National Voters Day 2024 : રાષ્ટ્રીય મતદાતા દિવસ શું છે? આ વખતે શું છે થીમ, દર વર્ષે 25 જાન્યુઆરીએ કેમ ઉજવાય છે?

National Voters Day 2024 : ભારત ગુરુવારે તેનો 14મો રાષ્ટ્રીય મતદાતા દિવસ ઉજવશે . 2011થી ભારતમાં દર વર્ષે 25 જાન્યુઆરીએ ઉજ રાષ્ટ્રીય મતદાતા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. ECIની સ્થાપના 25 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ કરવામાં આવી હતી.

રાષ્ટ્રીય મતદાતા દિવસ શા માટે ઉજવવામાં આવે છે?

રાષ્ટ્રીય મતદાતા દિવસનો ઉદ્દેશ્ય યુવા મતદારોને પ્રોત્સાહિત અને સન્માનિત કરીને અને મતદાર નોંધણીમાં વધારો કરીને ચૂંટણીમાં લોકોની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. તેનો ઉપયોગ મતદારોમાં જાગૃતિ ફેલાવવા અને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં જાણકાર સહભાગિતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પણ થાય છે. આ દિવસ રાષ્ટ્રીય, રાજ્ય, જિલ્લા, મતવિસ્તાર અને મતદાન મથક સ્તરે ઉજવવામાં આવે છે, જે તેને દેશની સૌથી મોટી ઉજવણીમાંથી એક બનાવે છે.

રાષ્ટ્રીય મતદાતા દિવસ 2024ની થીમ શું છે?

આ વર્ષની થીમ 'વોટિંગ જેવું કંઈ નથી, હું નિશ્ચિત રુપથી મત આપું છું', જે ગયા વર્ષની થીમથી આગળ છે અને તેમના મતની શક્તિ દ્વારા ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં ભાગ લેવાની વ્યક્તિની લાગણી અને આકાંક્ષાને વ્યક્ત કરે છે.

આ વર્ષની થીમ માટેનો લોગો એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો છે કે તે ઉત્સવ અને ચૂંટણી પ્રક્રિયાની સર્વસમાવેશકતા દર્શાવે છે. પૃષ્ઠભૂમિમાં અશોક ચક્ર વિશ્વની સૌથી મોટી લોકશાહીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જ્યારે શાહીવાળી આંગળી દેશના દરેક મતદારની ભાગીદારીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. લોગોમાં ટિક માર્ક મતદાર દ્વારા જાણકાર નિર્ણય લેવાનો અર્થ થાય છે.

રાષ્ટ્રીય મતદાતા દિવસ નિમિત્તે યોજાનાર કાર્યક્રમો

મુખ્ય કાર્યક્રમમાં ભારતના ચૂંટણી પંચ દ્વારા નવી દિલ્હીમાં આયોજિત રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમમાં પ્રમુખ દ્રૌપદી મુર્મુ મુખ્ય અતિથિ તરીકે જોવા મળશે. કેન્દ્રીય કાયદા અને ન્યાય રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો), અરુણ રામ મેઘવાલ અતિથિ વિશેષ તરીકે ઉપસ્થિત રહેશે. આ કાર્યક્રમમાં માલદીવ, ફિલિપાઈન્સ, રશિયા, શ્રીલંકા અને ઉઝબેકિસ્તાનની ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન સંસ્થાઓના વડાઓ અને પ્રતિનિધિઓ પણ હાજરી આપશે.

આ ઉપરાંત આઇટી પહેલ, સુરક્ષા વ્યવસ્થાપન, ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન, સુલભ ચૂંટણીઓ અને મતદાર જાગૃતિના ક્ષેત્રમાં યોગદાન જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ચૂંટણીના સંચાલન માટે રાજ્ય અને જિલ્લા સ્તરના અધિકારીઓને શ્રેષ્ઠ ચૂંટણી પ્રેક્ટિસ માટેના રાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો એનાયત કરવામાં આવશે. મતદારોની જાગૃતિમાં તેમના યોગદાન માટે સરકારી વિભાગો, ECI ચિહ્નો અને મીડિયા જૂથો જેવા મહત્વપૂર્ણ હિતધારકોને પણ પુરસ્કારો આપવામાં આવશે.

આ પણ વાંચો - રાષ્ટ્રીય મતદાતા દિવસ, આ સ્લોગન અને મેસેજ સાથે યુવાઓને મતદાન માટે કરો પ્રેરિત

ફિલ્મ નિર્માતા રાજ કુમાર હિરાણીના સહયોગથી ECI દ્વારા નિર્મિત એક ટૂંકી મતદાર જાગૃતિ ફિલ્મ - માય વોટ માય ડ્યુટી - પણ દર્શાવવામાં આવશે. આ ટૂંકી ફિલ્મમાં લોકશાહીની ભાવના અને એક મતની શક્તિને જગાડતા તેમના સંદેશાઓ સાથે અનેક હસ્તીઓ દર્શાવવામાં આવી છે.

2024ની સંસદીય ચૂંટણીઓ પહેલા, "સમાવેશક ચૂંટણીઓ" થીમવાળી સ્મારક પોસ્ટેજ સ્ટેમ્પ પણ શુક્રવારે બહાર પાડવામાં આવશે. આ પ્રસંગે, આગામી લોકસભા ચૂંટણી માટે મતદાર શિક્ષણ અને જાગૃતિ માટે એક નવીન મલ્ટીમીડિયા અભિયાન પણ શરૂ કરવામાં આવશે. ભારતીય ચૂંટણીઓની ભવ્યતા, ચૂંટણી સુધારણા, તકનીકી પ્રગતિ અને ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન નવીનતાઓ દર્શાવતું મલ્ટીમીડિયા પ્રદર્શન પણ પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે.

રાષ્ટ્રીય મતદાતા દિવસ ઉજવણીના ભાગરૂપે, તમામ સરકારી કચેરીઓ, સ્વાયત્ત સંસ્થાઓ અને સંસ્થાઓ આ દિવસે પ્રતિજ્ઞા લે છે. દેશભરની શાળાઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને મતદાતા દિવસની થીમ પર ચર્ચાઓ અને સ્પર્ધાઓ જેવી પ્રવૃત્તિઓ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે

પ્રથમ રાષ્ટ્રીય મતદાતા દિવસ 2011માં ઉજવવામાં આવ્યો

પ્રથમ રાષ્ટ્રીય મતદાતા દિવસ 2011માં તત્કાલિન મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) SY કુરૈશીના નેતૃત્વ હેઠળ ઉજવવામાં આવ્યો હતો. 2017માં ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ સાથે વાત કરતા કુરૈશીએ કહ્યું હતું કે જ્યારે મેં (CEC તરીકે) પદ સંભાળ્યું ત્યારે મારી સૌથી મોટી ચિંતા મતદારોની ઉદાસીનતા હતી. તે સમયે 18-19 વર્ષની વયજૂથના માત્ર 12 ટકા યુવાનો જ મતદાર તરીકે નોંધાયેલા હતા. યુવાનોમાં ઉદાસીનતાનું મૂળ પાત્રતા અને નોંધણી પ્રક્રિયા વિશે જાગૃતિના અભાવમાં હતું. જોકે મતદાર શિક્ષણ એ ચૂંટણી પંચનો આદેશ ન હતો, તેમ છતાં મેં નક્કી કર્યું કે વ્યાપક જાગૃતિ અભિયાન એ મતદારોની ઉદાસીનતાને સમાપ્ત કરવાનો એકમાત્ર રસ્તો છે.

ભારતના ઉદાહરણને અનુસરીને, શ્રીલંકા, પાકિસ્તાન, નેપાળ અને ભૂટાન સહિત છ દેશોએ રાષ્ટ્રીય મતદાતા દિવસની ઉજવણી શરૂ કરી છે.