મહિલાઓમાં માં કેલ્શિયમ ની ઉણપ કેવી રીતે ઓળખશો? શું ધ્યાન રાખવું?

જીવનશૈલી | મહિલા દિવસ | કેલ્શિયમ મજબૂત હાડકાં માટે સૌથી વધુ સંકળાયેલું ખનિજ છે. જે તમારા ખ્યાલ કરતાં ઘણા વધુ શારીરિક કાર્યો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. સ્ત્રીઓ, ખાસ કરીને જેઓ મેનોપોઝમાંથી પસાર થઈ ચૂકી છે, તેઓમાં કેલ્શિયમ લેવલ ઓછું હોય છે. પરંતુ  કેલ્શિયમની ઉણપના લક્ષણો શું હોઈ શકે?

પુણેના રૂબી હોલ ક્લિનિકના પ્રસૂતિ અને સ્ત્રીરોગવિજ્ઞાનના ડૉ. કોમલ ભાદુએ સમજાવ્યું કે પુરુષો કરતાં સ્ત્રીઓમાં કેલ્શિયમનું સ્તર ઓછું થવાની સંભાવના વધુ હોય છે. આ મુખ્યત્વે હોર્મોનલ તફાવતોને કારણે છે, ખાસ કરીને એસ્ટ્રોજનની ભૂમિકાને કારણે હોઈ શકે છે.

કેલ્શિયમ લેવલમાં ઘટાડો થવાના  સંકેતો

ડૉ. ભાદુએ એક વાતચીતમાં સમજાવ્યું કે "એસ્ટ્રોજન કેલ્શિયમ શોષણમાં મદદ કરીને અને કેલ્શિયમના નુકશાનને ઘટાડીને હાડકાની ઘનતા જાળવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે . મેનોપોઝ દરમિયાન, સ્ત્રીઓમાં એસ્ટ્રોજન લેવલમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે, જેના કારણે ઓસ્ટીયોપોરોસિસનું જોખમ વધે છે અને કેલ્શિયમનું સ્તર ઘટે છે. વધુમાં આહારની આદતો, ગર્ભાવસ્થા અને સ્તનપાન પણ પુરુષો કરતાં સ્ત્રીઓમાં કેલ્શિયમના સ્તરને વધુ નોંધપાત્ર રીતે અસર કરી શકે છે.''

ભાદુએ જણાવ્યું હતું કે, કેલ્શિયમનું ઓછું લેવલ , અથવા હાઈપોકેલ્સેમિયા, વિવિધ લક્ષણો સાથે રજૂ કરી શકે છે જે શરૂઆતમાં સૂક્ષ્મ હોઈ શકે છે પરંતુ જો સારવાર ન કરવામાં આવે તો તે ગંભીર બની શકે છે. સામાન્ય ચેતવણી ચિહ્નોમાં શામેલ છે

સ્નાયુમાં દુખાવો : આ ઘણીવાર પીઠ અને પગમાં થાય છે અને સ્નાયુઓમાં દુખાવો સાથે હોઈ શકે છે.
સન્યાઓમાં નિષ્ક્રિયતા અને ઝણઝણાટ: સામાન્ય રીતે હાથ, પગ અને મોંની આસપાસ અનુભવાય છે, આ સંવેદના નર્વસ સિસ્ટમની વધેલી ઉત્તેજનાને કારણે થાય છે.

થાક લાગવો : સતત થાક અને નબળાઇની સામાન્ય લાગણી ઓછી કેલ્શિયમનું સૂચક હોઈ શકે છે.

ડ્રાય સ્કિન અને બરડ નખ: સ્વસ્થ ત્વચા અને નખ જાળવવા માટે કેલ્શિયમ જરૂરી છે, તેથી ઉણપ ઘણીવાર ત્વચા સંબંધી સમસ્યાઓ તરીકે પ્રગટ થાય છે.

દાંતની સમસ્યાઓ: હાયપોકેલેસીમિયા દાંતના સડો અને પિરિઓડોન્ટલ રોગ તરફ દોરી શકે છે.

મૂડમાં ફેરફાર: ચિંતા, હતાશા અને ચીડિયાપણું ન્યુરોટ્રાન્સમીટર કાર્યને અસર કરતા અપૂરતા કેલ્શિયમ સ્તરને કારણે થઈ શકે છે.

હૃદયના લક્ષણો: ગંભીર ઉણપ અનિયમિત હૃદયના ધબકારા (એરિથમિયા) અને આત્યંતિક કિસ્સાઓમાં હૃદયની નિષ્ફળતા પણ તરફ દોરી શકે છે.

 કેલ્શિયમ લેવલ વધારવા શું કરવું?

ડાયટમાં ફેરફાર: કેલ્શિયમયુક્ત ખોરાકનું સેવન વધારવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આમાં દૂધ, ચીઝ અને દહીં જેવા ડેરી ઉત્પાદનો , તેમજ પાંદડાવાળા લીલા શાકભાજી, બદામ અને અનાજ અને નારંગીનો રસ જેવા ફોર્ટિફાઇડ ખોરાકનો સમાવેશ થાય છે.

 વિટામિન ડી સપ્લીમેન્ટ : વિટામિન ડી આંતરડામાં કેલ્શિયમ શોષણ વધારે છે. સૂર્યના સંપર્કમાં રહેવાથી અને સપ્લીમેન્ટ પૂરતા સ્તર જાળવવામાં મદદ કરી શકે છે.

 કેલ્શિયમ સપ્લીમેન્ટ : એવા કિસ્સાઓમાં જ્યાં આહારનું સેવન અપૂરતું હોય, ત્યાં કેલ્શિયમ સપ્લીમેન્ટની ભલામણ કરી શકાય છે. ડોઝ અંગે આરોગ્ય સંભાળ પ્રદાતાની સલાહનું પાલન કરવું મહત્વપૂર્ણ છે.

નિયમિત કસરત: ચાલવું, જોગિંગ અને પ્રતિકાર તાલીમ જેવી વજન ઉપાડવાની કસરતો હાડકાંને મજબૂત બનાવી શકે છે અને એકંદર કેલ્શિયમ રીટેન્શનમાં સુધારો કરી શકે છે.

35 વર્ષની ઉંમર પછી મહિલાઓના શરીરમાં કેવા ફેરફાર થઇ શકે? શું ધ્યાન રાખવું?

દવાઓ: અમુક કિસ્સાઓમાં, બિસ્ફોસ્ફોનેટ જેવી દવાઓ ઓસ્ટીયોપોરોસિસનું સંચાલન અથવા અટકાવવા માટે સૂચવવામાં આવી શકે છે, ખાસ કરીને પોસ્ટમેનોપોઝલ સ્ત્રીઓમાં.

નિયમિત દેખરેખ: જોખમ ધરાવતી સ્ત્રીઓએ તેમના કેલ્શિયમ સ્તર અને હાડકાની ઘનતાનું નિયમિતપણે ડોક્ટર દ્વારા નિરીક્ષણ કરવું જોઈએ જેથી ઉણપને વહેલા પકડી શકાય અને તેને દૂર કરી શકાય.