Parliament Security Breach | સંસદ સુરક્ષા ભંગ : સાંસદો ફક્ત તે લોકો માટે પાસ બનાવી શકે, જેમને તે વ્યક્તિગત સારી રીતે જાણતા હોય, નિયમો શું કહે છે જાણો

Parliament Security Breach : સંસદની સુરક્ષામાં ભંગ થયા બાદ હાલમાં લોકસભામાં 'દર્શકો' માટે પાસ આપવા પર પ્રતિબંધ છે. બુધવારે (13 ડિસેમ્બર) પ્રેક્ષક ગેલેરીમાંથી એક પછી એક બે લોકો લોકસભામાં પ્રવેશ્યા અને રંગીન ધુમાડા સાથે હલ્લો કર્યો. બંનેએ દર્શકોની ગેલેરીમાં પહોંચવા માટે મૈસૂર ભાજપના સાંસદ પ્રતાપ સિંહાની વિનંતી પર જાહેર કરાયેલ પાસનો ઉપયોગ કર્યો હતો. સાંસદોએ લોકસભાની અંદર એક આરોપીને માર પણ માર્યો હતો. આ ઘટના બાદ સુરક્ષા સંબંધિત ક્ષતિઓ પર સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. એવો સવાલ પણ ઉઠી રહ્યો છે કે, આરોપીઓ ધુમાડાના ડબ્બા સાથે અંદર કેવી રીતે ગયા? સાંસદો દ્વારા પ્રેક્ષક ગેલેરી માટે પાસના મુદ્દાને લઈને પણ પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે. તો સૌથી પહેલા આપણે જાણીએ કે, 'મુલાકાતીઓ' માટે પાસ બનાવવાની પ્રક્રિયા શું છે?

કોણ કોના માટે પાસ આપી શકે છે?

એમએન કૌલ અને એસએલ શકધર દ્વારા લખાયેલ "સંસદની પ્રેક્ટિસ એન્ડ પ્રોસિજર" અનુસાર, "એક સાંસદ વિઝિટર કાર્ડ ઇશ્યૂ કરવા માટે ફક્ત તે જ લોકોને પાસ આપે છે, જેઓ તેને વ્યક્તિગત રીતે સારી રીતે ઓળખે છે."

વિઝિટર કાર્ડ માટે અરજી કરતા સભ્યોએ પણ એક પ્રમાણપત્ર સબમિટ કરવું જરૂરી છે, જેમાં જણાવ્યું હતું કે "નોમિનેટેડ મુલાકાતી મારા સંબંધી/વ્યક્તિગત મિત્ર છે/વ્યક્તિગત રીતે મને ઓળખે છે અને હું તેની/તેણીની સંપૂર્ણ જવાબદારી લઉં છું." સુરક્ષાની ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, મુલાકાતીઓએ ફોટો ઓળખ કાર્ડ સાથે રાખવું ફરજિયાત છે.

નિયમો અનુસાર, મુલાકાતીઓએ પાસ માટે તેમનું પૂરું નામ આપવું પડશે. ઉપરાંત, પિતા અથવા પતિનું પૂરું નામ આપવું ફરજિયાત છે. પબ્લિક ગેલેરી માટે એન્ટ્રી પાસ સેન્ટ્રલાઈઝ પાસ ઈસ્યુ સેલ (CPIC) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવે છે. જે દિવસ માટે પાસ જરૂરી હોય તેના એક દિવસ પહેલા બપોરે 4 વાગ્યા સુધીમાં CPIC ને વિનંતી સબમિટ કરવાની રહેશે.

પ્રવેશ પ્રક્રિયા શું છે?

સાંસદની ભલામણ પર સંસદ અથવા સંસદીય કાર્યવાહી જોવા માટે જેના નામે પાસ જાહેર કરવામાં આવે છે, તેને લોકસભાની વિઝિટર ગેલેરી સુધી પહોંચવા માટે ત્રણ સ્તરના ચેકિંગમાંથી પસાર થવું પડે છે.

પ્રથમ સ્તર - સંસદ સંકુલમાં પ્રવેશતા પહેલા જ મુલાકાતીઓની તપાસ કરવામાં આવે છે. મુલાકાતીઓ પરિસરની અંદર કંઈપણ લઈ જઈ શકતા નથી. ફોન, નોટબુક વગેરે બહાર સંગ્રહિત છે, વ્યક્તિએ ફક્ત ID અને મુલાકાતીઓના પાસ સાથે અંદર જવું પડશે. અંદર પ્રવેશતા પહેલા, મુલાકાતીઓની સંપૂર્ણ તપાસ કરવામાં આવે છે અને મેટલ ડિટેક્ટરમાંથી પસાર થાય છે.

બીજું સ્તર - મુલાકાતીઓને પ્રથમ સુરક્ષા તપાસથી લગભગ 200-250 પગલાંના અંતરે ફરીથી તપાસવામાં આવે છે. મુલાકાતીઓના પાસ ચેક કરવામાં આવે છે. આ પછી સુરક્ષાકર્મીઓએ તેમને અંદર જવા દીધા.

ત્રીજું સ્તર - મુલાકાતીઓ પેન કેપ્સ અથવા ટીશ્યુ પેપર જેવી નાની વસ્તુઓ સાથે પણ ન જાય તેની ખાતરી કરવા માટે સ્કેનિંગનો બીજો રાઉન્ડ કરવામાં આવે છે. આઈડી અને પાસ સિવાય જે કંઈ મળે તે કાઢી નાખવામાં આવે છે. અંદર ફેંકી ન શકાય તેવી કોઈપણ વસ્તુને અંદર લઈ જવા દેવામાં આવતી નથી.

ત્રણ સ્તરના ચેકિંગ પછી, સંસદના સુરક્ષા કર્મચારીઓ મુલાકાતીઓને વ્યુઇંગ ગેલેરીની અંદર લઈ જાય છે. લોકસભાની દરેક પ્રેક્ષક ગેલેરીમાં સાત રો હોય છે. આગળની હરોળ સાંસદોના બેઠક વિસ્તારથી સાડા 10 ફૂટ ઉપર છે. દરેક મુલાકાતીઓની ગેલેરીમાં સંસદ સુરક્ષા સેવાઓના બે લોકો તૈનાત હોય છે. અગાઉ જણાવ્યા મુજબ મુલાકાતીઓ અને પ્રેસ સહિત કુલ છ વ્યુઇંગ ગેલેરીઓ છે.

હાઉસના ફ્લોર પર વોચ અને વોર્ડની સાથે સાથે લોબીમાં સુરક્ષા કર્મચારીઓ પણ હોય છે. જ્યારે જરૂર પડે ત્યારે માર્શલને પણ બોલાવવામાં આવે છે. લોકસભામાં બેઠકોની 12 હરોળ છે. સ્પીકરની જમણી બાજુએ ટ્રેઝરી બેન્ચ (શાસક સાંસદો માટે) છે અને ડાબી બાજુ વિપક્ષની બેઠક વ્યવસ્થા છે.

સ્પીકર પાસે સંપૂર્ણ સત્તા છે

સંસદની ઈ-લાઈબ્રેરી પર એક પુસ્તક ઉપલબ્ધ છે. આ નિયમોનું પુસ્તક છે. પુસ્તકનું શીર્ષક 'લોકસભામાં કાર્યપ્રણાલી અને વ્યવસાયના આચારના નિયમો' છે. આ પુસ્તકના નિયમ નંબર 386, 387 અને 387A લોકસભામાંથી મુલાકાતીઓ/બહારના લોકોના પ્રવેશ, બહાર નીકળવા અને બહાર કાઢવાનું નિર્ધારિત કરે છે.

સંસદનો વિસ્તાર જે માત્ર સાંસદો માટે આરક્ષિત નથી, ત્યાં અજાણ્યા લોકોની અવરજવર સ્પીકરના આદેશથી નક્કી કરવામાં આવે છે. નિયમો અનુસાર, મુલાકાતીઓને સ્પીકરના આદેશથી સંસદના કોઈપણ વિસ્તારમાંથી બહાર લઈ જઈ શકાય છે. ગૃહની ગરિમાની વિરુદ્ધ વર્તન કરનારાઓને પણ કસ્ટડીમાં લઈ શકાય છે.

ભૂલ ક્યાં થઈ?

નિયમો હેઠળ સુરક્ષા કર્મચારીઓએ પ્રેક્ષક ગેલેરીમાં નજર રાખવાની હોય છે. તે પણ સુનિશ્ચિત કરવું પડે છે કે, મુલાકાતીઓ કોઈપણ રીતે ગેરવર્તણૂક ન કરે અથવા ગૃહની ગરિમાની વિરુદ્ધ વર્તન ન કરે.

સંસદ સુરક્ષા સેવાઓ અને દિલ્હી પોલીસના અધિકારીઓએ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને 13 ડિસેમ્બરની ઘટનાના કારણો વિશે જણાવ્યું છે. તે કારણો છે - સુરક્ષા સ્ટાફની અછત, નવા સંસદ ભવનમાં ગૃહના ફ્લોરથી પ્રેક્ષક ગેલેરી સુધીની ઉંચાઈમાં ઘટાડો, મુલાકાતીઓની સંખ્યામાં વધારો અને પગરખાંની તપાસ ન કરવી.

સાંસદો જ્યાં બેસે છે તેની બરાબર ઉપર છ ગેલેરીઓ છે. સૌથી આગળની ગેલેરીની ઊંચાઈ ફ્લોરથી માત્ર સાડા દસ ફૂટ જ છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે, "આ ઉંચાઈ અગાઉના સંસદ ભવન કરતા ઓછી છે. આ ઓછી ઊંચાઈને કારણે જ બંને જણા ગૃહમાં કૂદી શક્યા હતા." આ ઘટના બાદ લોકસભાના અધ્યક્ષ અને વિવિધ ગૃહોના નેતાઓની બેઠકમાં પ્રેક્ષક ગેલેરીઓ સામે અરીસાઓ લગાવવાનું સૂચન કરવામાં આવ્યું હતું.

સંસદની સુરક્ષા સેવાઓ સાથે સંકળાયેલા CRPF અને દિલ્હી પોલીસના કર્મચારીઓએ ધ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું હતું કે, તેમને દરરોજ સેંકડો મુલાકાતીઓની તપાસ કરવી પડે છે, જ્યારે સ્ટાફની સંખ્યા મર્યાદિત છે. તમને જણાવી દઈએ કે, નવા સંસદ ભવનમાં જ્યારથી કાર્યવાહી શરૂ થઈ છે, ત્યારથી તેને જોવા આવનાર લોકોની સંખ્યામાં વધારો થયો છે.

સૂત્રોએ જણાવ્યું કે, સામાન્ય રીતે સંસદની અંદર 301 સુરક્ષા અધિકારીઓ તૈનાત હોય છે, પરંતુ બુધવારે 176 સુરક્ષા અધિકારીઓ હાજર હતા. "અમારી પાસે બસોમાં વિદ્યાર્થીઓ અને અન્ય લોકો પણ આવે છે...અમારે દરેકના પાસપોર્ટ અને આઈડી તપાસવા પડે છે." એક અધિકારીએ જણાવ્યું.

આ પણ વાંચો - Lok Sabha security Breach : લોકસભા સુરક્ષા ભંગ : સંસદમાં કેવી રીતે પહોંચ્યા શંકાસ્પદ? કોને અને કેવી રીતે મળે એન્ટ્રી પાસ

અન્ય એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, બંને વ્યક્તિઓએ તેમના જૂતાની અંદર રંગીન ધુમાડાના કેન છુપાવ્યા હતા, જે સામાન્ય રીતે તપાસવામાં આવતા નથી. તે કહે છે કે, "અમારી પાસે સ્કેનર અને મેટલ ડિટેક્ટર છે. તમામ પોઈન્ટ પર શોધ પણ હાથ ધરવામાં આવી હતી. જો કે, અમે સામાન્ય રીતે જૂતાની તપાસ કરતા નથી. પ્રથમ દૃષ્ટિએ ધુમાડો કરવાના કેન પ્લાસ્ટિકના બનેલા હોવાનું જણાય છે, તેથી તે મશીનોમાં પકડાય છે. આવો."