Uttarakhand Development and Disaster : ઉત્તરાખંડના પહાડોમાં વિકાસ સાથે અકસ્માતો, જનજીવન આફતમાં

Uttarakhand Development and Disaster : ઉત્તરાખંડના ઉત્તરકાશીમાં નિર્માણાધીન એક સુરંગમાં 40 મજૂરો ફસાયા છે કારણ કે તેનો એક ભાગ ધરાશાયી થઈ ગયો છે. જો કે, એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે, તમામ કામદારો જીવિત છે અને તેમને ટૂંક સમયમાં સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં આવશે. પરંતુ આ દુર્ઘટના બાદ સ્વાભાવિક રીતે જ ફરી એકવાર ઉત્તરાખંડમાં ચાલી રહેલા વિકાસ કાર્યો અને પહાડોને કાપીને કરવામાં આવી રહેલા બાંધકામને લઈને સવાલો ઉઠવા લાગ્યા છે. કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે, આ વર્ષે માર્ચમાં પણ આ સુરંગનો એક ભાગ ધસી ગયો હતો, પરંતુ સદનસીબે કોઈ જાનહાનિ થઈ ન હતી.

આ ટનલ 'ઓલ વેધર રોડ' પ્રોજેક્ટનો એક ભાગ છે, જે ગંગોત્રી અને યમુનોત્રીને જોડે છે

ભૂસ્ખલનને કારણે આ અકસ્માત થયો હતો. સુરંગનો લગભગ પંદર મીટર ભાગ અંદર ખાબક્યો હતો. આ ટનલ 'ઓલ વેધર રોડ' પ્રોજેક્ટનો એક ભાગ છે, જે ગંગોત્રી અને યમુનોત્રીને જોડે છે. આ ટનલની લંબાઈ લગભગ સાડા ચાર કિલોમીટર હોવાનું કહેવાય છે, જેમાંથી લગભગ ચાર કિલોમીટરનું કામ પૂર્ણ થઈ ગયું છે.

આ ટનલ બન્યા બાદ મુસાફરોએ છવ્વીસ કિલોમીટર ઓછું અંતર કાપવું પડશે. દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે, આનાથી લોકોનો ઘણો સમય અને પૈસાની બચત થશે. સામાન અને સેવાઓની પહોંચ ઝડપી થશે. પ્રવાસીઓ અને શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યામાં વધારો થશે અને સ્થાનિક લોકો માટે નવા વ્યવસાય અને રોજગારીની તકો ઉભી થશે.

વિકાસનો માર્ગ ખોલવા માટે રસ્તાઓનું નિર્માણ ખૂબ જ જરૂરી છે

બેશક, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો વિકાસ આર્થિક પ્રગતિનો માર્ગ ખોલે છે. આથી છેલ્લા કેટલાક સમયથી રસ્તાઓના વિસ્તરણ પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. તેને વધુ સ્પીડ અને ભારે વાહનો માટે યોગ્ય બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. પહાડી વિસ્તારોમાં વિકાસ કાર્યોની પહોંચ મર્યાદિત હોવાથી ત્યાંના લોકો માટે રોજગારની કટોકટી મોટી સમસ્યા હતી.

ખાસ કરીને ઉત્તરાખંડમાં આના કારણે મોટી સંખ્યામાં સ્થળાંતર થયું છે. તેને જોતા ત્યાં ઘણા વિકાસ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. કંપનીઓને તેમના પોતાના સાહસો શરૂ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા છે. હોટેલો મોટા પાયે ખોલવામાં આવી અને પર્યટનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ઘણી પ્રવૃત્તિઓ શરૂ કરવામાં આવી.

પરંતુ તેઓ ત્યારે જ વધુ ઝડપ મેળવી શકે છે જ્યારે તે સ્થળોએ પરિવહન સુવિધાજનક હોય. તેથી રસ્તા પહોળા કરવાની યોજના શરૂ કરવામાં આવી હતી. 'ઓલ વેધર રોડ' સરકારનો મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ છે. જો કે, ઘણા પર્યાવરણવાદીઓ શરૂઆતથી જ આનો વિરોધ કરી રહ્યા છે કે, આ પ્રોજેક્ટથી પર્વતોમાં ભૂસ્ખલન વધશે. ઉત્તરાખંડના પહાડો પહેલાથી જ જર્જરિત થઈ ગયા છે. સહેજ કંપન પણ તેમના માટે ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે. આ દલીલ સાથે, પ્રોજેક્ટને રોકવા માટે કોર્ટમાં અપીલ પણ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તે નિષ્ફળ ગઈ હતી.

ઉત્તરાખંડ રાજ્યએ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વિકાસની યોજનાઓ અને આડેધડ બાંધકામોના કારણે ઘણી ભયાનક આફતોનો સામનો કરવો પડ્યો છે. પહાડો ધસી પડવાને કારણે સેંકડો લોકો બેઘર બની ગયા છે. આમ છતાં રોડ બનાવવાની યોજના પર પુનર્વિચાર કરવાની કોઈ જરૂર જણાતી નથી તે આશ્ચર્યજનક છે. ટનલ ખોદવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા ભારે મશીનોના કંપનને કારણે આખો પર્વત ધ્રૂજી જાય છે. ઉત્તરાખંડના પર્વતો તેને સહન કરવા સક્ષમ નથી.

રસ્તાઓ અને હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ્સને કારણે, પર્વતો એટલા બરડ બની ગયા છે કે, સાધારણ ભારે વરસાદમાં પણ તે તૂટી પડવા માંડે છે. આવી સ્થિતિમાં, જો ટનલ બનાવવામાં આવે અને તૈયાર થાય તો પણ મુસાફરોને ઓછું અંતર કાપવું પડશે, અને મુસાફરીમાં ઓછો સમય પસાર થશે, પરંતુ જ્યારે પર્વતો બાકી રહેશે નહીં, તો પછી આ પ્રોજેક્ટ્સથી શું ફાયદો થશે? સ્થાનિક લોકોને.