સ્પાડેક્સ મિશન સાથે ISRO અંતરિક્ષમાં રચશે નવો ઇતિહાસ, 30 ડિસેમ્બરે લોન્ચ કરાશે

ISRO 30 ડિસેમ્બરે તેનું નવું સ્પાડેક્સ મિશન લોન્ચ કરી અંતરિક્ષમાં પોતાની શક્તિનો વધુ એક પરચો આપશે. ભારતીય અંતરિક્ષ સંસ્થા ઇસરો અને ભારત માટે આ મિશન ખાસ છે. અવકાશમાં બે સેટેલાઇટને ભેગા કરી અલગ કરવાની આ પ્રક્રિયા ભારતને અંતરિક્ષ ક્ષેત્રે વધુ સન્માન અપાવશે. ભારતનું મિશન સ્પાડેક્સ શું છે? બે સેટેલાઇટ કેવી રીતે ભેગા થશે? સહિત આ મિશનની તમામ વિગત તમે આ લેખમાં જાણી શકશો.

મિશન સ્પાડેક્સ ક્યારે લોન્ચ થશે?

ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) માટે વર્ષ 2024 ખાસ છે. વર્ષના પ્રારંભની જેમ અંત પણ એક ખાસ સ્પાડેક્સ મિશન સાથે થશે. અવકાશમાં ડોકીંગનું નિદર્શન કરવા માટે બે નાના ઉપગ્રહોનું પ્રક્ષેપણ આગામી 30 ડિસેમ્બરે રાત્રે 9:58 વાગ્યે દેશના પ્રથમ લોન્ચ પેડથી શ્રીહરિકોટા ખાતે થશે. ડોકીંગ એ એવી પ્રક્રિયા છે જ્યાં બે ઉપગ્રહો અલગ થાય છે અને પછી અવકાશમાં જોડાય છે.

સ્પાડેક્સ મિશન કેમ ખાસ છે?

સ્પાડેક્સ મિશન બે ઉપગ્રહો એક SDX01 અથવા ચેઝર અને બોજો SDX02 અથવા લક્ષ્ય જેને લઇને ખાસ છે. બંને સેટેલાઇટને એક જ ભ્રમણકક્ષામાં સંરેખિત કરશે, એકબીજા વચ્ચેનું અંતર ઘટાડશે, તેમની વચ્ચે વિદ્યુત શક્તિને જોડશે, સ્થાનાંતરિત કરશે અને પછી બંનેને અલગ કરશે. બંને સેટેલાઇટ અલગ થયા પછી, બંને ઉપગ્રહો પરના પેલોડ્સ બે વર્ષ સુધી કાર્ય કરવાનું ચાલુ રાખશે.

ભારતનું વર્કહોર્સ પોલર સેટેલાઇટ લોંચ વ્હીકલ PSLV-C60 બે 220 કિલોગ્રામના ઉપગ્રહોને 470 કિમીની પરિપત્ર ભ્રમણકક્ષામાં લોન્ચ કરશે, જેમાં લોન્ચ વ્હીકલ બંને વચ્ચે એક નાનો સંબંધિત વેગ પ્રદાન કરશે. એક દિવસની અંદર, બંને ઉપગ્રહો પોતાની વચ્ચે લગભગ 10 થી 20 કિમીનું અંતર રાખશે.

પછી ટાર્ગેટ સેટેલાઇટ પરની પ્રોપલ્શન સિસ્ટમનો ઉપયોગ ઉપગ્રહોને વધુ અલગ થતા અટકાવવા માટે કરવામાં આવશે. મતલબ કે બંને ઉપગ્રહો 20 કિમીના વિભાજન પર સમાન વેગ સાથે આગળ વધવાનું ચાલુ રાખશે. જે 'ફાર રેન્ડેઝવસ' તરીકે ઓળખાય છે.

ચેઝર સેટેલાઇટ ત્યાર પછી ટાર્ગેટ સેટેલાઇટનો સંપર્ક કરવાનું ચાલુ રાખશે, તેમની વચ્ચેનું અંતર ધીમે ધીમે 5km, 1.5 km, 500 m, 225 m, 15 m, 3m સુધી ઘટાડશે અને પછી એકસાથે ડોક કરશે.

એકવાર બંને ઉપગ્રહો જોડાયા (ડોક) પછી, બંને વચ્ચે વિદ્યુત પાવર ટ્રાન્સફર દર્શાવવામાં આવશે. તેઓ એકસાથે બંને અવકાશયાનના નિયંત્રણનું પણ પ્રદર્શન કરશે. પછી ઉપગ્રહો અલગ થઈ જશે અને તેમના પેલોડનું સંચાલન કરવાનું શરૂ કરશે.

ચેઝર SDX01 અને ટારગેટ SDX02 સેટેલાઇટ શું કરશે?

ચેઝર અથવા SDX01 સેટેલાઇટમાં બોર્ડ પર ઉચ્ચ રિઝોલ્યુશન કેમેરા છે - સર્વેલન્સ કેમેરાનું લઘુચિત્ર સંસ્કરણ. ટાર્ગેટ અથવા SDX02 ઉપગ્રહ એક મલ્ટિસ્પેક્ટ્રલ પેલોડ વહન કરશે જેનો ઉપયોગ કિરણોત્સર્ગ મોનિટર સાથે પ્રાકૃતિક સંસાધનો અને વનસ્પતિ પર દેખરેખ માટે કરવામાં આવશે જે અવકાશ રેડિયેશનનો અભ્યાસ કરશે અને ડેટાબેઝ બનાવશે.

વર્ષનો અંતમાં લોન્ચ થનાર આ મિશન ઘણી રીતે ખાસ બની રહેશે. ઉપગ્રહો ઘણી નવી તકનીકોનો ઉપયોગ કરશે જેમ કે ડોકીંગ મિકેનિઝમ, સેન્સર્સનો એક સ્યુટ જે ઉપગ્રહોને એકસાથે ક્રેશ થવાને બદલે નજીક આવવા અને ડોક કરવાની મંજૂરી આપશે. ઉપગ્રહોના નાના કદ અને જથ્થાને લીધે, ડોકીંગ વધુ પડકારજનક છે, જેમાં મોટા અવકાશયાનની સરખામણીમાં વધુ ચોકસાઈની જરૂર પડે છે.