શા માટે સગર્ભા અને સ્તનપાન કરાવતી સ્ત્રીઓ માટે ઝીંક મહત્વનું? જાણો

માતૃત્વ અદભુત હોય છે પરંતુ પ્રેગ્નેન્સી (Pregnancy) ની આખી સફર થોડી કઠિન છે.સ્ત્રીઓએ ન માત્ર પોતાની જ કાળજી લેવાની હોઈ પરંતુ તેમના બાળકોની પણ સંભાળ રાખવાની ફરજ પડે છે. પ્રેગ્નેન્સીના 9 મહિનાથી લઈને બાળકના જન્મ અને સ્તનપાન કરાવવા સાથે માતાને હેલ્ધી ડાયટ લેવું પણ મહત્વનું છે. અમુક પ્રકારના ખોરાકને ટાળવાથી લઈને હળવી કસરતો કરવા સુધી, સગર્ભા અને સ્તનપાન કરાવતી સ્ત્રીઓએ તેમના રૂટિનમાં હેલ્ધી લાઇફસ્ટાઇલ માટે ફેરફાર કરવા જરૂરી છે. સૌથી અગત્યનું છે કે મહિલાઓએ ખાતરી કરવી જોઈએ કે તેઓ જે ખાય છે તેનાથી તેમની પોષક જરૂરિયાતો પૂર્ણ થાય છે કે નહીં?

ઝિંક કેટલું જરૂરી?

ઝિંક એક મહત્વપૂર્ણ ખનિજ છે જે તમારી રોગપ્રતિકારક શક્તિ અને ચયાપચયને વેગ આપે છે, તે ગર્ભના વિકાસ, માતા અને સ્તનપાન કરાવતા બાળકના સ્વાસ્થ્ય અને વિકાસ માટે અત્યંત નિર્ણાયક છે, ગાયનોકોલોજિસ્ટ અહીં પ્રેગ્નેન્સી દરમિયાન અને બાળકને જન્મ આપ્યા બાદ સ્તનપાન કરાવતી માતાએ પોષક જરૂરિયાતોને પુરી કરવા કેવો ખોરાક લેવો અને કેમ આ ખોરાકની જરૂરિયાત ઉભી થાય છે તે અંગે વિગતવાર ચર્ચા કરી છે,

આ પણ વાંચો: Health Tips: બ્રેકફાસ્ટ અને ડિનર માટે યોગ્ય સમય ક્યો? હેલ્થ એક્સપર્ટ્સ પાસેથી જાણો સવારના નાસ્તા અને રાતના ભોજન વચ્ચે કેટલા સમયનો અંતર રાખવો

એક્સપર્ટ અનુસાર ઝીંક રોગપ્રતિકારક તંત્ર વધારે છે અને સેલ્યુલર વૃદ્ધિ કરે છે.ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન શરીરમાં ઝીંકની માંગ વધે છે કારણ કે તે ડીએનએ સંશ્લેષણ કોષ વિભાજન અને ગર્ભના વિકાસમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે. ઝીંકની ઉણપ પ્રતિકૂળ અસર તરફ દોરી શકે છે જે માતા અને ગર્ભ બંનેના સ્વાસ્થ્ય સાથે ચેડા કરી શકે છે.

પ્રેગ્નેન્સી ડાયટમાં ઝીંકનું મહત્વ (Importance of Zinc in Pregnancy Diet)

ગર્ભની વૃદ્ધિ અને વિકાસ : ગર્ભની યોગ્ય વૃદ્ધિ અને વિકાસ માટે પૂરતા પ્રમાણમાં ઝીંકની જરૂરી પડે છે. ઝિંક એ બાળકના ડીએનએની રચનામાં મુખ્ય ખનીજ છે તે જનીનને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે, અંગો અને પેશીઓના વિકાસને પ્રભાવિત કરે છે જેથી હેલ્ધી વજન વાળું જન્મ બાળક જન્મે છે.

રોગપ્રતિકારક શક્તિ : ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન, સ્ત્રીની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધતા ગર્ભને સમાવવા માટે બદલાય છે. ઝિંકની ઉણપ રોગપ્રતિકારક શકિતને અસર કરે છે જે માતા અને બાળક બંનેને ચેપ માટે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે.

માતાનું સ્વાસ્થ્ય: સગર્ભા માતાઓને પણ પૂરતા પ્રમાણમાં ઝિંકના સેવનથી ફાયદો થાય છે. તે તંદુરસ્ત રોગપ્રતિકારક શક્તિ જાળવવામાં મદદ કરે છે, ઘાના ઉપચારને ટેકો આપે છે (ખાસ કરીને બાળજન્મ સંબંધિત), અને એકંદર માતૃત્વ સુખાકારીમાં ફાળો આપે છે. ઝીંકની ઓછી સાંદ્રતા સગર્ભા સ્ત્રીઓમાં પ્રસૂતિને લંબાવી શકે છે. આથી, પ્રસૂતિ પહેલા કાળજી જરૂરી છે.

જન્મજાત ખામીઓનું નિવારણ : જન્મજાત અસાધારણતાને રોકવા માટે ઝીંક મહત્વપૂર્ણ છે. આ મહત્વપૂર્ણ ખનિજની ઉણપ વિકાસશીલ ગર્ભમાં ન્યુરલ ટ્યુબની ખામી અને અન્ય માળખાકીય ખોડખાંપણના વધતા જોખમ સાથે જોડાયેલી છે.

મગજનો વિકાસ : મગજના યોગ્ય વિકાસ માટે પૂરતા પ્રમાણમાં ઝીંક લેવું નિર્ણાયક છે. ઝીંકની ઉણપ બાળકોમાં જ્ઞાનાત્મક ખામીઓ અને વર્તણૂકીય સમસ્યાઓમાં સામેલ છે. તે શીખવાની ક્ષમતાને અસર કરી શકે છે અને વિકાસલક્ષી વિલંબમાં ફાળો આપી શકે છે.

ક્ષતિગ્રસ્ત પ્લેસેન્ટલ કાર્ય : પ્લેસેન્ટા જે ગર્ભને પોષણ પૂરું પડે છે તે શ્રેષ્ઠ કાર્ય માટે યોગ્ય ઝીંક સ્તરો પર આધાર રાખે છે. ઝીંકની ઉણપ પ્લેસેન્ટલ સ્વાસ્થ્ય અને કાર્ય સાથે સમાધાન કરી શકે છે, મર્યાદિત કરી શકે છે પોષક તત્વો અને બાળકને ઓક્સિજન પૂરો પાડવામાં આવે છે.

સગર્ભા સ્ત્રીઓ માટે ઝીંકની જરૂરિયાત

સ્ટેટપર્લ્સ પબ્લિશિંગના જણાવ્યા અનુસાર વૈશ્વિક સ્તરે, અંદાજિત 17% વસ્તી ઝીંકની ઉણપ ધરાવે છે. જ્યારે બાળકોને દરરોજ 3 મિલિગ્રામ ઝિંકની જરૂર હોય છે, પુખ્ત સ્ત્રીઓને 8 મિલિગ્રામ/દિવસ અને પુખ્ત પુરુષોને 11 મિલિગ્રામ/દિવસની ઝીંકની જરૂર હોય છે. સંશોધન સૂચવે છે કે આ જરૂરિયાતો સગર્ભા અને સ્તનપાન કરાવતી સ્ત્રીઓ માટે પણ વધુ છે. 'આ સમય દરમિયાન ઝીંકની જરૂરિયાતો બે ગણી વધી જાય છે.

એક્સપર્ટ અનુસાર 'ગર્ભાવસ્થામાં પ્રમાણભૂત ઝીંકની જરૂરિયાત 15 મિલિગ્રામ/દિવસ હોય છે, અને સ્તનપાન કરાવતી માતાઓ માટે, પ્રથમ છ મહિનામાં 19 મિલિગ્રામ એલિમેન્ટલ ઝિંક અને પછીના છ મહિનામાં 16 મિલિગ્રામ હોય છે.'

આ પણ વાંચો: Pregnancy Health Tips : શું ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન સ્પોર્ટ્સ સ્પર્ધામાં ભાગ લેવો સુરક્ષિત છે? એક્સપર્ટ શું કહે છે?

ઝિંકથી ભરપૂર ખોરાક (Foods Rich In Zinc)

કેટલાક સ્વાદિષ્ટ અને પૌષ્ટિક ખોરાક કુદરતી રીતે ઝીંકથી ભરપૂર હોય છે. તેમને યોગ્ય પ્રમાણમાં ડાયટમાં સામેલ કરીને તમે સુનિશ્ચિત કરી શકો છો કે માતા અને બાળક બંનેને હેલ્ધ માટે જરૂરી ઝીંક પ્રાપ્ત થાય છે. અહીં ઝિંકથી ભરપૂર ખોરાકની લિસ્ટ આપી છે,

• કઠોળ (દાળ, ચણા)
• બદામ અને બીજ (કોળાના બીજ, બદામ, કાજુ)
• આખા અનાજ (ઓટમીલ, ક્વિનોઆ)
• રેડ મીટ (ગોમાંસ, લેમ્બ), ચિકન (ચિકન, ટર્કી), અને ઇંડા

વધુમાં ડોક્ટરએ કહે છે કે વિટામિન સી ધરાવતાં ફળો અને શાકભાજી, જેમ કે સંતરા, ટામેટાં અને બેલ પેપર જેવાં ઝીંક સમૃદ્ધ ખોરાકને જોડીને ઝીંકનું શોષણ વધારવાની ભલામણ કરે છે. તે તારણ આપે છે કે વ્યક્તિએ કોફી અને ચાનું સેવન મર્યાદિત કરવું જોઈએ, કારણ કે તે ઝીંકના શોષણમાં દખલ કરી શકે છે.