Exclusive: ચૂંટણી બોન્ડ બંધ થતા ઇલેક્ટ્રોરલ ટ્રસ્ટનો રાજકીય પક્ષો પર પૈસાનો વરસાદ, જાણો ભાજપ અને કોંગ્રેસને કેટલું દાન મળ્યું?

Political Party Donation By Electoral Trust : સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી બોન્ડ દ્વારા સરકારની ગુપ્ત રાજકીય ભંડોળ યોજનાને નાબૂદ કર્યા પછી, પ્રથમ નાણાકીય વર્ષ (2024-2025) માં નવ ઇલેક્ટ્રોરલ ટ્રસ્ટોએ રાજકીય પક્ષોને કુલ 3,811 કરોડ રૂપિયાનું દાન આપ્યું હતું. જેમાં કેન્દ્રના શાસક પક્ષ ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ)ને 3,112 કરોડ રૂપિયા મળ્યા છે, જે ટ્રસ્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલા કુલ ભંડોળના 82 ટકાથી વધુ છે.

વિવિધ ટ્રસ્ટો દ્વારા ચૂંટણી પંચ (ઇસીઆઈ) ને સોંપવામાં આવેલા 'યોગદાન અહેવાલ' મુજબ, કોંગ્રેસને કુલ દાનના લગભગ 8 ટકા એટલે કે 299 કરોડ રૂપિયા મળ્યા છે. બાકીના તમામ પક્ષોને મળીને બાકીના 10 ટકા અથવા લગભગ 400 કરોડ રૂપિયા મળ્યા. જો કે, રાજકીય પક્ષોને કુલ દાન આના કરતા ઘણું વધારે છે, કારણ કે ઇલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટ ભંડોળનો માત્ર એક સ્રોત છે, પછી ભલે તે મુખ્ય સ્રોત હોય.

શનિવાર, 20 ડિસેમ્બર સુધીના આંકડા મુજબ, હાલમાં નોંધાયેલા 19 ઇલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટમાંથી 13 ના અહેવાલો ચૂંટણી પંચ પાસે ઉપલબ્ધ છે. જેમાંથી નવ ટ્રસ્ટોએ કુલ 3,811 કરોડ રૂપિયાનું યોગદાન આપવાની જાહેરાત કરી છે. નાણાકીય વર્ષ 2023-2024માં ટ્રસ્ટો દ્વારા આપવામાં આવેલા 1,218 કરોડ રૂપિયાની સરખામણીમાં આ 200% થી વધુનો વધારો છે. તો ચાર ટ્રસ્ટ (જનહિત, પરિવર્તન, જયહિંદ અને જય ભારત) એ જાહેરાત કરી છે કે તેઓ આ વર્ષે કોઈ યોગદાન આપશે નહીં.

પ્રૂડેન્ટ અને પ્રોગ્રેસિવ ટ્રસ્ટનું વર્ચસ્વ

'પ્રુડેન્ટ ઇલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટ' ભાજપને કુલ 2,180.07 કરોડ રૂપિયા આપીને ભાજપને મોટો દાન આપનાર તરીકે ઉભરી આવ્યો છે. ટ્રસ્ટને મુખ્યત્વે જિંદાલ સ્ટીલ એન્ડ પાવર, મેઘા એન્જિનિયરિંગ, ભારતી એરટેલ, અરવિંદો ફાર્મા અને ટોરેન્ટ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ જેવી કંપનીઓ પાસેથી ભંડોળ મળ્યું હતું. પ્રુડેન્ટે કોંગ્રેસ, ટીએમસી, આમ આદમી પાર્ટી અને ટીડીપીને પણ દાન આપ્યું હતું, પરંતુ તેના કુલ 2,668 કરોડ રૂપિયાના ભંડોળમાંથી લગભગ 82 ટકા એકલા ભાજપને મળ્યા હતા.

એ જ રીતે, 'પ્રોગ્રેસિવ ઇલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટ'એ નાણાકીય વર્ષ 2024-25 દરમિયાન વિવિધ કંપનીઓ પાસેથી 917 કરોડ રૂપિયા એકત્ર કર્યા હતા, જેમાંથી 914.97 કરોડ રૂપિયાનું દાન કરવામાં આવ્યું હતું. આ રકમનો 80.82 ટકા હિસ્સો ભાજપના ખાતામાં પણ ગયો છે. આ ટ્રસ્ટમાં ટાટા ગ્રુપની કંપનીઓ જેવી કે ટાટા સન્સ, ટીસીએસ, ટાટા સ્ટીલ, ટાટા મોટર્સ અને ટાટા પાવરનો સમાવેશ થાય છે.

અન્ય ટ્રસ્ટોનું યોગદાન

મુંબઈ સ્થિત કેઇસી ઇન્ટરનેશનલ લિમિટેડ એકમાત્ર એવી કંપની હતી જેણે 'જનપ્રગતિ ઇલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટ'ને દાન આપ્યું હતું. ટ્રસ્ટને મળેલા કુલ 1.02 કરોડ રૂપિયામાંથી 1 કરોડ રૂપિયા શિવસેના (યુબીટી)ને દાનમાં આપવામાં આવ્યા છે. 'હાર્મની ઇલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટ'ને 35.65 કરોડ રૂપિયા મળ્યા હતા, જેમાંથી 30.15 કરોડ રૂપિયા ભાજપને આપ્યા હતા. ભારત ફોર્જ (22 કરોડ) અને કલ્યાણી સ્ટીલ જેવી કંપનીઓએ આમાં મુખ્ય ફાળો આપ્યો હતો.

'ન્યૂ ડેમોક્રેટિક ઇલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટ'ને મહિન્દ્રા ગ્રુપ ઓફ કંપનીઝ તરફથી કુલ 160 કરોડ રૂપિયા મળ્યા હતા, જેમાંથી 150 કરોડ રૂપિયા ભાજપને આપવામાં આવ્યા હતા. 'ટ્રાયમ્ફ ઇલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટ'ને મળેલા 25 કરોડ રૂપિયામાંથી 21 કરોડ રૂપિયા ભાજપને મળ્યા હતા, જેમાં સીજી પાવરનું સૌથી વધુ યોગદાન હતું. તે જ સમયે, 'જનકલ્યાણ ટ્રસ્ટ'ને મળેલા કુલ 19 લાખ રૂપિયા ભાજપ અને કોંગ્રેસ વચ્ચે સમાન રીતે (9.5 લાખ) વહેંચવામાં આવ્યા હતા.

ઉલ્લેખનીય છે કે ગત નાણાકીય વર્ષ (2023-24)માં ભાજપને કુલ 3,967.14 કરોડ રૂપિયાનું સ્વૈચ્છિક યોગદાન મળ્યું હતું, જેમાંથી 43 ટકા ઇલેક્ટોરલ બોન્ડમાંથી હતું. સુપ્રીમ કોર્ટે બોન્ડ સ્કીમને ગેરબંધારણીય જાહેર કર્યા બાદ કંપનીઓ હવે સીધા અથવા ઇલેક્ટોરલ ટ્રસ્ટ દ્વારા ચેક, ડીડી અથવા યુપીઆઈ ટ્રાન્સફર દ્વારા દાન આપે છે, જે ચૂંટણી પંચને જાણ કરવી ફરજિયાત છે.