હેલ્થ અપડેટ :શું નબળી ઊંઘ અસ્થમાનું જોખમ વધારી શકે છે? શું કહે છે નવો અભ્યાસ?

ઓછી ઊંઘની આદતો ડાયાબિટીસ, કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર ડિસઓર્ડર, જ્ઞાનાત્મક તકલીફો (cognitive dysfunctions) અને હાયપરટેન્શન સહિતની આરોગ્યની સમસ્યાઓ સાથે જોડાયેલી છે. અને હવે, એક નવા મોટા અભ્યાસે દર્શાવ્યું છે કે ઓછી ઊંઘની આદતો ધરાવતા લોકોમાં અસ્થમા થવાની શક્યતા વધુ હોય છે. તારણો ઊંઘ અને અસ્થમા વચ્ચેની લિંક દર્શાવે છે, જે સૂચવે છે કે ઊંઘની સમસ્યાઓ એ સંકેત હોઈ શકે છે કે અસ્થમાનું નવું નિદાન થવાની સંભાવના છે.

ચીનની શેન્ડોંગ યુનિવર્સિટીના અભ્યાસ લેખકોએ BMJ ઓપન રેસ્પિરેટરી રિસર્ચ જર્નલમાં લખ્યું છે કે, "સ્વસ્થ ઊંઘની પેટર્ન પુખ્ત વયના લોકોમાં અસ્થમાના ઓછા જોખમને પ્રતિબિંબિત કરે છે અને આનુવંશિક પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં લીધા વિના અસ્થમા નિવારણ માટે ફાયદાકારક હોઈ શકે છે," "સ્લીપ ડિસઓર્ડર અને તેનું સંચાલન અસ્થમાની ઘટનાઓને ઘટાડવા માટે ફાયદાકારક હોઈ શકે છે."

ઘણા લાંબા સમયના અભ્યાસમાં ઉમેર્યું હતું કે નબળી ઊંઘની પેટર્ન અસ્થમા માટે આનુવંશિક સેન્સીટીવીને ઉત્તેજન આપી શકે છે અને ઇન્ફ્લેમેશન રોગનું નિદાન કરવાના જોખમને બમણું કરી શકે છે. સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું કે તંદુરસ્ત ઊંઘની આદતોએ તે થવાની સંભાવનાને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી દે છે.

ચીનની શેનડોંગ યુનિવર્સિટીની એક ટીમે 38 થી 73 વર્ષની વયના 455,405 લોકોની તપાસ કરવા માટે યુકે બાયોબેંકના અભ્યાસના ડેટાનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેઓએ જોખમ અને ઊંઘના લક્ષણોનું એક મોડેલ વિકસાવ્યું અને એક દાયકાથી વધુ સમય સુધી સહભાગીઓને અનુસર્યા હતા. અભ્યાસની શરૂઆતમાં, લોકોને તેમની ઊંઘની પેટર્ન વિશે પૂછવામાં આવ્યું હતું, તેઓ કેટલા સમય સુધી સૂતા હતા, શું તેઓ નસકોરા બોલાવતા હતા, અનિદ્રા હતી અને શું તેઓ દિવસ દરમિયાન વધુ પડતી ઊંઘ અનુભવે છે.

આ પણ વાંચો: Uric Acid: યૂરિક એસિડથી પીડિતો માટે કાચા પપૈયાનું જ્યૂસ સંજીવની સમાન, જાણો ફાયદા

સ્ટડીમાં તંદુરસ્ત ઊંઘની પેટર્નને સવારના વ્યક્તિ તરીકે વધુ, રાત્રે સાતથી નવ કલાકની ઊંઘ, ક્યારેય અનિદ્રા ન થવી અથવા ભાગ્યે જ તેનો અનુભવ ન થવો, દિવસ દરમિયાન નસકોરા ન બોલવા અને વારંવાર ઊંઘ ન આવવા જેવી વર્ણવવામાં આવી છે.

સંશોધન મુજબ, લગભગ ત્રણમાંથી એકને અસ્થમા થવાનું વધારે આનુવંશિક જોખમ હોવાનું જણાયું હતું, ત્રીજાને મધ્યવર્તી જોખમ હતું અને બીજા ત્રીજાને ઓછું જોખમ હતું.

નબળી ઊંઘ અને અસ્થમાના જોખમ વચ્ચેની કડી વિશે વાત કરતાં, ડૉ. વિવેક આનંદ પડેગલે, પલ્મોનોલોજી, ફોર્ટિસ હોસ્પિટલ, બૅનરઘટ્ટા રોડના ડિરેક્ટર, જણાવ્યું હતું કે, "સાઉન્ડ સ્લીપનું મહત્વ વધારે પડતું કહી શકાય નહીં કારણ કે નબળી ઊંઘની ગુણવત્તા અસ્થમાના વધતા જોખમ સાથે જોડાયેલી છે. . આ બળતરા અને રોગપ્રતિકારક તંત્રની નિષ્ક્રિયતાને ટ્રિગર કરવાની તેની સંભવિતતાને કારણે છે, જે સ્થિતિને વધુ ખરાબ કરી શકે છે."

પ્રાઈમસ સુપર સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલના એચઓડી, પલ્મોનરી, સ્લીપ અને ક્રિટિકલ કેર મેડિસિન, ડૉ. એસ.કે. છાબરાએ સંમત થતાં કહ્યું કે નબળી ઊંઘ અનેક પદ્ધતિઓ દ્વારા અસ્થમાનું જોખમ વધારી શકે છે. તેમણે કહ્યું હતું કે, “એક તો એ છે કે ઊંઘનો અભાવ ઇન્ફ્લેમેશન તરફ દોરી શકે છે, જે અસ્થમાના લક્ષણો જેમ કે ઉધરસનું કારણ બની શકે છે. વધુમાં, ઊંઘની અછત રોગપ્રતિકારક શક્તિને નબળી બનાવી શકે છે, તેને શ્વાસોચ્છવાસના ચેપ માટે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે જે અસ્થમાના લક્ષણોને વધારી શકે છે.''

નિષ્ણાતે ઉમેર્યું હતું કે નબળી ઊંઘ તણાવ અને ચિંતાનું કારણ બની શકે છે, જે અસ્થમાના લક્ષણોને વધુ બગાડે છે. "છેવટે, ઊંઘ દરમિયાન, શરીર મહત્વપૂર્ણ શારીરિક ફેરફારોમાંથી પસાર થાય છે, જેમાં શ્વાસ લેવાની પદ્ધતિમાં ફેરફાર અને અમુક હોર્મોન્સનું પ્રકાશન, જે અસ્થમાના નિયંત્રણને અસર કરી શકે છે."

પલ્મોનોલોજિસ્ટ્સે ઊંઘ અને ફેફસાની વિકૃતિઓ વચ્ચેની ગાઢ દ્વિપક્ષીય કડી (bidirectional link) પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. ડૉ. પડેગલે જણાવ્યું હતું કે, "નબળી ઊંઘ સીઓપીડી અને અસ્થમા જેવી હાલની શ્વસન સંબંધી સ્થિતિઓને વધુ ખરાબ કરી શકે છે, જ્યારે સારવાર ન કરાયેલ શ્વસન સમસ્યાઓ સ્લીપ એપનિયા અને અન્ય ઊંઘમાં વિક્ષેપ તરફ દોરી શકે છે.''

ડૉક્ટર છાબરાએ સમજાવ્યું કે આ કારણ છે કે ઊંઘ દરમિયાન ફેફસાં સૌથી વધુ સક્રિય હોય છે. “ઊંઘ દરમિયાન, ફેફસાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડ દૂર કરવા અને ઓક્સિજન લેવાનું કામ કરે છે, જે શરીરના મહત્વપૂર્ણ કાર્યો માટે જરૂરી છે. સ્લીપ એપનિયા, એક સામાન્ય સ્લીપ ડિસઓર્ડર છે , ખાસ કરીને ફેફસાના સ્વાસ્થ્ય માટે સંબંધિત છે કારણ કે તે ઊંઘ દરમિયાન શ્વાસ લેવામાં વિક્ષેપ પેદા કરે છે, જે ઓક્સિજનની ઉણપ તરફ દોરી શકે છે અને ફેફસાના કાર્યને બગાડે છે.''

આ પણ વાંચો: વર્લ્ડ હેલ્થ ડે 2023: આ વર્ષની થીમ છે “હેલ્થ ફોર ઓલ”

અસ્થમાના જોખમને ઘટાડવામાં મદદ કરવા માટે ઊંઘની આદતો સુધારવા , નિષ્ણાતોએ આ પગલાંને અનુસરવાનું સૂચન કર્યું છે,

નિયમિત ઊંઘ લેવાનું શેડ્યૂલ બનાવો.
સૂતા પહેલા કેફીન અને આલ્કોહોલ લેવાનું ટાળો
આરામદાયક ઊંઘનું વાતાવરણ બનાવો
ઊંઘની સમસ્યાના કિસ્સામાં તબીબી સારવાર લેવી
જો તમને અસ્થમા હોય તો કંટ્રોલ કરવા પ્રયત્ન કરો.