50 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોએ ન્યુમોનિયાની રસી કેમ લેવી જોઈએ?

વધતા વાયુ પ્રદૂષણ, બદલાતું હવામાન અને ગીચતા કારણે આપણા સમાજમાં, ખાસ કરીને વૃદ્ધોમાં, ન્યુમોકોકલ રોગનું જોખમ વધી ગયું છે, જે સ્ટ્રેપ્ટોકોકસ ન્યુમોનિયા નામના બેક્ટેરિયમથી થાય છે. ન્યુમોકોકલ રોગ 50 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો અને ડાયાબિટીસ, હૃદય રોગ, COPD અને અસ્થમા જેવી ક્રોનિક સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિઓ ધરાવતા લોકો માટે હોસ્પિટલમાં દાખલ થવા અને મૃત્યુનું મુખ્ય કારણ છે.

ડોક્ટરએ દર્દીનો અનુભવ કર્યો શેર

ડૉ. રણદીપ ગુલેરિયાએ તેમના એક દર્દીનું ઉદાહરણ આપીને ન્યુમોકોકલ રસીનું મહત્વ સમજાવ્યું છે. તેઓ કહે છે કે જે દર્દીને COPD ને કારણે દર શિયાળામાં હોસ્પિટલમાં દાખલ થવું પડતું હતું, તે છેલ્લા બે વર્ષથી નિયમિતપણે મોસમી ફ્લૂ વેક્સીન અને ન્યુમોકોકલ રસી લીધા પછી હોસ્પિટલમાં દાખલ થવું પડતું નથી.

કોને રસી અપાવવી જોઈએ?

• વૃદ્ધ લોકો, ખાસ કરીને 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો
• જેમની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી છે
• ક્રોનિક રોગો ધરાવતા લોકો: COPD, હૃદયની નિષ્ફળતા, ક્રોનિક કિડની રોગ, વગેરે ધરાવતા લોકો.

રસીઓથી સુરક્ષિત રહેવાય તેવા રોગો

• ન્યુમોનિયા
• મેનિન્જાઇટિસ
• સેપ્સિસ

વર્તમાન ભારતીય માર્ગદર્શિકા 50 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના બધા પુખ્ત વયના લોકો માટે PCV20 નો એક જ ડોઝ લેવાની ભલામણ કરે છે. જોખમી અથવા ઉચ્ચ જોખમી પરિસ્થિતિઓ ધરાવતા 18 થી 49 વર્ષની વયના પુખ્ત વયના લોકો માટે પણ PCV20 ની ભલામણ કરવામાં આવે છે. સ્વસ્થ યુવાન પુખ્ત વયના લોકોને હાલમાં ન્યુમોકોકલ રસી લેવાની જરૂર નથી.

ભારતમાં રસીકરણ દર કેમ ઓછો છે?

2023 ના એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે બે ટકાથી ઓછા ભારતીય પુખ્ત વયના લોકો ઈન્ફલ્યુએન્ઝા અને ન્યુમોકોકલ જેવી રસીઓ મેળવે છે. જાગૃતિનો અભાવ અને ઉપલબ્ધતાનો અભાવ આના મુખ્ય કારણો છે. પુખ્ત વયના રસીકરણ વિશે લોકો અને આરોગ્ય કર્મચારીઓમાં ગેરસમજો અને જ્ઞાનનો અભાવ છે. પુખ્ત વયના રસીકરણને જાહેર આરોગ્ય કાર્યક્રમોમાં નિયમિતપણે સમાવવામાં આવતું નથી. પુખ્ત વયના લોકો માટે રસીકરણ એક સારી બાબત માનવામાં આવે છે, ફરજિયાત નથી. રસીકરણનો ખર્ચ ઘણા લોકો માટે અવરોધક છે.

રસીકરણ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?

જર્નલ ઓફ ધ એસોસિએશન ઓફ ફિઝિશિયન્સ ઓફ ઈન્ડિયામાં અહેવાલ મુજબ, સમુદાય-હસ્તગત ન્યુમોનિયા (CAP) ના વૈશ્વિક બનાવોમાં ભારતનો હિસ્સો આશરે 23% છે. ન્યુમોકોકલ રોગ માત્ર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ જ નહીં પરંતુ નોંધપાત્ર આર્થિક અને ઈમોશનલ તકલીફનું કારણ પણ બને છે.

દેશના ઉચ્ચ પ્રદૂષણ સ્તર ફેફસાં પર ગંભીર અસર કરી રહ્યા હોવાથી, બધા ભારતીયો માટે ઉચ્ચ AQI (એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ) ધરાવતા દિવસોમાં માસ્ક પહેરવા, ઘરની અંદર એર પ્યુરિફાયરનો ઉપયોગ કરવા અને પ્રદૂષણથી વકરી રહેલા રોગો સામે રક્ષણ આપતી રસીઓ મેળવવા અને અપડેટ કરવા જેવી સાવચેતી રાખવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.