મખાના કોણે ન ખાવા જોઈએ? એક્સપર્ટની ચેતવણી

મખાના (Makhana) ઘણા સમયથી ચર્ચામાં છે. તે ઓછી કેલરી, ઉચ્ચ ફાઇબરવાળા નાસ્તા, મખાનાની લેટેસ્ટ સુપરફૂડ તરીકે પ્રશંસા કરવામાં આવી રહી છે, અને તે પણ સારા પ્રમાણમાં કરવામાં આવી છે.

મખાના ખાવાના ફાયદા

સર્ટિફાઈડ ન્યુટ્રિશનિસ્ટ અને ડાયેટિશિયન અને Bfitworld ના સ્થાપક ભવ્યા મુંજાલે જણાવ્યું કે 'ફ્લેવોનોઈડ્સ (જેમ કે કેમ્પફેરોલ) અને પોલિફેનોલ્સથી ભરપૂર, જેમાં બળતરા વિરોધી અને એન્ટીઑકિસડન્ટ ગુણધર્મો છે, આ સફેદ બદામ ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL) ઘટાડવા અને સારા કોલેસ્ટ્રોલ (HDL) ને સુધારવા માટે જાણીતા છે, જેનાથી હૃદયના સ્વાસ્થ્યને પ્રોત્સાહન મળે છે.' તેમના મતે નિયમિત સેવનથી એથરોસ્ક્લેરોસિસ અને હાઇપરટેન્શનનું જોખમ ઘટાડી શકાય છે.

તેણે ઉમેર્યું કે "તેમાં કેલરી ઓછી અને ફાઇબરનું પ્રમાણ વધુ હોય છે, જે ભૂખ કંટ્રોલ કરવામાં મદદ કરે છે જેનાથી ચયાપચય વધે છે અને વજન ઘટાડવામાં મદદ મળે છે.' મખાનાનો ઓછો ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સ બ્લડ સુગરના સ્તરને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે અને તેને ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે એક સંપૂર્ણ ભોજન વિકલ્પ બનાવે છે, જેઓ ભોજન વચ્ચે શેકેલા નાસ્તાના રૂપમાં તેને તેમના ડાયટના ભાગ રૂપે શામેલ કરી શકે છે. તેઓ મર્યાદિત માત્રામાં ખજૂર અને ગોળથી બનેલા મીઠાઈઓ અને પુડિંગ તરીકે પણ લઇ શકાય છે, જે ખાતરી કરે છે કે તે સ્વસ્થ અને પૌષ્ટિક રહે છે.

ફોર્ટિસ મેમોરિયલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, ગુડગાંવના હેડ ક્લિનિકલ ન્યુટ્રિશનિસ્ટ દીપ્તિ ખટુજાએ જણાવ્યું હતું કે ભલે તે કાચા અથવા શેકેલા ખાઈ શકાય છે, પરંતુ શેકતા પહેલા મખાનાને કાપી નાખવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે કારણ કે તેનાથી આપણે જંતુઓ અથવા જંતુઓ માટે તપાસ કરી શકીએ છીએ, જેના પરિણામે શેકેલા પણ એકસરખા થઈ શકે છે. કાપવાથી મખાના વધુ કડક બને છે અને સ્વાદને વધુ સારી રીતે શોષી લે છે.

જોકે વધુ પડતું સેવન તેના જોખમો ઉભા કરી શકે છે. એસ્ટર સીએમઆઈ હોસ્પિટલ, બેંગ્લોરના ક્લિનિકલ ન્યુટ્રિશન અને ડાયેટિક્સના સર્વિસ હેડ એડવિના રાજે જણાવ્યું હતું કે મખાનાને ક્યારે અને શા માટે ડાયટમાંથી બાકાત રાખવું જોઈએ અથવા તેનું નિયંત્રણ કરવું જોઈએ.

મખાના ખાવાનું કોણે ટાળવું જોઈએ?

સૌ પ્રથમ કિડનીમાં પથરીની સમસ્યા ધરાવતા વ્યક્તિઓએ સાવધ રહેવું જોઈએ, કારણ કે મખાનામાં ઓક્સાલેટ હોય છે જે આ પથરીની રચનામાં ફાળો આપી શકે છે. રાજે કહ્યું કે "અખરોટ પાકવા પર તેમાં ઓક્સાલેટનું પ્રમાણ ઓછું થઈ જાય છે. કિડનીમાં પથરી બનવાની વૃત્તિ ધરાવતા લોકોમાં, આ વધારાનું ઓક્સાલેટ કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમના શોષણને અટકાવે છે. તેથી, ભલામણ મુજબ વપરાશ મર્યાદિત કરો.'

બીજું તેમણે ડાયાબિટીસ ધરાવતા વ્યક્તિઓને મખાનાનું સેવન સંયમિત માત્રામાં કરવાની સલાહ આપી છે. તેણે ઉલ્લેખ કર્યો કે "જ્યારે તેના ઓછા ગ્લાયકેમિક ઇન્ડેક્સને કારણે તેને ઘણીવાર સ્વસ્થ નાસ્તા તરીકે ગણવામાં આવે છે, ત્યારે અન્ય કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ સાથે વધુ પડતું સેવન કરવાથી બ્લડ સુગરના સ્તરમાં વધારો થઈ શકે છે.'

છેલ્લે જે લોકોને એલર્જી થવાની સંભાવના હોય અથવ મખાના અને બીજ પ્રત્યે સંવેદનશીલતા હોય તેવા લોકોએ મખાના ટાળવું જોઈએ, કારણ કે તે સેન્સિટિવ વ્યક્તિઓમાં એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ પેદા કરી શકે છે. રાજે જણાવ્યું હતું કે આ પ્રતિક્રિયાઓ હળવા લક્ષણો, જેમ કે ખંજવાળ અને શિળસ, થી લઈને એનાફિલેક્સિસ સહિત વધુ ગંભીર પ્રતિક્રિયાઓ સુધીની હોઈ શકે છે. તેથી, આ લોકોએ તેના ડાયટમાં મખાનાનો સમાવેશ કરતા પહેલા તેમની સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ ધ્યાનમાં લેવાની જરૂર છે.