/indian-express-gujarati/media/media_files/wp-content/uploads/2023/06/Untitled-design-8.jpg)
છેલ્લા છ મિલિયન વર્ષોના હિમનદી સમયગાળાએ ઠંડા-સંબંધિત ઊર્જા ચયાપચય અને ન્યુરો-હોર્મોનલ નિયમનમાં સામેલ જનીનોની પસંદગીને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. (તસવીર સ્ત્રોત: Pixabay)
લંગુર અને અલગ નાકવાળા વાંદરાઓ પર ટેસ્ટ કરવાથી વૈજ્ઞાનિકોને પુરાવા મળ્યા છે કે સામાજિક વર્તણૂકો, જેમ કે માતાઓ દ્વારા વિસ્તૃત સંભાળ, લાંબા ગાળે અત્યંત ઠંડી આબોહવાની પરિસ્થિતિઓમાં રહેવા માટે અનુકૂલન દ્વારા વિકસિત થઈ છે.
અન્ય સામાજિક વર્તણૂકો કે જેનો તેઓએ અભ્યાસ કર્યો તેમાં શિશુના અસ્તિત્વમાં વધારો અને વિશાળ જટિલ સમાજોમાં રહેવા માટે સક્ષમ હોવાનો સમાવેશ થાય છે.
આ અભ્યાસ ચીનની નોર્થવેસ્ટ યુનિવર્સિટીના સંશોધકો અને યુનિવર્સિટી ઓફ બ્રિસ્ટોલ (યુકે) અને યુનિવર્સિટી ઓફ વેસ્ટર્ન ઓસ્ટ્રેલિયા, ઓસ્ટ્રેલિયા સહિતની ટીમ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. તે સાયન્સ જર્નલમાં પ્રકાશિત થાય છે.
આ પ્રજાતિઓ, એશિયન કોલોબાઇન પરિવારનો ભાગ છે અને ઉષ્ણકટિબંધીય વરસાદી જંગલોથી બરફથી ઢંકાયેલા પર્વતો સુધી જોવા મળે છે, અભ્યાસ માટે પસંદ કરવામાં આવી હતી કારણ કે તેઓ ચાર અલગ-અલગ પ્રકારના સામાજિક સંગઠનનું પ્રદર્શન કરે છે અને તેમની સામાજિક ઉત્ક્રાંતિને આગળ વધારતી ઘણી પદ્ધતિઓનું ટેસ્ટ કરવા માટે એક સારું મોડેલ પૂરું પાડે છે.
આ પણ વાંચો: Health Tips : પોહાનું સેવન ઘણી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ માટે કરી શકાય છે જેમ કે…
ટીમે ઇકોલોજીકલ, ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય, અશ્મિ, વર્તણૂક અને જીનોમિક વિશ્લેષણને એકીકૃત કર્યું અને જાણવા મળ્યું કે ઠંડા વાતાવરણમાં રહેતા કોલોબાઇન પ્રાઈમેટ મોટા, વધુ જટિલ જૂથોમાં રહેવાનું વલણ ધરાવે છે.
વધુ વિશિષ્ટ રીતે, તેઓએ જણાવ્યું હતું કે, છેલ્લા છ મિલિયન વર્ષોના હિમનદી સમયગાળાએ ઠંડા-સંબંધિત ઊર્જા ચયાપચય અને ન્યુરો-હોર્મોનલ નિયમનમાં સામેલ જનીનોની પસંદગીને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું.
વધુમાં, અત્યંત ઠંડા સ્થળોએ રહેતા ઓડ નાકવાળા વાંદરાઓ વધુ કાર્યક્ષમ હોર્મોનલ (ડોપામાઇન અને ઓક્સીટોસિન) વિકસાવતા જોવા મળ્યા હતા, જે કદાચ માતૃત્વની સંભાળને લંબાવી શકે છે, લાંબા સમય સુધી સ્તનપાન કરાવે છે અને શિશુના અસ્તિત્વમાં વધારો કરે છે.
વૈજ્ઞાનિકો એમ પણ માને છે કે આ અનુકૂલનશીલ ફેરફારો વ્યક્તિઓ વચ્ચેના સંબંધોને મજબૂત કરી શકે છે, પુરુષો વચ્ચે સહિષ્ણુતામાં વધારો કરી શકે છે અને સ્વતંત્ર એક-પુરુષ, બહુ-સ્ત્રી જૂથોમાંથી મોટા જટિલ ઘણા સમાજોમાં ઉત્ક્રાંતિને સક્ષમ કરી શકે છે.
"અમારા અભ્યાસમાં, પ્રથમ વખત, પ્રાઈમેટ્સ (લંગુર) માં સામાજિક પ્રણાલીના ઉત્ક્રાંતિ સાથે જોડાયેલ આનુવંશિક રીતે નિયંત્રિત અનુકૂલન ઓળખવામાં આવ્યું છે.
માનવશાસ્ત્ર અને પુરાતત્વ વિભાગના અભ્યાસના લેખકો પૈકીના એક કિટ ઓપીએ જણાવ્યું હતું કે, બ્રિસ્ટોલ યુનિવર્સિટી ખાતે, "આ શોધ પ્રાઈમેટ્સમાં વર્તણૂકીય ઉત્ક્રાંતિને અન્ડરપિન કરતી મિકેનિઝમ્સમાં નવી આંતરદૃષ્ટિ આપે છે અને તેનો ઉપયોગ માનવ સહિત વિવિધ જાતિઓમાં સામાજિક ઉત્ક્રાંતિના ફેરફારોને સંબોધવા માટે થઈ શકે છે.''
આ પણ વાંચો: World Environment Day 2023: ઇતિહાસ, મહત્વ અને શા માટે આ દિવસની ઉજવવામાં આવે છે?
આબોહવા પરિવર્તન પ્રાણીઓ પર એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પર્યાવરણીય દબાણ બની રહ્યું છે, એવી આશા છે કે આ અભ્યાસ પ્રવર્તમાન આબોહવા પરિવર્તનો તરીકે સામાજિક ઉત્ક્રાંતિ કયા અભ્યાસક્રમ લેશે તેની તપાસ કરવાની જરૂરિયાત માટે જાગૃતિ વધારશે".
યુનિવર્સિટી ઓફ વેસ્ટર્ન ઑસ્ટ્રેલિયા, ઑસ્ટ્રેલિયા ખાતે ફિઝિયોલોજી અને માનવ જીવવિજ્ઞાનના શરીરરચના વિભાગના અભ્યાસના અન્ય લેખક સિરિલ ગ્રુટરે જણાવ્યું હતું કે, "અમારી શોધ એ છે કે જટિલ બહુસ્તરીય સમાજના મૂળ દૂરના ઉત્ક્રાંતિના ભૂતકાળમાં આબોહવાની ઘટનાઓ સુધી વિસ્તરેલ છે તે માનવ સામાજિક પ્રણાલીના પુનર્નિર્માણ માટે પણ અસર કરે છે જે નિશ્ચિતપણે બહુસ્તરીય છે."


/indian-express-gujarati/media/agency_attachments/2025/11/10/2025-11-10t115614773z-ieg-logo-640x480-javed-ahmad-2025-11-10-17-26-13.png)
Follow Us