દિલ્હી વિશ્વની સૌથી પ્રદૂષિત રાજધાની, આયુષ્ય પણ ઘટી રહ્યું છે! વાંચો પ્રદૂષણ અંગે ચોંકાવનારો રિપોર્ટ

Delhi World Most Polluted Capital :દિલ્હી પ્રદૂષણ મામલે ફરી એકવાર ચર્ચામાં છે. 2024 ના વર્લ્ડ એર ક્વોલિટી રિપોર્ટ અનુસાર, 91.8 μg/m3 ની સરેરાશ PM 2.5 સાંદ્રતા સાથે, દિલ્હી સતત છઠ્ઠા વર્ષે વિશ્વની સૌથી પ્રદૂષિત રાષ્ટ્રીય રાજધાની બની છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે દિલ્હીમાં થોડો સુધારો જોવા મળ્યો છે, પરંતુ NCR પ્રદેશ હજુ પણ ભારે પ્રદૂષિત છે.

વર્લ્ડ એર ક્વોલિટી રિપોર્ટ મુજબ, વિશ્વના 20 સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાંથી 13 ભારતમાં છે, જેમાં આસામ-મેઘાલય સરહદ પર આવેલું બાયર્નહાટ સૌથી પ્રદૂષિત શહેર છે. અન્ય શહેરોમાં ફરીદાબાદ, લોની (ગાઝિયાબાદ), ગુડગાંવ, ગ્રેટર નોઈડા, ભીવાડી, નોઈડા, મુઝફ્ફરનગર, નવી દિલ્હી (મધ્ય દિલ્હી) અને દિલ્હી નો સમાવેશ થાય છે.

ભારત વિશ્વનો પાંચમો સૌથી પ્રદૂષિત દેશ છે, જેનો સરેરાશ હવા ગુણવત્તા સૂચકાંક (AQI) 50.6 μg/m3 છે. જે વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO) ના વાર્ષિક PM2.5 માર્ગદર્શિકા મૂલ્ય 5 μg/m3 કરતા 10 ગણો વધારે છે. 2023 માં, ભારત ત્રીજો સૌથી પ્રદૂષિત દેશ હતો.

આ રિપોર્ટ અનુસાર ચોંકાવનારુ તારણ એ પણ છે કે, વાયુ પ્રદૂષણ ભારતમાં આરોગ્ય માટે એક મહત્વપૂર્ણ બોજ છે, જે અંદાજે 5.2 વર્ષ સુધી આયુષ્ય ઘટાડી રહ્યું છે.

આ અહેવાલ 138 દેશો, પ્રદેશો અને પ્રદેશોમાં 8954 સ્થળોએ 40 હજારથી વધુ હવા ગુણવત્તા દેખરેખ સ્ટેશનોના ડેટાના આધારે તૈયાર કરાયો છે. તેનું વિશ્લેષણ IQAir ના હવા ગુણવત્તા વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

વર્લ્ડ એર ક્વોલિટી રિપોર્ટ 2024 મુખ્ય તારણો

• વિશ્વના માત્ર 17% શહેરો WHO વાયુ પ્રદૂષણ માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરે છે.
• 138 દેશો અને પ્રદેશોમાંથી, 126 (91.3%) શહેરો WHO વાર્ષિક PM 2.5 માર્ગદર્શિકા મૂલ્ય 5 μg/m3 કરતાં વધુ આવ્યા છે.
• 2024 માં, ભારતનો બાયર્નહાટ સૌથી પ્રદૂષિત મેટ્રોપોલિટન વિસ્તાર નોંધાયો. જ્યાં વાર્ષિક સરેરાશ PM 2.5 પ્રમાણ 128.2 μg/m3 હતી.
• મધ્ય અને દક્ષિણ એશિયા વિશ્વના ટોચના સાત સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોનો વિસ્તાર બન્યો.
• નવ સૌથી પ્રદૂષિત વૈશ્વિક શહેરોમાંથી છ ભારતના છે.
• યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનું સૌથી પ્રદૂષિત મુખ્ય શહેર લોસ એન્જલસ અને કેલિફોર્નિયા બન્યું.
• દક્ષિણપૂર્વ એશિયાના દરેક દેશમાં PM 2.5 પ્રમાણમાં ઘટાડો થયો છે, જોકે સરહદ પાર ધુમ્મસ અને અલ નીનોની સ્થિતિ મુખ્ય પરિબળો છે.
• દિલ્હીમાં થોડો સુધારો જોવા મળ્યો છે, પરંતુ NCR પ્રદેશ હજુ પણ ભારે પ્રદૂષિત છે.

વર્લ્ડ એર ક્વોલિટી રિપોર્ટ અનુસાર ભારતમાં 2024 માં PM 2.5 પ્રમાણમાં 6 % જેટલો ઘટાડો જોવા મળ્યો, જે 2023 માં 54.4 µg/m³ ની સરખામણીમાં સરેરાશ 50.6 µg/m³ હતો. છતાં વિશ્વના દસ સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાંથી છ ભારતમાં છે. રાજધાની નવી દિલ્હીએ સતત ઉચ્ચ પ્રદૂષણ સ્તર જાળવી રાખ્યું છે, વાર્ષિક સરેરાશ 91.6 µg/m³ છે, જે 2023 માં 92.7 µg/m³ થી લગભગ હતો.