Article 370 Verdict | કલમ 370 પર સુપ્રીમ કોર્ટનો ઐતિહાસિક નિર્ણય, J & K ના લોકો વિકાસ ઈચ્છે છે : PM મોદી

નરેન્દ્ર મોદી | Article 370 Verdict : ભારતની માનનીય સુપ્રીમ કોર્ટે કલમ 370 અને 35 (A) નાબૂદ કરવા પર ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે. માનનીય સર્વોચ્ચ અદાલતે તેના ચુકાદામાં ભારતની સાર્વભૌમત્વ અને અખંડિતતાને સમર્થન આપ્યું છે, જે હંમેશા દરેક ભારતીય દ્વારા પ્રિય છે. સર્વોચ્ચ અદાલતનું કહેવું સંપૂર્ણપણે ન્યાયી છે કે, 5 ઓગસ્ટ 2019 ના રોજ લેવાયેલો નિર્ણય બંધારણીય એકીકરણને વધારવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે લેવામાં આવ્યો હતો અને વિઘટનના ઉદ્દેશ્ય સાથે નહીં. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ એ હકીકતને સારી રીતે માન્યતા આપી છે કે, કલમ 370 નું સ્વરૂપ કાયમી નથી.

જમ્મુ, કાશ્મીર અને લદ્દાખની સુંદર અને શાંતિપૂર્ણ ખીણો દરેક રીતે અભૂતપૂર્વ છે

જમ્મુ, કાશ્મીર અને લદ્દાખની સુંદર અને શાંત ખીણો અને બરફથી ઢંકાયેલ પર્વતો પેઢીઓથી કવિઓ, કલાકારો અને દરેક ભારતીયોના હૃદયને મંત્રમુગ્ધ કરી રહ્યા છે. આ એક અદ્ભુત પ્રદેશ છે, જે દરેક રીતે અભૂતપૂર્વ છે, જ્યાં હિમાલય આકાશને સ્પર્શતો લાગે છે, અને જ્યાં તેના તળાવો અને નદીઓના સ્વચ્છ પાણી સ્વર્ગનો અરીસો લાગે છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓથી જમ્મુ-કાશ્મીરના અનેક સ્થળોએ એવી હિંસા અને અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે, જેની કલ્પના પણ કરી શકાતી નથી. ત્યાંની સ્થિતિ એવી હતી કે, જમ્મુ-કાશ્મીરના મહેનતુ, પ્રકૃતિપ્રેમી અને પ્રેમાળ લોકોએ ક્યારેય તેમનો સામનો કરવો પડ્યો ન હતો.

સદીઓથી વસાહત હોવાને કારણે, મૂળભૂત મુદ્દાઓ પર દુવિધા રહી

પરંતુ કમનસીબે, સદીઓથી વસાહતીકરણને કારણે, ખાસ કરીને આર્થિક અને માનસિક રીતે આશ્રિત હોવાને કારણે, તે સમયનો સમાજ એક પ્રકારની મૂંઝવણમાં મૂકાયો હતો. ખૂબ જ મૂળભૂત મુદ્દાઓ પર સ્પષ્ટ અભિગમ અપનાવવાને બદલે, મૂંઝવણની સ્થિતિ યથાવત રહી, જેનાથી વધુ મૂંઝવણ થઈ. દુઃખની વાત એ છે કે, આ પ્રકારની માનસિકતાના કારણે જમ્મુ-કાશ્મીરને મોટાપાયે નુકસાન થયું છે.

દેશની આઝાદી સમયે તત્કાલીન રાજકીય નેતૃત્વ પાસે રાષ્ટ્રીય એકતા માટે નવી શરૂઆત કરવાનો વિકલ્પ હતો. પરંતુ પછી તે જ મૂંઝવણભર્યા સમાજ અભિગમ સાથે ચાલુ રાખવાને બદલે નિર્ણય લેવામાં આવ્યો, ભલે તેનો અર્થ લાંબા ગાળાના રાષ્ટ્રીય હિતોને અવગણવાનો હોય.

મને મારા જીવનના પ્રારંભિક તબક્કાથી જ જમ્મુ અને કાશ્મીર ચળવળ સાથે જોડવાની તક મળી છે. મારો ખ્યાલ હંમેશા એવો રહ્યો છે કે, જમ્મુ અને કાશ્મીર માત્ર રાજકીય મુદ્દો ન હતો, પરંતુ તે સમાજની આકાંક્ષાઓને પૂર્ણ કરવાનો હતો.

ડૉ.શ્યામા પ્રસાદ મુખર્જીએ કાશ્મીર મુદ્દે મંત્રી પદ છોડીને મુશ્કેલ રસ્તો પસંદ કર્યો

ડૉ. શ્યામા પ્રસાદ મુખર્જીને નહેરુ કેબિનેટમાં મહત્ત્વનો પોર્ટફોલિયો મળ્યો હતો અને તેઓ લાંબા સમય સુધી સરકારમાં રહી શક્યા હોત. તેમ છતાં, તેમણે કાશ્મીર મુદ્દા પર કેબિનેટ છોડી દીધું અને આગળનો મુશ્કેલ રસ્તો પસંદ કર્યો, પછી ભલે તે તેના માટે તેમના જીવનનો ખર્ચ કરે. પરંતુ તેમના અથાક પ્રયત્નો અને બલિદાનને કારણે કરોડો ભારતીયો કાશ્મીર મુદ્દા સાથે ભાવનાત્મક રીતે જોડાયેલા બની ગયા.

વર્ષો પછી, અટલજીએ શ્રીનગરમાં એક જાહેર સભામાં 'માનવતા', 'લોકશાહી' અને 'કાશ્મીરિયત'નો પ્રભાવશાળી સંદેશ આપ્યો, જે હંમેશા પ્રેરણાનો મહાન સ્ત્રોત રહ્યો છે.

જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં જે પણ થયું તે દેશ અને તેની જનતા સાથે મોટો વિશ્વાસઘાત હતો

હું હંમેશા દ્રઢપણે માનું છું કે, જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં જે થયું તે આપણા દેશ અને તેના લોકો સાથે મોટો વિશ્વાસઘાત હતો. આ કલંક અને લોકો સાથે થતા અન્યાયને નાબૂદ કરવા માટે હું જે કંઈ કરી શકું તે કરવાની પ્રબળ ઈચ્છા હતી. હું હંમેશા જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકોના દુખને દૂર કરવા માટે કામ કરવા માંગુ છું.

છેલ્લા ઘણા દાયકાઓથી આ મુદ્દાને નજીકથી અનુસરનાર કાર્યકર તરીકે, તેઓ આ મુદ્દાની ઘોંઘાટ અને જટિલતાઓથી સારી રીતે વાકેફ હતા. હું એક બાબત વિશે ખૂબ જ સ્પષ્ટ હતો - જમ્મુ અને કાશ્મીરના લોકો વિકાસ ઇચ્છે છે અને તેઓ તેમની શક્તિ અને કુશળતાના આધારે ભારતના વિકાસમાં યોગદાન આપવા માંગે છે. તેઓ તેમના બાળકો માટે જીવનની સારી ગુણવત્તા ઇચ્છે છે, હિંસા અને અનિશ્ચિતતાથી મુક્ત જીવન ઇચ્છે છે.

'કલમ 370 અને 35(A) જમ્મુ, કાશ્મીર અને લદ્દાખ માટે મોટી અડચણો હતી'

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, કલમ 370 અને 35(A) જમ્મુ, કાશ્મીર અને લદ્દાખ માટે મોટી અડચણો હતી. આ કલમો અતૂટ દીવાલ જેવી હતી અને ગરીબો, વંચિતો, દલિતો, પછાત વર્ગો અને સ્ત્રીઓ માટે પીડાદાયક હતી. અનુચ્છેદ 370 અને 35(A) ના કારણે જમ્મુ અને કાશ્મીરના લોકોને ક્યારેય એવા અધિકારો અને વિકાસ નથી મળ્યા, જે તમામ દેશવાસીઓને મળ્યા છે. આ કલમોને કારણે એક જ રાષ્ટ્રના લોકો વચ્ચે અંતર ઊભું થયું. આ અંતરને કારણે આપણા દેશમાં ઘણા લોકો જેઓ જમ્મુ અને કાશ્મીરની સમસ્યાઓના ઉકેલ માટે કામ કરવા માંગતા હતા તેઓ ત્યાંના લોકોની પીડાને સ્પષ્ટપણે અનુભવતા હોવા છતાં પણ તેમના માટે કઈ કરી શક્યા ન હતા.

આમ, જમ્મુ અને કાશ્મીરના લોકોની સેવા કરતી વખતે, અમે ત્રણ બાબતોને પ્રાથમિકતા આપી - નાગરિકોની ચિંતાઓને સમજવી, સરકારની ક્રિયાઓ દ્વારા પરસ્પર વિશ્વાસ કેળવવો અને વિકાસને પ્રાથમિકતા આપવી, સતત વિકાસ.

લોકોને માત્ર વિકાસ જ નથી જોઈતો પણ દાયકાઓથી પ્રચલિત ભ્રષ્ટાચારથી મુક્તિ પણ જોઈએ છે

મને યાદ છે, 2014 માં, અમે સત્તા સંભાળ્યા પછી તરત જ, જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં વિનાશક પૂર આવ્યું હતું, જેના કારણે કાશ્મીર ઘાટીમાં ઘણું નુકસાન થયું હતું. સપ્ટેમ્બર 2014 માં, હું પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા શ્રીનગર ગયો હતો અને પુનર્વસન માટે વિશેષ સહાય તરીકે 1000 કરોડ રૂપિયાની જાહેરાત પણ કરી હતી. આનાથી લોકોને એક સંદેશ પણ ગયો કે, આપણી સરકાર સંકટ સમયે ત્યાંના લોકોની મદદ કરવા માટે કેટલી સંવેદનશીલ છે. મને જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં જીવનના વિવિધ ક્ષેત્રના લોકોને મળવાની તક મળી છે અને આ વાર્તાલાપમાંથી એક સામાન્ય થ્રેડ ઉભરી આવ્યો છે - લોકો માત્ર વિકાસ જ નથી ઈચ્છતા, પરંતુ તેઓ દાયકાઓથી ચાલતા ભ્રષ્ટાચારથી પણ આઝાદી ઈચ્છે છે. તે વર્ષે મેં જમ્મુ-કાશ્મીરમાં જીવ ગુમાવનારાઓની યાદમાં દિવાળી નહીં ઉજવવાનું નક્કી કર્યું. મેં દિવાળી પર જમ્મુ-કાશ્મીરમાં હાજર રહેવાનું પણ નક્કી કર્યું.

અમારી સરકારના મંત્રીઓ વારંવાર કાશ્મીરની મુલાકાત લેશે અને લોકો સાથે સીધો સંવાદ કરશે

જમ્મુ અને કાશ્મીરની વિકાસયાત્રાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે અમે નક્કી કર્યું છે કે, અમારી સરકારના મંત્રીઓ અવારનવાર ત્યાં જશે અને ત્યાંના લોકો સાથે સીધો સંવાદ કરશે. આ સતત મુલાકાતોએ જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં સદ્ભાવના જાળવી રાખવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. મે 2014 થી માર્ચ 2019 વચ્ચે 150 થી વધુ મંત્રી સ્તરીય મુલાકાતો થઈ. આ પોતાનામાં એક રેકોર્ડ છે. 2015 નું સ્પેશિયલ પેકેજ જમ્મુ અને કાશ્મીરની વિકાસ જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું હતું. આમાં માળખાકીય વિકાસ, રોજગાર સર્જન, પ્રવાસનને પ્રોત્સાહન અને હસ્તકલા ઉદ્યોગને ટેકો આપવા સંબંધિત પહેલનો સમાવેશ થાય છે.

રમતગમત દ્વારા જમ્મુ-કાશ્મીરના યુવાનોની આકાંક્ષાઓને પૂર્ણ કરી

યુવાનોના સપનાને સાકાર કરવા માટે રમતગમતની શક્તિની ક્ષમતાને ઓળખીને અમે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં તેનો પૂરેપૂરો ઉપયોગ કર્યો. વિવિધ રમતો દ્વારા, અમે ત્યાંના યુવાનોની આકાંક્ષાઓ અને ભવિષ્ય પર રમતગમતની પ્રવૃત્તિઓની પરિવર્તનકારી અસર જોઈ. આ સમયગાળા દરમિયાન, વિવિધ રમતગમતના સ્થળોનું આધુનિકીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું, તાલીમ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું અને ટ્રેનર્સ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા હતા. આ બધામાં સૌથી અનોખી બાબત એ હતી કે, સ્થાનિક સ્તરે ફૂટબોલ ક્લબની સ્થાપનાને પ્રોત્સાહન મળ્યું, તેના પરિણામો પણ ઉત્તમ નીકળ્યા.

મને પ્રતિભાશાળી ફૂટબોલ ખેલાડી અફશાન આશિકનું નામ યાદ આવે છે. તે ડિસેમ્બર 2014 માં શ્રીનગરમાં પથ્થરબાજોના જૂથનો ભાગ હતી, પરંતુ જ્યારે તેને યોગ્ય પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું ત્યારે તે ફૂટબોલ તરફ વળી, તેને તાલીમ માટે મોકલવામાં આવી અને રમતમાં ઉત્કૃષ્ટ દેખાવ કર્યો. મને 'ફીટ ઈન્ડિયા ડાયલોગ' ઈવેન્ટમાંની એક દરમિયાન તેમની સાથે થયેલી વાતચીત યાદ છે, જેમાં મેં કહ્યું હતું કે, 'બેન્ડ ઈટ લાઈક બેકહામ' થી આગળ વધવાનો સમય આવી ગયો છે કારણ કે હવે 'આસ્ક ઈટ લાઈક અફશાન' છે. મને ખુશી છે કે, હવે અન્ય યુવાનોએ કિકબોક્સિંગ, કરાટે અને અન્ય રમતોમાં તેમની પ્રતિભા બતાવવાનું શરૂ કર્યું છે.

પંચાયતની ચૂંટણીઓ પણ આ વિસ્તારના સર્વાંગી વિકાસની દિશામાં મહત્ત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થઈ છે. ફરી એકવાર, અમને સત્તામાં રહેવા અથવા અમારા સિદ્ધાંતો પર અડગ રહેવાની પસંદગીનો સામનો કરવો પડ્યો. આ પસંદગી અમારા માટે ક્યારેય મુશ્કેલ ન હતી અને અમે સરકાર ગુમાવવાનો વિકલ્પ પસંદ કરીને, જે આદર્શો માટે અમે ઊભા છીએ તેને પ્રાથમિકતા આપી. જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકોની આકાંક્ષાઓને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. પંચાયત ચૂંટણીની સફળતાએ જમ્મુ અને કાશ્મીરના લોકોના લોકશાહી સ્વભાવનો સંકેત આપ્યો.

મને ગામડાના વડાઓ સાથે થયેલી વાતચીત યાદ છે. અન્ય મુદ્દાઓ ઉપરાંત, મેં તેમને વિનંતી કરી હતી કે, શાળાઓને કોઈપણ સંજોગોમાં બાળવી જોઈએ નહીં અને શાળાઓનું રક્ષણ કરવું જોઈએ. આને અનુસરવામાં આવ્યું તે જોઈને મને આનંદ થયો. છેવટે, જો શાળાઓ સળગાવવામાં આવે તો, તેનો સૌથી વધુ ભોગ બનેલા નાના બાળકો છે.

5મી ઓગસ્ટનો ઐતિહાસિક દિવસ દરેક ભારતીયના હૃદય અને દિમાગમાં કોતરાયેલો છે. અમારી સંસદે કલમ 370 નાબૂદ કરવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય પસાર કર્યો અને ત્યારથી જમ્મુ, કાશ્મીર અને લદ્દાખમાં ઘણું બદલાઈ ગયું છે. ન્યાયિક અદાલતનો નિર્ણય ડિસેમ્બર 2023 માં આવ્યો છે, પરંતુ જમ્મુ, કાશ્મીર અને લદ્દાખમાં વિકાસની ગતિને ધ્યાનમાં રાખીને, લોક અદાલતે ચાર વર્ષ પહેલા કલમ 370 અને 35 (A) નાબૂદ કરવાના સંસદના નિર્ણયને જોરદાર સમર્થન આપ્યું છે.

રાજકીય સ્તરે, છેલ્લાં ચાર વર્ષોને પાયાની લોકશાહીમાં વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા તરીકે જોવો જોઈએ. મહિલાઓ, આદિવાસીઓ, અનુસૂચિત જાતિ, અનુસૂચિત જનજાતિ અને સમાજના વંચિત વર્ગને તેમના હક્કો મળતા ન હતા. તો, લદ્દાખની આકાંક્ષાઓને પણ સંપૂર્ણપણે અવગણવામાં આવી હતી. પરંતુ ઓગસ્ટ 5, 2019 એ બધું બદલી નાખ્યું. તમામ કેન્દ્રીય કાયદાઓ હવે કોઈપણ ડર કે તરફેણ વિના લાગુ કરવામાં આવે છે, રજૂઆત પણ પહેલા કરતા વધુ વ્યાપક બની છે. ત્રિ-સ્તરીય પંચાયતી રાજ પ્રણાલી અમલમાં આવી છે, BDC ચૂંટણીઓ યોજાઈ ગઈ છે, અને શરણાર્થી સમુદાયો, જે લગભગ ભૂલી ગયા હતા, તેમને પણ વિકાસનો લાભ મળવા લાગ્યો છે.

કેન્દ્ર સરકારની મુખ્ય યોજનાઓએ 100 ટકા લક્ષ્ય હાંસલ કર્યું છે, સમાજના તમામ વર્ગોને આવી યોજનાઓમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. જેમાં સૌભાગ્ય અને ઉજ્જવલા યોજનાઓનો સમાવેશ થાય છે. આવાસ, નળના પાણીના જોડાણો અને નાણાકીય સમાવેશમાં પ્રગતિ થઈ છે. હેલ્થ કેર સેક્ટરમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પણ ડેવલપ કરવામાં આવ્યું છે, જે લોકો માટે એક મોટો પડકાર છે. તમામ ગામોએ ખુલ્લામાં શૌચ મુક્ત-ઓડીએફ પ્લસનો દરજ્જો પ્રાપ્ત કર્યો છે. સરકારી ખાલી જગ્યાઓ, જે એક સમયે ભ્રષ્ટાચાર અને પક્ષપાતથી ભરપૂર હતી, તે પારદર્શક અને ન્યાયી પ્રક્રિયા દ્વારા ભરવામાં આવી છે. IMR જેવા અન્ય સૂચકાંકોએ સુધારો દર્શાવ્યો છે.

ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને પર્યટનમાં જે વધારો થયો છે, તે બધાએ જોવા જેવો છે. આનો શ્રેય સ્વાભાવિક રીતે જમ્મુ અને કાશ્મીરના લોકોની મક્કમતાને જાય છે, જેમણે વારંવાર બતાવ્યું છે કે, તેઓ માત્ર વિકાસ ઇચ્છે છે અને આ સકારાત્મક પરિવર્તનના વાહન બનવા ઇચ્છુક છે. આ પહેલા જમ્મુ, કાશ્મીર અને લદ્દાખની સ્થિતિ પર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન હતું. હવે, વિક્રમી વૃદ્ધિ, વિક્રમી વિકાસ, પ્રવાસીઓના વિક્રમી આગમન વિશે સાંભળીને લોકો સુખદ આશ્ચર્ય અનુભવે છે.

આ પણ વાંચો - Article 370 | કલમ 370 નાબૂદીને SC નું સમર્થન : જુઓ સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારની તરફેણમાં ત્રણ મુખ્ય પ્રશ્નોના જવાબ કેવી રીતે આપ્યા?

સુપ્રીમ કોર્ટે 11 ડિસેમ્બરના તેના નિર્ણયમાં 'એક ભારત, શ્રેષ્ઠ ભારત'ની ભાવનાને મજબૂત કરી છે. તે અમને યાદ કરાવે છે કે, સુશાસન માટે એકતા અને સહિયારી પ્રતિબદ્ધતા એ આપણી ઓળખ છે. આજે, જમ્મુ, કાશ્મીર અને લદ્દાખમાં જન્મેલા દરેક બાળકને એક સ્વચ્છ વાતાવરણ મળે છે, જેમાં તે તેના જીવંત આકાંક્ષાઓથી ભરેલા ભવિષ્યને સાકાર કરી શકે છે. આજે લોકોના સપના ભૂતકાળ પર આધારિત નથી, પરંતુ ભવિષ્યની શક્યતાઓ વિશે છે. જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં નિરાશા, નિરાશા અને હતાશાનું સ્થાન હવે વિકાસ, લોકશાહી અને ગૌરવએ લીધું છે.

(લેખક ભારતના વડાપ્રધાન છે)