Explained Climate | ચક્રવાતનો હવે 90ના દાયકા જેટલો ખતરો નથી, ભારતે વાવાઝોડાનો સામનો કરવા 'ખાસ' પદ્ધતિ અપનાવી

Amitabh Sinha : અત્યારે ગુજરાત ઉપર બિપરજોય વાવાઝોડાનો ખતરો મંડરાઈ રહ્યો છે. આગામી 10-12 કલાક ગુજરાત માટે ભારે સાબિત થવાના છે. ત્યારે બિપરજોય વાવાઝોડા સામે લડવા માટે ગુજરાત સરકારે તમામ ક્ષેત્રો મોચરો સંભાળી લીધો છે. જોકે, વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા બેથી ત્રણ વખત વાવાઝોડાનો સામનો કરતા દેશ માટે તે આશ્ચર્યજનક નથી કે ભારતે આનો સામનો કરવા માટે પ્રમાણભૂત ઓપરેટિંગ પ્રક્રિયાઓ લાગુ કરી છે. ચક્રવાત હવે એટલો મોટો ખતરો નથી જેટલો 1990 અથવા તો 2000 ના દાયકાની શરૂઆતમાં હતો.

ઓડિશામાં 1998ના સુપર ચક્રવાતને કારણે થયેલ તબાહી સર્જાઈ હતી

1998માં ઓડિશામાં આવેલા સુપર ચક્રવાતે વિનાશ વેળ્યો હતો. જેમાં 10,000 અને 30,000 ની વચ્ચે મૃત્યુઆંકની રેન્જના બિનસત્તાવાર અંદાજો - જે એક જાગવાની કૉલ તરીકે બહાર આવ્યું અને સરકારને ચક્રવાતનો સામનો કરવા માટે એક વ્યાપક યોજના વિકસાવવાની ફરજ પડી. છેલ્લા એક દાયકામાં ચક્રવાતથી થતા નુકસાનમાં ખાસ કરીને માનવ જીવનની દ્રષ્ટિએ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડો થયો છે. સૌથી શક્તિશાળી ચક્રવાતમાં મૃત્યુઆંક ડબલ ડિજિટમાં આવી ગયો છે.

વર્ષોથી ભારતે ચક્રવાત માટે ત્રણ-સ્તરવાળી પ્રતિક્રિયા પદ્ધતિ વિકસાવી

વર્ષોથી ભારતે ચક્રવાત માટે ત્રણ-સ્તરવાળી પ્રતિક્રિયા પદ્ધતિ વિકસાવી છે. પ્રથમ સ્તર સોફ્ટવેર સાથે વહેવાર કરે છે. પ્રારંભિક ચેતવણી પ્રણાલી, સ્થાનિક વસ્તીમાં જાગૃતિનું નિર્માણ, સ્થળાંતર યોજનાઓ અને કવાયત, તાલીમ અને માહિતીનો પ્રસાર, બીજા સ્તરમાં હાર્ડવેર બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે. આશ્રયસ્થાનોનું નિર્માણ જ્યાં લોકો અને ઢોરને સ્થળાંતર કરી શકાય, સારી આગાહી માટે હવામાન સાધનો અને ચેતવણી કેન્દ્રોની સ્થાપના, અને પાળા બાંધવા, જોડતા રસ્તાઓ અને પુલો જેવા પ્રયાસો કરવામાં આવે છે.

છેલ્લું સ્તર દરિયાકાંઠાના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ચક્રવાત માટે સ્થિતિસ્થાપક બનાવવા વિશે છે. આના માટે પાવર ટ્રાન્સમિશન લાઇન અથવા પાણી પુરવઠાની લાઇન ભૂગર્ભ જેવી જટિલ માળખાકીય સુવિધાઓ લેવાની જરૂર પડશે, તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે કે રેલ્વે નેટવર્ક અને એરપોર્ટ ડૂબી ન જાય અને કાર્ય કરવાનું ચાલુ રાખે અને આરોગ્ય પ્રણાલીઓ ખોરવાઈ ન જાય.

પ્રથમ બે સ્તરો પર નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં કાર્ય પૂર્ણ

આ પ્રતિભાવ પ્રણાલીના પ્રથમ બે સ્તરો પર નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં કાર્ય પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે, જેના પરિણામે ચક્રવાતની આગાહી દિવસો અગાઉથી ચોક્કસ કરવામાં આવે છે, અને જાનહાનિમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. ત્રીજા ભાગ પર હજુ કામ ચાલુ છે.