા માટે જરૂરી એમિનો એસિડ પ્રદાન કરે છે અને ચેતા કોષો વચ્ચેના જોડાણને મજબૂત બનાવે છે. આ પ્રક્રિયા જ્ઞાનાત્મક કાર્ય, મેમરી અને ફોકસ વધારવામાં મદદ કરે છે”.

ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો

જો કે, ખોરાકમાં પ્રોટીનનો સમાવેશ કરતી વખતે, પ્રોટીન સ્ત્રોતોની ગુણવત્તાને ધ્યાનમાં રાખવું જરૂરી છે. અંસારીએ જણાવ્યું હતું કે, "સંપૂર્ણ પ્રોટીન સોર્સ, જેમ કે એનિમલ પ્રોડકશન, શરીરના યોગ્ય કાર્ય માટે જરૂરી તમામ આવશ્યક એમિનો એસિડ ધરાવે છે. જો કે, અપૂર્ણ પ્રોટીન સોર્સ, જેમ કે પ્લાન્ટ-બેસ્ડ પ્રોટીનમાં અમુક આવશ્યક એમિનો એસિડનો અભાવ હોઈ શકે છે. જેમ કે, તમામ આવશ્યક એમિનો એસિડના પર્યાપ્ત સેવનની ખાતરી કરવા માટે વિવિધ પ્રકારના પ્રોટીન સ્ત્રોતોનો ઉપયોગ કરવો મહત્વપૂર્ણ છે.''

જ્યારે પ્રોટીન તૂટી જાય છે અથવા પાચન થાય છે, ત્યારે એમિનો એસિડ પાછળ રહી જાય છે તે શેર કરીને, ડૉ નાયડુએ પસંદ કરેલા એમિનો એસિડથી સમૃદ્ધ તેમના કેટલાક મનપસંદ ખોરાકની સૂચિ શેર કરી હતી,

ટ્રિપ્ટોફન: ચણા, ચિકન; ઘાસ ખવડાવેલું આખું દૂધ, ટુના
ટાયરોસિન: એવોકાડોસ, તલના સીડ્સ, બદામ, કઠોળ
હિસ્ટીડિન: બિયાં સાથેના દાણા , કોબીજ, મશરૂમ્સ, આખા અનાજ, બદામ
આર્જિનિન: સૅલ્મોન, બદામ, બ્રાઉન રાઇસ, ઓટ્સ, ચણા