ચૂંટણી પંચ અંગે નવું બિલ શું છે? મોદી સરકારે કેમ બોલાવ્યું સંસદનું ખાસ સત્ર? વિપક્ષ કેમ કરે છે વિરોધ, જાણો તમામ વિગત

Election Commission Bill: કેન્દ્ર સરકારે 18 થી 22 સપ્ટેમ્બર સુધી સંસદનું વિશેષ સત્ર બોલાવ્યું છે. સરકાર આ સત્રમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ બિલ લાવી રહી છે. સરકાર દ્વારા સત્રનો એજન્ડા બહાર પાડવામાં આવ્યો છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ સત્રમાં આઝાદીના 75 વર્ષની ઉપલબ્ધિઓ જણાવવામાં આવશે. સરકાર આ સત્રમાં ચાર બિલ લાવવા જઈ રહી છે. તેમાંથી મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક સંબંધિત બિલની સૌથી વધુ ચર્ચા થઈ રહી છે. આખરે આ બિલમાં શું ખાસ છે અને વિપક્ષ શા માટે તેના પર સવાલો ઉઠાવી રહ્યો છે, આવો વિગતે સમજીએ.

ખાસ સત્રમાં લવાશે ચૂંટણી પંચની નિમણૂક સંબંધિત બિલ?

સરકાર સંસદના વિશેષ સત્રમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને ચૂંટણી કમિશનર (નિમણૂક, સેવાની શરતો અને કાર્યકાળ) બિલ, 2023 રજૂ કરવા જઈ રહી છે. સરકારે આ બિલ 10 ઓગસ્ટના રોજ રાજ્યસભામાં રજૂ કર્યું હતું. આ બિલ પર રાજ્યસભામાં વિશેષ સત્રમાં ચર્ચા કરવામાં આવશે. અહીંથી બિલ પાસ થયા બાદ હવે લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવશે. જ્યારે વિપક્ષ આ બિલને લઇને વિરોધ કરી રહ્યું છે. વિપક્ષે આ બિલ દ્વારા ચૂંટણી પંચની સ્વતંત્રતા છીનવાઈ જવાની આશંકા વ્યક્ત કરી છે.

Election Commission Bill પર કેમ છે વિવાદ?

ચૂંટણી પંચ અંગેના આ બિલમાં એવી જોગવાઈ કરવામાં આવી છે કે ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક માટે ત્રણ સભ્યોની સમિતિ હશે. આ સમિતિમાં ત્રણ સભ્યોમાંથી એક વડાપ્રધાન હશે. બીજો સભ્ય વિપક્ષનો નેતા હશે (જો વિપક્ષનો કોઈ નેતા ન હોય તો, લોકસભામાં સૌથી મોટા વિરોધ પક્ષનો નેતા), જ્યારે ત્રીજો સભ્ય કેબિનેટ મંત્રી હશે જેની નિમણૂક વડાપ્રધાન કરશે. વિપક્ષ આ જોગવાઈને લઈને આશંકા વ્યક્ત કરી રહ્યો છે.

વિપક્ષનું કહેવું છે કે વડાપ્રધાન પોતે આ સમિતિના સભ્ય હશે. તે એક કેબિનેટ મંત્રીને પણ તેનો ભાગ બનાવશે. આવી સ્થિતિમાં સરકાર પાસે ત્રણ સભ્યોની સમિતિમાં બહુમતી હશે. સરકાર પોતાની પસંદગીના ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક કરી શકે છે. વિરોધ પક્ષોનું માનવું છે કે વડાપ્રધાન પોતે એક પક્ષના સભ્ય છે. આવી સ્થિતિમાં જ્યારે ચૂંટણી થાય અને તેમનો પક્ષ પણ ચૂંટણી લડે ત્યારે તે ચૂંટણી પંચને પ્રભાવિત કરી શકે છે.

ચૂંટણી કમિશનરનું કદ ઘટશે?

હાલમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરનું કદ સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ જેટલું છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને પણ સમાન સત્તા આપવામાં આવી હતી. હવે એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે નવા બિલ પછી આવું નહીં થાય. વિરોધી પક્ષોના મતે, આ બિલમાં એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે ચૂંટણી કમિશનરનું પદ કેબિનેટ સચિવની બરાબર હશે, એટલે કે તેમનું પદ કેન્દ્ર સરકારમાં રાજ્ય મંત્રી કરતાં ઓછું હશે.