PM Narendra Modi : પીએમ મોદી કેવી રીતે ભાજપને સંગઠનાત્મક રીતે આકાર આપી રહ્યા છે, પાર્ટી લોકશાહીને ફરીથી વ્યાખ્યાયિત કરી રહ્યા છે

લિઝ મૈથ્યુ  : ગયા અઠવાડિયે લોકસભામાં એક પ્રશ્નનો જવાબ આપતાં કેન્દ્રીય મંત્રી સાધ્વી નિરંજન જ્યોતિએ કહ્યું હતું કે અમારા વડાપ્રધાનથી પ્રેરિત અમારી સરકાર ઘરવિહોણા લોકોને ઘર આપે છે. મને જુઓ, હું એવા પરિવારની છું કે જેના માથા પર છત ન હતી. પરંતુ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જ મારા જેવા વ્યક્તિને અહીં ઊભા રહેવાની અને હાઉસિંગ પ્રોજેક્ટ પરના પ્રશ્નોના જવાબ આપવાની તક આપી. ગૃહના ફ્લોર પર કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ રાજ્ય મંત્રીની ટિપ્પણી દર્શાવે છે કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી લોકસભાની ચૂંટણીઓ માટે તેમની પાર્ટીને શું પ્રકાશિત કરવા માંગે છે. 2014 પછી મોદી અને ભાજપે જ્ઞાતિ, સાંપ્રદાયિક અને વર્ગની રેખાઓને દૂર કરીને પક્ષના નેતાઓને વફાદાર આધાર બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. વ્યૂહરચના કામ કરી રહી છે, નેતાઓના આ સમૂહે પૈસાની શક્તિ, મજબૂત સંગઠન અને હિન્દુત્વની રાજનીતિ સાથે પક્ષની ચૂંટણીમાં સફળતામાં યોગદાન આપ્યું છે.

છત્તીસગઢ, મધ્યપ્રદેશ અને રાજસ્થાન માટેના મુખ્યમંત્રી અને નાયબ મુખ્યમંત્રીઓની પસંદગીમાં ભાજપ નેતૃત્વમાં નવા પેઢીનું પ્રતિબિંબિત થયું હતું . મોહન યાદવ, એક લો-પ્રોફાઇલ પરંતુ સક્રિય સંગઠન માણસ, મધ્ય પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે પ્રથમ વખતના ધારાસભ્ય ભજનલાલ શર્મા, જેઓ લાંબા સંગઠનનો ટ્રેક રેકોર્ડ ધરાવે છે, રાજસ્થાનના મુખ્યમંત્રી માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. છત્તીસગઢમાં  વિષ્ણુ દેવ સાયને પસંદ કર્યા, જે રાજ્યના ટોચના નેતૃત્વમાં એક પરિચિત ચહેરો છે.

ભાજપના આંતરિક સૂત્રોએ કહ્યું કે ટોચના નેતાઓને એવા નેતાઓ પસંદ કરવાની ઈચ્છા હતી જે તેમના પ્રત્યે સંપૂર્ણ વફાદાર હોય, એટલા વફાદાર હોય કે તેમના પર આરએસએસનું નિયંત્રણ ઓછું હોય. ભાજપના આંતરિક સૂત્રો કહે છે કે વર્તમાન વ્યવસ્થા હેઠળ લોકશાહી શબ્દની નવી વ્યાખ્યા છે. એક નેતાના મતે પાર્ટીને આ પસંદગીઓ માટે જે ટ્રેક્શન મળે છે અને મોદીને મળેલી સદ્ભાવના એ પાર્ટી માટે સૌથી મોટો આધાર છે. મુખ્યમંત્રી વિશે વાત કરતી વખતે એક ટોચના નેતાએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે તમે મીડિયાના લોકો તમને ઇન્ટરવ્યુ આપનારા અથવા સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ફ્રન્ટ બેન્ચર્સ વિશે અનુમાન કરો છો, ત્યારે પક્ષના નેતૃત્વની નજર સખત મહેનતી, નિષ્ઠાવાન નેતાઓ પર છે જેમણે ચુપચાપ કામ કર્યું છે.

મોદી જેમણે 2017માં રાજકીય પક્ષોમાં આંતરિક લોકશાહી પર ચર્ચાની માંગ કરી હતી, તેમણે ખ્યાલ માટે અલગ અભિગમ અપનાવ્યો છે. છ વર્ષ પહેલા બીજેપી હેડક્વાર્ટર ખાતે "દિવાળી મિલન" કાર્યક્રમમાં બોલતા, પીએમએ કહ્યું: "હું માનું છું કે રાજકીય પક્ષોમાં સાચી લોકશાહી ભાવનાનો વિકાસ માત્ર દેશના ભવિષ્ય માટે જ નહીં પરંતુ લોકશાહી માટે પણ જરૂરી છે." પરંતુ હવે કેન્દ્રીય નેતૃત્વને "સત્તાઓના કેન્દ્રીકરણ" પર ટીકાઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં ટોચના નેતૃત્વ દર મિનિટે નિર્ણય લે છે અને રાજ્ય એકમો અને નેતાઓને તેનો અમલ કરવા માટે નિર્દેશિત કરે છે. પાર્ટીમાં ઘણાને લાગે છે કે ટોચના નેતાઓ પોતાને અનિવાર્ય બનાવી રહ્યા છે જ્યારે બાકીના બધા ડિસ્પેન્સેબલ છે.

આ પણ વાંચો - સુરતમાં પીએમ નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું – સુરત ડામમંડ બુર્સ મોદીની ગેરંટીનું ઉદાહરણ છે

પરંતુ બીજેપીના અન્ય આંતરિક સૂત્રોએ દલીલ કરી હતી કે મોદીની "લોકશાહી શૈલી" અલગ છે, જે પાર્ટીના બિન-વંશવાદી પાત્ર પર ભાર મૂકે છે. તેઓએ કહ્યું કે નવા આવનારાઓના વિકાસને મંજૂરી આપવી, કેડર બેઝમાંથી નેતાઓની નિમણૂક કરવી અને મહેનતુ નેતાઓને માન્યતા આપવી એ પક્ષમાં લોકતાંત્રિક પ્રક્રિયાનો ભાગ છે. કર્ણાટકના ભૂતપૂર્વ સીએમ, ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા સદાનંદ ગૌડાએ જણાવ્યું હતું કે PM મોદીએ રાજસ્થાનમાં કરેલી પસંદગીઓ જુઓ. ભજનલાલ શર્મા વહીવટી ભૂમિકાના સંદર્ભમાં પ્રથમ વખત છે. પાર્ટીએ તેમને એક સારા પ્રશાસક તરીકે લાવવા માટે તેમનામાં રોકાણ કરવું પડશે.

પક્ષના ઘણા લોકોની જેમ ગૌડા પણ એવા રાજ્યોમાં યુવા નેતૃત્વ પસંદ કરવાના નિર્ણય સાથે સંમત છે જ્યાં તેનો મજબૂત આધાર અને મજબૂત સંગઠનાત્મક નેટવર્ક છે. નવી પસંદગીની સરેરાશ ઉંમર - ત્રણ CM અને છ ડેપ્યુટી CM - 50 વર્ષ છે. ગૌડાએ કહ્યું કે તે પક્ષની તરફેણમાં કામ કરશે.આ નેતાઓ યુવા વસ્તીની આકાંક્ષાઓનું ધ્યાન રાખી શકે છે. તે સમયની જરૂરિયાત છે.

પિતા પ્રમોદ મહાજનના અવસાન પછી ચૂંટણીના રાજકારણમાં પ્રવેશનાર પૂનમ મહાજન જેવા યુવા સાંસદો પણ તેને સકારાત્મક પરિવર્તન તરીકે જુએ છે. પૂનમ મહાજને કહ્યું કે રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિમાંથી આવતા ન હોય પરંતુ પક્ષ અને રાષ્ટ્રનિર્માણ માટે સખત મહેનત કરતા લોકોને માન્યતા આપવી એ એક સકારાત્મક પરિવર્તન છે. મારી પાર્ટીને રાષ્ટ્ર અને પક્ષની વિચારધારામાં કામ કરનારા અને યોગદાન આપનારા લોકોને ઓળખે છે અને પુરસ્કાર આપે છે તે જોઈને મારું હૃદય પ્રફુલિત થાય છે. તે સામાન્ય કાર્યકર્તાઓ માટે એક મોટું પ્રોત્સાહન હશે.

લોકસભા ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને ત્રણેય રાજ્યોમાં ટોચના સ્તરે દરેક પસંદગીમાં જાતિ અને સમુદાયના સંતુલન સાથે સાવચેતી રાખવામાં આવી છે. પાર્ટીએ પહેલેથી જ OBC મતોનો મોટો હિસ્સો મેળવી લીધો છે. મોહન યાદવની નિમણૂક કરીને યાદવ સમુદાયને સંકેત આપ્યો છે કે તેમની પાસે બિહારના ડેપ્યુટી સીએમ તેજસ્વી યાદવ અથવા સમાજવાદી પાર્ટી (SP) પ્રમુખ અખિલેશ યાદવ કરતાં અન્ય નેતા છે. રાજસ્થાનમાં ટોચના પદ માટે બ્રાહ્મણની પસંદગીએ માત્ર ગુર્જર, મીણા અને રાજપૂત સમુદાયો વચ્ચેના તણાવને દૂર કર્યો છે, પરંતુ બ્રાહ્મણોને પણ ખુશ કર્યા છે, જે ભાજપ માટે સમર્પિત વોટ બેંક છે જે તેના OBC ફોકસ માટે તાજેતરના સમયમાં નારાજ છે.

પક્ષના આંતરિક સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે આ આશ્ચર્યજનક પરંતુ જોખમ લેવાના પગલાઓ પક્ષને તેના હેઠળના કેટલાક સમુદાયોને એકીકૃત કરવામાં મદદ કરશે અને લોકસભાની ચૂંટણીના ભાગરૂપે સ્થાનિક નેતૃત્વ સામે બેરોજગારી, મોંઘવારી અને સત્તા વિરોધી લાગણીઓ વિશે તીવ્ર નારાજગીને દૂર કરશે. એક નેતાએ કહ્યું કે વડાપ્રધાન હંમેશા કેડર અને લોકો સાથે સીધા જોડાવા માંગે છે. તે જાણે છે કે તેની ક્રિયાઓની સીધી અસર લોકો પર પડશે, ખાસ કરીને ગરીબો અને યુવાનો પર.

જોકે પક્ષના નેતાઓના જણાવ્યા અનુસાર, અણધારી અસરો પણ થઈ શકે છે. મોહન યાદવની નિમણૂક ઉત્તર પ્રદેશમાં એસપી અને બિહારમાં આરજેડી-જેડી (યુ) જેવા વિપક્ષી પક્ષોના મુસ્લિમ-યાદવ એકત્રીકરણને તોડવાના પ્રયાસમાં પક્ષને મદદ કરી શકે છે, જ્યારે અન્ય સમુદાયો વિરોધ કરી શકે છે (ઉદાહરણ તરીકે, કિરાર સમુદાય કે જેનાથી મધ્ય પ્રદેશના પૂર્વ સીએમ શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ સંબંધ ધરાવે છે).

જ્યારે ભાજપ પક્ષમાં નવું નેતૃત્વ ઉભું કરવાનો પ્રયત્ન કરે છે ત્યારે એ નોંધવું રસપ્રદ છે કે તેના એક તૃતીયાંશ મુખ્યમંત્રીઓનાં મૂળ કોંગ્રેસમાં છે. હાલમાં, ભાજપના 12 સીએમમાંથી ચાર કોંગ્રેસમાંથી આવ્યા છે. જેમાં હિમંતા બિસ્વા સરમા (આસામ), એન બિરેન સિંહ (મણિપુર), પેમા ખાંડુ (અરુણાચલ પ્રદેશ) અને માણિક સાહા (ત્રિપુરા) સામેલ છે.