એક દાયકામાં લગભગ 70,000 ભારતીયોએ તેમના પાસપોર્ટ સરેન્ડર કર્યા, ગોવામાં સૌથી વધારે તો ગુજરાત ત્રીજા ક્રમે

Shyamlal Yadav : 2011 અને 2022ની વચ્ચે લગભગ 70,000 ભારતીયોએ દેશભરમાં પ્રાદેશિક પાસપોર્ટ ઑફિસ (RPOs) પર તેમના પાસપોર્ટ સરેન્ડર કર્યા છે. સમર્પણ દસ્તાવેજોમાંઆઠ રાજ્યો - ગોવા, પંજાબ, ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, કેરળ, તમિલનાડુ, દિલ્હી અને ચંદીગઢ - 90 ટકાથી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે. આ સમયગાળામાં આપવામાં આવેલા 69,303 પાસપોર્ટમાંથી 40.45 ટકા જેટલા પાસપોર્ટ ગોવાના આરપીઓ ખાતે સરેન્ડર કરવામાં આવ્યા હતા, તે માહિતીનો અધિકાર (આરટીઆઈ) અરજીના જવાબમાં વિદેશ મંત્રાલય (MEA) દ્વારા શેર કરાયેલ ડેટા દર્શાવે છે.

2011 થી આરપીઓમાં શરણાગતિ પામેલા 69,303 પાસપોર્ટ, જો કે,આ સમયગાળામાં છોડી દેવામાં આવેલી ભારતીય નાગરિકતાનો માત્ર એક અંશ છે. આ વર્ષે 24 માર્ચે MEA માં રાજ્ય મંત્રી વી મુરલીધરન દ્વારા સંસદમાં શેર કરવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, ગયા વર્ષે 2011 થી 31 ઓક્ટોબરની વચ્ચે, 16.21 લાખથી વધુ ભારતીયોએ તેમની નાગરિકતાનો ત્યાગ કર્યો હતો.

RTI કાયદા હેઠળ પૂરી પાડવામાં આવેલ માહિતી માત્ર RPOs પર સમર્પણ કરાયેલા પાસપોર્ટને આવરી લે છે, વિદેશમાં ભારતીય દૂતાવાસો અને હાઈ કમિશનમાં છોડી દેવામાં આવેલા પાસપોર્ટને નહીં. RTI ડેટા પ્રમાણે જે દેશમાંથી ટ્રાફિક આઉટફ્લોની ઝલક આપે છે, બીજી અપીલ પર સેન્ટ્રલ ઇન્ફોર્મેશન કમિશનના આદેશ પર શેર કરવામાં આવ્યો હતો.

ભારતીય નાગરિકતા અધિનિયમ, 1955 હેઠળ ભારતીય મૂળના લોકોને બેવડી નાગરિકતાની મંજૂરી નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે ક્યારેય ભારતીય પાસપોર્ટ હોય અને તેણે અન્ય દેશનો પાસપોર્ટ મેળવ્યો હોય, તો તેણે તાત્કાલિક તેમનો ભારતીય પાસપોર્ટ સરેન્ડર કરવો જરૂરી છે.

આત્મસમર્પણ કરાયેલા 69,303 પાસપોર્ટમાંથી, ગોવામાં સૌથી વધુ - 28,031 અથવા 40.45 ટકા - ત્યારપછી પંજાબ (ચંડીગઢના UT સહિત)નો નંબર આવે છે, જ્યાં 9,557 પાસપોર્ટ (13.79 ટકા) અમૃતસર અને ચંદીગઢના આરપીઓ પર સરેન્ડર કરવામાં આવ્યા હતા. 2011 અને 2022 ની વચ્ચે અમદાવાદ અને સુરતના આરપીઓ પર 8,918 પાસપોર્ટ (12.87 ટકા) સરેન્ડર કરવામાં આવ્યા સાથે ગુજરાત યાદીમાં ત્રીજા ક્રમે છે. મહારાષ્ટ્રમાં, નાગપુર, પુણે અને મુંબઈ /થાણેના આરપીઓ પર 6,545 પાસપોર્ટ (9.44 ટકા) સરેન્ડર કરવામાં આવ્યા હતા.

દક્ષિણના રાજ્યો કેરળ (3,650 પાસપોર્ટ સમર્પણ, 5.27 ટકા) અને તમિલનાડુ (2,946 આત્મસમર્પણ પાસપોર્ટ, 4.25 ટકા) પણ એવા રાજ્યોની યાદીમાં સામેલ છે જ્યાં નોંધપાત્ર સંખ્યામાં લોકોએ તેમનો પાસપોર્ટ છોડી દીધો. લોકસભામાં રજૂ કરાયેલ MEA ડેટા દર્શાવે છે કે 2011 થી દર મહિને સરેરાશ 11,422 ભારતીયોએ તેમની ભારતીય નાગરિકતાનો ત્યાગ કર્યો હતો. બીજી તરફ, સમગ્ર ભારતમાં આરપીઓ પર આ સમયગાળા દરમિયાન દર મહિને સરેરાશ 482 ભારતીય પાસપોર્ટ સરેન્ડર કરવામાં આવ્યા હતા.

ભારતમાં આરપીઓ પર આત્મસમર્પણ કરાયેલા પાસપોર્ટનું વર્ષ મુજબનું વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે 2011માં માત્ર 239 પાસપોર્ટ જ સરેન્ડર કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ પછીના બે વર્ષોમાં સંખ્યા વધી - 2012માં 11,492 અને 2013માં 23,511 - 000,042માં સ્થાયી થયા પહેલા આગામી નવ વર્ષમાં શ્રેણી

2012 અને 2013ને બાદ કરતાં સૌથી વધુ પાસપોર્ટ સરેન્ડર કરનારા રાજ્યોની યાદીમાં ગોવા સતત ટોચ પર છે, જ્યારે ગુજરાતમાં સૌથી વધુ પાસપોર્ટ હતા. 2014 માં, ગોવાના આરપીઓમાં સમર્પણ કરાયેલા પાસપોર્ટ દેશભરમાં સમર્પણ કરાયેલા કુલ પાસપોર્ટના 90 ટકાથી વધુ હતા (બોક્સ જુઓ). પોર્ટુગલ 1961 પહેલા ગોવામાં જન્મેલા લોકોને ઓફર કરે છે - જે વર્ષ પોર્ટુગલથી ગોવાની મુક્તિને ચિહ્નિત કરે છે - અને બે ભાવિ પેઢીઓને પોર્ટુગીઝ નાગરિકો તરીકે નોંધણી કરવાનો વિકલ્પ આપે છે. પોર્ટુગીઝ પાસપોર્ટ ધારકને UK અને EU સહિત અનેક દેશોમાં વિઝા-મુક્ત પ્રવેશ પ્રદાન કરે છે. પોર્ટુગલ 1986 થી EU ના સભ્ય છે.

Disclaimer : આ આર્ટિકલ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ પરથી અનુવાદીત છે, મૂળ આર્ટિકલ વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો