મલિયાનામાં 68 લોકોનો 'નરસંહાર', 36 વર્ષ બાદ તમામ આરોપીઓ નિર્દોષ છૂટ્યા, રહેવાસીઓની આપવીતી, પરિવારોની હત્યા કોણે કરી?

Anand Mohan J : મલિયાના નરસંહારમાં 36 વર્ષ પછી મથુરા જિલ્લા કોર્ટે ચૂકાદો આપતા 41 આરોપીઓને મૂક્ત કરી દીધા હતા. કોર્ટે કહ્યું કે ભીડમાં હાજર માત્ર કોઈ આરોપ નથી ગણવામાં આવતો. 31 માર્ચે એડીજે લખવિંદર સિંહ સૂદની કોર્ટે કહ્યું કે આરોપીને દોષી ઠેરવવા માટે પુરતા પુરાવા ઉપલબ્ધ નથી. અને પુરાવાની વિશ્વસનીયતા પર ગંભીર શંકા ઊભી થાય છે. ઘટનાના પીડિતોને કોર્ટના નિર્ણયને હાઇકોર્ટમાં પડકાર ફેંક્યો છે.

23 મે 1987માં થયેલી ઘટનામાં 68 મુસ્લીમોના જીવ ગયા હતા. મલિયાના ગાવ મેરઠની બહારનો ભાગ છે.આ ઘટના બાદ અહીંથી અનેક લોકો પલાયન કરી ગયા હતા. જ્યારે કેટલાક લોકોએ ત્યાં જ રોકાવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

અહેવાલો અનુસાર હિંસા ત્યારે ફાટી નીકળી જ્યારે કથિત રીતે ઉત્તર પ્રદેશ પ્રાંતીય સશસ્ત્ર કોન્સ્ટેબલરીના કેટલાક કર્મચારીઓ સાથે આવેલા ટોળાએ મલિયાના ગામને ઘેરી લીધું અને ગોળીબાર કર્યો હતો. યાકુબ અલી નામના રહેવાસીના નિવેદનના આધારે FIR દાખલ કરવામાં આવી હતી.

63 વર્ષીય અલદી એ વરવી ઘટનાને યાદ કરે છે કે કેવી રીતે તે સ્થાનિક મસ્જિદમાં નમાઝમાં હાજરી આપી રહ્યો હતો ત્યારે હવામાં ગોળીઓનો અવાજ સંભળાતો હતો. તેણે કહ્યું કે તે શેરીઓમાં તેના ઘરનો રસ્તો શોધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો. કારણ કે તેની આસપાસના લોકોને ગોળી મારી દેવામાં આવી હતી અને ઘરોને સળગાવી દેવામાં આવ્યા હતા.

અલીએ જણાવ્યું હતું કે તેના પર પણ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો અને પગમાં ઈજાઓ થઈ હતી. તેણે કહ્યું કે તેને પીએસીના કર્મચારીઓ લઈ જઈ રહ્યા હતા.જ્યારે એક સ્થાનિક પોલીસકર્મીએ દરમિયાનગીરી કરી. “મને સ્થાનિક પોલીસ સ્ટેશન લઈ જવામાં આવ્યો, તેથી હું બચી ગયો. હિંસામાં મારો ભત્રીજો મૃત્યુ પામ્યો. તેને ગરદનમાં ગોળી વાગી હતી… તો, અમને બધાને કોણે માર્યા? અમારા ઘરોને કોણે આગ લગાડી? જો અમને કોઈએ માર્યા ન હોય તો 36 વર્ષ સુધી કેસ કેમ સાંભળ્યો.,”

61 વર્ષીય વકીલ અહેમદ સિદ્દીકીએ જણાવ્યું હતું કે તેને પેટ અને હાથમાં ગોળી વાગી હતી અને તેની દુકાનમાં આગ લાગી હતી. નવી દુકાન બાંધવા માટે પૂરતા પૈસા બચાવવામાં તેને વર્ષો લાગ્યા. “એવી એક પણ વ્યક્તિ નહોતી કે જેને ડાઘ ન પડ્યા હોય. મને યાદ છે કે આંસુ, લોહી, તૂટેલા પગ, લંગરાયેલા શરીર જોયા છે. તેમણે કહ્યું કે વર્ષોથી મને લાગ્યું કે ન્યાય મળશે. મારું હૃદય અને દિમાગ આ ચુકાદાને સ્વીકારી શકતા નથી,”

61 વર્ષીય રહીઝ અહેમદને ચહેરા પર ગોળી વાગી હતી. જ્યારે હિંસા ફાટી નીકળી ત્યારે તેના પિતા મોહમ્મદ યામીન ગુમ થઈ ગયા હતા. “અમે તેને દરેક જગ્યાએ શોધી રહ્યા હતા. તે કાનપુરથી પરત ફરી રહ્યો હતો અને હિંસા ફાટી નીકળી ત્યારે મલિયાના પહોંચ્યો હતો. ટ્રાયલ દરમિયાન ઘણા આરોપીઓ મૃત્યુ પામ્યા હતા; પીડિતોના ઘણા પરિવારોએ ગામ છોડી દીધું. અમે રહીએ છીએ. અમે લડીશું,

56 વર્ષીય મહેતાબ, જેઓ આજીવિકા માટે ઘરોને રંગ આપે છે, તેમણે કહ્યું કે લોહીમાં લપેટાયેલા તેના પિતાની યાદ હજુ પણ તેને સતાવે છે. “તેને ગરદનમાં ગોળી વાગી હતી. તે નમાજમાંથી આવ્યા હતા અને ટેરેસ પર ઊભા હતા. મને યાદ છે કે તેણે શાંતિ માટે અપીલ કરી હતી… જ્યારે તેને ગોળી વાગી હતી. અમે તેને હૉસ્પિટલમાં લઈ ગયા કારણ કે તેમને લોહી વહી રહ્યું હતું. હું માત્ર બે ડગલાં ચાલ્યો અને તે મૃત્યુ પામ્યા. તેમણે જણાવ્યું કે હું પીછેહઠ નહીં કરું. અમે ન્યાય માટે લડીશું,

55 વર્ષીય નવાબુદ્દીને હિંસામાં તેના માતા-પિતા બંનેને ગુમાવ્યા હતા. તેમણે તેના ઘરની બહાર ચોકમાં જમીન પર પડેલા બળેલા મૃતદેહોને ઓળખ્યા. “મેં એક મસાલા સ્ટોર સ્થાપ્યો અને મારી બહેનો અને મારા બાળકો બંનેના લગ્ન કરાવવામાં સફળ રહ્યો. હું આ ચુકાદા વિશે શું કરી શકું? શું વાત છે,”

45 વર્ષીય યામિને તેના પિતાને ગુમાવ્યા જેમણે ઘરે રહેવાનું પસંદ કર્યું જ્યારે બાકીના પરિવારે નજીકના દલિત પરિવારમાં આશરો લીધો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે “મેં પાછળથી તેનું ગળું કાપેલું શરીર જોયું. તેને કોણે માર્યા?,”