AIADMK છૂટુ પડવાથી, ભાજપે શા માટે સંખ્યાઓથી આગળ મોટુ જોવાની જરૂર છે

નિરજા ચૌધરી : લોકસભા ચૂંટણી પહેલા રાજકીય મોસમમાં ગરમા ગરમી ચાલી રહી છે. જૂના જોડાણો તૂટી રહ્યા છે, નવા જોડાણો બનાવટી બની રહ્યા છે.

AIADMK એ બીજેપી સાથેનું ગઠબંધન એવા સમયે સમાપ્ત કર્યું છે, જ્યારે વડા પ્રધાન વિશેષ રૂપે તમિલનાડુના લોકો સુધી પહોંચી રહ્યા હતા, જેમાં અધીનમ અને સેંગોલ નવા સંસદ ભવનનાં ઉદ્ઘાટન સમયે ગૌરવ લે છે.

AIADMK નું બહાર નીકળવું એ NDA માંથી બહાર નીકળેલા અન્ય સહયોગી કરતાં વધુ છે. પક્ષ માટે આ સમયે આવું કરવું રાજકીય અર્થપૂર્ણ છે, કારણ કે, તેના પ્રતિસ્પર્ધી ડીએમકેની જેમ, તે પણ 2026 (જ્યારે રાજ્યની ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે) પર નજર રાખી રહી છે. અને તે જે રિપોઝિશનિંગ કરવા માંગે છે, તે છેલ્લી ક્ષણ સુધી છોડી શકાતું નથી.

ઉધયનિધિ સ્ટાલિનના સનાતન ધર્મ (ઉચ્ચ જાતિઓ સાથે ઓળખાય છે) વિરુદ્ધ વારંવારના હુમલાઓ સાથે, ડીએમકે તેના બ્રાહ્મણ વિરોધી દ્રવિડિયન મૂળ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે, જે ઇવી રામાસ્વામી અથવા પેરિયારની સ્વાભિમાન ચળવળ પર આધારિત છે. જેના કારણે AIADMK માટે બીજેપી સાથે રહેવાનું વધુ મુશ્કેલ બન્યું છે. પૂર્વ સીએમ એડાપ્પડી પલાનીસામી (EPS), જેઓ AIADMK ના સંગઠન પર પકડ ધરાવે છે, તેઓ DMK ના નાના સાથીઓ, જેમ કે દલિત સંગઠનો સુધી પહોંચે છે, તેમને DMK કરતાં વધુ બેઠકો ઓફર કરે છે.

પરંતુ, જ્યારે AIADMK પાસે દૂર જવાનું કારણ છે, ત્યારે ભાજપ માટે તેને જવા દેવાનો ઓછો અર્થ છે અને તે પણ 2024 ની રાષ્ટ્રીય ચૂંટણી પહેલા. ઉધયનિધિએ જે કહ્યું, તેની સામે ભાજપે સનાતન ધર્મને સમર્થન આપ્યું છે અને તેની પાછળ હિંદુઓને એકીકૃત કરવાની આશામાં આક્રમક રીતે કર્યું છે. તેણે તેના ઉભરતા સ્ટાર અને તમિલનાડુના વડા કે અન્નામલાઈને પણ AIADMK સામે લડવાની મંજૂરી આપી છે. જ્યારે વસ્તુઓ ખાટી થવા લાગી ત્યારે કેન્દ્રીય નેતૃત્વ એઆઈએડીએમકેને આકર્ષવા માટે તેના માર્ગમાંથી બહાર નીકળ્યું નહીં.

એ વાત સાચી છે કે, તમિલનાડુ ભાજપ માટે ચૂંટણીની દૃષ્ટિએ બહુ મહત્ત્વનું નથી, પાર્ટીને વધારે બેઠકો મળી નથી. અને પાર્ટીની ગણતરી એવી હોઈ શકે છે કે, તે પરિસ્થિતિના આધારે 2024 ની ચૂંટણી પછી બેમાંથી કોઈ એક દ્રવિડિયન પક્ષો સાથે ગઠબંધન કરી શકે છે.

આ બાજુ પર, સનાતન ધર્મે ભાજપને હિંદુ ગેલેરીમાં રમવામાં મદદ કરી છે, અને વિપક્ષના ઈન્ડિયા બ્લોકમાં DMK સાથીઓમાં અસ્વસ્થતા ઊભી કરી છે. એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટની તપાસની તલવાર તેના નેતાઓના માથા પર લટકી રહી છે, અને સુપ્રીમો અને સીએમ સ્ટાલિનના ઘરને સ્પર્શ કરવાની ધમકી આપીને કારણે ડીએમકે પાસે પણ ચિંતિત થવાના કારણો છે.

મોટા ચિત્રમાં, AIADMK નું બહાર નીકળવું એ છાપને મજબૂત કરે છે કે, ભાજપ તેના સાથી પક્ષોની બહુ કાળજી લેતું નથી. પીએમ મોદી રેલીઓમાં કહેતા હતા કે, "ખિચડી (ગઠબંધન) સરકારો નબળી છે, અને તેમના જેવી "મજબૂત" સરકાર જ મહિલા અનામત બિલ પાસ કરાવી શકી છે. ભાજપ પાસે ચૂંટણીમાં વૈશ્વિક ક્ષેત્રે ભારતના ઉદયને મદદ કરીને તેની "સ્થિર સરકાર" અને "મજબૂત નેતા" નું પ્રદર્શન કરવાની અપેક્ષા રાખી શકાય છે.

2014 માં, જ્યારે નરેન્દ્ર મોદી પ્રથમ વખત સત્તામાં આવ્યા, તેમણે 29 સહયોગીઓ સાથે NDA દ્વારા શાસન કરવાનું પસંદ કર્યું, તેમ છતાં તેમને સરકાર ચલાવવા માટે તેમની જરૂર ન હતી. તેમણે તેમના શપથ ગ્રહણ સમારોહ માટે સાર્ક નેતાઓને પણ બોલાવ્યા, એક કાલ્પનિક પગલું જે ભારતના પડોશીઓ સુધી નવી પહોંચનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. કાર્યભાર સંભાળ્યા પછીના તેમના પ્રથમ ભાષણમાં, તેમણે "ગરીબ" સુધી પહોંચવાની વાત કરી, જે દર્શાવે છે કે પાર્ટીએ તેનો આધાર પહોળો કરવો પડશે.

1989-90 માં 11 મહિના સુધી પીએમ રહેલા વીપી સિંહ કહેતા હતા કે, તેઓ તેમની રાષ્ટ્રીય મોરચાની સરકારમાં પ્રાદેશિક પક્ષોના સમાવેશને તેમના સૌથી મહત્વપૂર્ણ યોગદાનમાંથી એક માને છે. તેમને લાગ્યું કે, તેનાથી પ્રાદેશિક પક્ષોને રાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં એક હિસ્સો મળશે, અને દેશમાં વિગ્રહયુક્ત વલણોને રોકવામાં મદદ મળશે. તેમણે 1989 ની શિયાળુ સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં એક પણ બેઠક જીતી ન હોવા છતાં ડીએમકેને તેમના મંત્રાલયમાં સામેલ કરી.

જૈન કમિશનના અહેવાલમાં એલટીટીઈની પ્રવૃત્તિઓ માટે ડીએમકેને દોષિત ઠેરવ્યા બાદ, રાજીવ ગાંધીની હત્યામાં પરિણમ્યા બાદ આઈ.કે. ગુજરાલે 1997માં તેમની સરકારને DMKના મંત્રીઓને છોડી દેવાનું પસંદ કર્યું, જેમણે તેમની સરકારને ટેકો આપ્યો હતો. ગુજરાલને લાગ્યું કે ડીએમકેને કૂચના આદેશ આપવાથી અલગ પ્રકારની સમસ્યાઓ સર્જાશે.

અટલ બિહારી વાજપેયીએ અકાલી દળને માત્ર એનડીએની કીટીમાં ઉમેરેલી સંખ્યા માટે જ નહીં, પરંતુ પંજાબના સરહદી રાજ્યમાં પ્રતિનિધિત્વ કરતા હિંદુ-શીખ એકતા માટે પણ તેમની બાજુમાં રાખ્યું હતું, જેણે અલગ ખાલિસ્તાન માટે આંદોલન જોયું હતું.

અસ્તિત્વની આવશ્યકતાઓ ઉપરાંત, આ નેતાઓ આપણા સંઘીય માળખાની નાજુકતા વિશે સભાન હતા, જે દેશને એકસાથે રાખવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, અને તેને કાર્ય કરવાની જરૂરિયાત વિશે.

જેમ કે, દક્ષિણના રાજ્યો 2026 માં આવનારી સીમાંકન કવાયતને લઈને આક્રોશિત છે, કારણ કે, ત્યાં વધુ વસ્તી વધારાને કારણે ઉત્તરમાં લોકસભાની બેઠકોની સંખ્યામાં વધારો થવાની ધારણા છે.

ઘણાને લાગે છે કે સીમાંકન એ ટિકીંગ ટાઈમ બોમ્બ છે અને તેને નિષ્ક્રિય કરવો પડશે. આ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં, જ્યારે તમિલનાડુના એક ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રીએ મને કહ્યું, "તમિલનાડુમાં લોકસભાની બેઠકોની સંખ્યા ઘટવાથી, શું તમને લાગે છે કે, અમે સીમાંકન થવા દઈશું?"

તેથી AIADMK ના વોકઆઉટની અસરો છે, જે સાથીમાંથી બહાર નીકળવાથી આગળ વધે છે. ભાજપે, સત્તામાં ત્રીજી મુદતમાં શોટ કર્યા પછી, દક્ષિણમાં એક સાથી ગુમાવ્યો છે, જ્યાં પક્ષ કોઈપણ રીતે નબળો છે, અને જેણે તેને આગળના પડકારોને નેવિગેટ કરવામાં મદદ કરી હશે.

દિવસના અંતે - અને આપણે આ ભૂલી શકતા નથી - ઈન્ડિયા એક ગઠબંધન છે, જાતિઓ, ભાષાઓ, ધર્મો, જાતિઓ, વંશીય જૂથો, ઉત્તર અને દક્ષિણ, પૂર્વ અને પશ્ચિમનું કેલિડોસ્કોપ છે. અને તે ગઠબંધનની જેમ શાસન કરવું જોઈએ, પછી ભલે તે જડ બહુમતી સરકાર દ્વારા હોય, અથવા સરળ બહુમતી શાસન દ્વારા, અથવા ઘણા પક્ષોના જોડાણ દ્વારા.

કારણ કે, સર્વસંમતિપૂર્ણ અભિગમ એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે, દરેકનો અવાજ સંભળાય છે - ભલેને હંમેશા ધ્યાન આપવામાં ન આવે.

(નીરજા ચૌધરી, યોગદાન આપનાર સંપાદક, ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ, છેલ્લી 10 લોકસભા ચૂંટણીઓને આવરી લે છે. તે તાજેતરમાં પ્રકાશિત હાઉ પ્રાઇમ મિનિસ્ટર્સ ડિસાઇડના લેખક છે)