Analysis : INDIA ગઠબંધન ભંગાણ તરફ, કોંગ્રેસની સોદાબાજી માટે શક્તિ વધી, રાહુલ માટે ચૂકાદો સંજીવની

સુધાંશુ મહેશ્વરી : કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી (Rahul Gandhi) ને સુપ્રીમ કોર્ટ (Supreme Court) તરફથી સૌથી મોટી લાઈફલાઈન મળી છે. મોદી સરનેમ (modi surname) માનહાની કેસ (defamation case) માં કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, જ્યાં સુધી સુનાવણી પૂરી ન થાય ત્યાં સુધી રાહુલ ગાંધીની સજા પર રોક રહેશે. કોંગ્રેસ માટે આ એક નિર્ણયના અનેક અર્થ છે. એક તરફ રાહુલ ગાંધી ફરી એકવાર સંસદસભ્ય બન્યા છે, તો બીજી તરફ 2024 ની લડાઈમાં કોંગ્રેસને મોટો રાજકીય બૂસ્ટર મળ્યો છે.

એક નિર્ણયે અનેક સમીકરણો બદલી નાખ્યા

હવે સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણયને રાજકીય દૃષ્ટિકોણથી સમજવો ખૂબ જ જરૂરી બની જાય છે. હાલમાં લોકસભાની ચૂંટણી નજીક છે, એક તરફ એનડીએ એકજૂથ થઈને પોતાની તાકાતનું પ્રદર્શન કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ ઈન્ડિયા એલાયન્સે પટના અને બેંગલુરુમાં સભાઓ કરીને પોતાની તાકાત બતાવી દીધી છે. પરંતુ અત્યાર સુધી માનહાની કેસને પગલે રાહુલ ગાંધી વડા પ્રધાનપદની રેસમાંથી બહાર થઈ ગયા હતા, તેથી કોંગ્રેસની સોદાબાજીની શક્તિ ઘણી ઓછી થઈ ગઈ હતી. પરંતુ હવે સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણય બાદ જમીન પરના ઘણા સમીકરણો ફરી બદલાવાના છે.

કૉંગ્રેસ હાલમાં INDIA ગઠબંધનમાં સૌથી મોટી પાર્ટી છે, પરંતુ રાહુલ ગાંધીને મોદી સરનેમના કેસમાં સજા કરવામાં આવી હોવાથી, પાર્ટી ખુલ્લેઆમ કોઈ પણ ચહેરાને પોતાની બાજુથી આગળ કરી શકી ન હતી. તેમના માટે રાહુલ ગાંધી સૌથી મોટા સ્ટાર પ્રચારક હતા, પરંતુ એક પ્રતીતિને કારણે પાર્ટીને અન્ય વિપક્ષી પાર્ટીઓ સામે ઝુકવાની ફરજ પડી હતી. પરંતુ હવે ફરી એકવાર કોંગ્રેસ મજબૂત બની છે, રાહુલ ગાંધીની સજા પર લાગેલા પ્રતિબંધનો સીધો ફાયદો દેશની સૌથી જૂની પાર્ટીને થવાનો છે.

ભારત જોડો પ્રવાસ પછી રાહુલની ઈમેજ બદલાઈ?

ભારત જોડો યાત્રા બાદથી એવું કહેવામાં આવી રહ્યું હતું કે, રાહુલ ગાંધીએ પોતાની છબી બિલકુલ બદલી દીધી છે. જે રીતે તેણે દેશનાં ઘણાં રાજ્યોને દક્ષિણથી ઉત્તર, પૂર્વથી પશ્ચિમ સુધી આવરી લીધાં, તેની લોકપ્રિયતા વધી. આ જ લોકપ્રિયતાના આધારે પાર્ટીએ કર્ણાટક ચૂંટણીમાં જંગી જીત નોંધાવી હતી. હવે એ મુલાકાતનો વધુ ફાયદો ઉઠાવવામાં આવે એ પહેલા રાહુલને મોદી સરનેમના મામલે તેમની કારકિર્દીનો સૌથી મોટો ફટકો પડ્યો. એવો ફટકો પડ્યો કે, તેમના પાસેથી સાંસદ પદ છીનવી લીધુ અને તેઓ સીધા પીએમની રેસમાંથી બહાર થઈ ગયા.

અત્યાર સુધી, કારણ કે રાહુલ સંસદ સભ્ય ન હતા, કોંગ્રેસ પાસે અન્ય વિપક્ષી પક્ષો સામે બતાવવા માટે કંઈ ખાસ નહોતું. વિપક્ષી એકતાની જે બે બેઠકો યોજાઈ હતી, તેમાં માત્ર એટલી જ ચર્ચા થઈ હતી કે અમે સાથે મળીને ચૂંટણી લડીશું, એક સામાન્ય એજન્ડા હશે. પરંતુ સૌથી મોટા પ્રશ્નનો જવાબ કોઈ આપી શક્યું ન હતું - મોદી વિરુદ્ધ કોણ. હવે સમય આ્યો લાગે છે, જ્યાં સમગ્ર રમત બદલાઈ જવાની છે. હવે કોંગ્રેસ ખુલ્લેઆમ રાહુલ ગાંધીને પીએમ પદના ઉમેદવાર તરીકે પ્રોજેક્ટ કરી શકે છે. પ્રશ્ન એ છે કે, વિપક્ષના અન્ય નેતાઓ આ વાત સ્વીકારશે કે નહીં?

રાહુલને મળેલી રાહતથી INDIA નું ગઠબંધન કેટલું ખુશ?

હવે મીડિયાની સામે, INDIA ગઠબંધનના ઘણા મોટા ચહેરાઓ પણ રાહુલની સજા પર સ્ટેનું સ્વાગત જ કરશે, જો વદારે કહીએ તો કેટલાક ટ્વિટર પર ટ્વિટ કરશે અને તેમને અભિનંદન આપશે. પરંતુ રાજકારણમાં દરેક નિર્ણય મહત્વનો હોય છે. આ નિર્ણયની એવી અસરો પણ છે જે કદાચ વિપક્ષના નેતાઓને અત્યારે ગમશે નહીં. INDIA ગઠબંધનના પરિવારમાં રાહુલ ગાંધી સિવાય પીએમની રેસમાં કયા નેતાઓ પર વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો હતો?

તે યાદીમાં રાહુલ ગાંધી સિવાય પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી, બિહારના મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમાર, દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલ, એનસીપી પ્રમુખ શરદ પવાર જેવા નેતાઓને સૌથી મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવ્યા હતા. આ એવા નેતાઓ હતા, જેમને ભારત ગઠબંધનનો સૌથી મોટો ચહેરો કહેવામાં આવી રહ્યો હતો. રાહુલની ગેરહાજરીમાં કોંગ્રેસના કોઈ પણ નેતાને 'મોટી જવાબદારી' આપવામાં આવી શકી હોત. પરંતુ હવે રાહુલ ગાંધી પરત ફર્યા છે, તે સ્થિતિમાં આ તમામ નેતાઓના દિલ્હી જવાના સપના પણ ચકનાચૂર થઈ ગયા છે.

નીતિશ કુમારનું તૂટ્યું સપનું

બિહારના મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમારની મહત્વકાંક્ષા ખુબ મોટી છે. જેડીયુના તમામ નેતાઓ પહેલેથી જ ઈચ્છા વ્યક્ત કરી ચૂક્યા છે કે, નીતિશ દેશના આગામી વડાપ્રધાન બને. બિહારમાં જે રીતે પોસ્ટરો લગાવવામાં આવી રહ્યા છે, પોતાનો દાવો મજબૂત બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે, તે સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે, નીતીશ વિપક્ષનું નેતૃત્વ કરવામાં પાછળ રહેવા માંગતા નથી.

આ કારણથી જ્યારે સમગ્ર વિપક્ષને એક કરવાની વાત આવી ત્યારે નીતિશે સૌથી પહેલા તમામ મોટા નેતાઓને મળવાનું કામ કર્યું. જે બાદ પટનામાં પ્રથમ બેઠક પણ તેમના નેતૃત્વમાં યોજાઈ હતી. સંદેશ ચોક્કસપણે આપવામાં આવ્યો હતો કે, નીતિશ આ મામલે બધાથી આગળ છે. આની ઉપર, એવા અહેવાલો પણ હતા કે, બાદમાં નીતિશ તેજસ્વીને સીએમ પદ આપીને દિલ્હી જવા રવાના કરી શકે છે.

પરંતુ હવે નીતીશના એ નારાથી ઘણું નુકસાન થયું છે. રાહુલ ગાંધીની વાપસીથી નીતીશનો દાવો ઘણો નબળો પડી ગયો છે. કોંગ્રેસ રાહુલ સિવાય અન્ય કોઈ ચહેરાને કોઈપણ ભોગે સ્વીકારી શકે નહીં. એ કહેવું જરૂરી છે કે, કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકા અર્જુન ખડગેએ કહ્યું છે કે, રાહુલ કે કોંગ્રેસને પીએમ પદના ઉમેદવાર બનવાની કોઈ ઈચ્છા નથી, પરંતુ જે રીતે રાજકીય સમીકરણો છે, રાહુલનો દાવો સ્વાભાવિક રીતે જ મજબૂત છે.

મમતાનો દિલ્હીનો રસ્તો મુશ્કેલ

હવે નીતિશને આંચકો લાગ્યો છે, તેથી મમતા બેનર્જી માટે પણ આ સારા સમાચાર નથી. જ્યાં સુધી રાહુલ ગાંધી રેસમાંથી બહાર હતા ત્યાં સુધી મમતાની ઈમેજ એવી હતી કે, તે બીજેપી સામે સૌથી વધુ આક્રમક માનવામાં આવતી હતી. જે રીતે તેમણે બંગાળમાં ભાજપને કારમી હાર આપી હતી, તેનાથી તેમનો દાવો ઘણો મજબૂત બન્યો હતો.

આનાથી ઉપર, કારણ કે તે ગ્રાસરુટ લીડર રહી, તેની એક આંદોલનકારીની ઈમેજ હતી, આનાથી વિપક્ષી સમૂહમાં મમતાની સ્વીકૃતિ પણ વધી હતી. મમતા મોદી સામે નક્કર ચહેરો હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. તેમને સૌથી મોટા પડકારનો સામનો માત્ર રાહુલ ગાંધી તરફથી જ કરવાનો હતો. પરંતુ તેઓ આઉટ હોવાથી મમતાનો દાવો ઝડપી ગતિએ આગળ વધી રહ્યો હતો. પરંતુ હવે તેને માટે પૂર્ણવિરામ આવી ગયું છે.

આ પણ વાંચો - Samudrayaan Deep Ocean Mission| સમુદ્રયાન : ભારત અંતરીક્ષ યાત્રા બાદ હવે સમુદ્રનો કરશે પ્રવાસ

પવાર ફરીથી પાછળની સીટ પર સરકી ગયા

મમતાની જેમ એનસીપીના વડા શરદ પવાર કે જેઓ દિલ્હીમાં થોડી પણ પહોંચવાની આશા રાખતા હતા તેમને મોટો ફટકો પડ્યો છે. પાંચ દાયકાથી રાજકારણમાં રહેલા પવાર અનેક પ્રસંગોએ પીએમ બનવાની ખૂબ નજીક હતા. પરંતુ દરેક વખતે તેમણે તક ગુમાવી અને તેમનું રાજકારણ માત્ર મહારાષ્ટ્ર પૂરતું જ સીમિત રહ્યું. આ વખતે ભાજપને હરાવવા માટે તેમનું માર્ગદર્શન પણ ખૂબ મહત્વનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. પરંતુ રાહુલ ફરી સક્રિય થતાં તેમનું કામ માત્ર રસ્તો બતાવવા પૂરતું જ સીમિત રહી શકે છે.