લોકસભા ચૂંટણી ડિપોઝિટ : ત્રણ ચૂંટણીમાં 21,000 ઉમેદવારોની ડિપોઝિટ ગુમાવી, જાણો ક્યાં ગયા કરોડો રૂપિયા

Candidates Security Deposit Seized, લોકસભા ચૂંટણી ડિપોઝિટ : ભારતમાં સામાન્ય ચૂંટણી એ લોકશાહીનો મહત્વપૂર્ણ તહેવાર છે. આ મહાન ઉત્સવમાં, દેશની જનતા વિવિધ પક્ષોમાંથી લાયક ઉમેદવારોને પસંદ કરે છે અને નવી સરકાર બનાવવા માટે તેમના મત આપે છે. લોકસભાની ચૂંટણી યોજવી એ કોઈ મોટી કવાયતથી ઓછી નથી. જંગી રકમના ખર્ચ ઉપરાંત ઉમેદવારો માટે જનસમર્થન મેળવવું એ પણ મોટો પડકાર છે. દર વખતે હજારો ઉમેદવારો ચૂંટણીમાં પોતાનું નસીબ અજમાવતા હોય છે, તેમાંથી થોડાક જ સફળ થાય છે અને મોટી સંખ્યામાં ઉમેદવારો પાછળ રહી જાય છે. જે ઉમેદવારો ચૂંટણી હારી જાય છે. તેમાંથી મોટી સંખ્યા આના જેવી છે.

છેલ્લી ત્રણ ચૂંટણીઓમાં, ઊભા રહેલા કુલ ઉમેદવારોમાંથી, જેઓ તેમની લોકસભા ચૂંટણી ડિપોઝિટ બચાવી શક્યા નથી તેમની સંખ્યા ઘણી વધારે છે. તેના જામીનના કરોડો રૂપિયા તિજોરીમાં ગયા. 2019 માં, ત્યાં 86 ટકા ઉમેદવારો હતા જેમની સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ જપ્ત કરવામાં આવી હતી.

કુલ 21,000 ઉમેદવારોની 46 કરોડ રૂપિયાની લોકસભા ચૂંટણી ડિપોઝિટ જપ્ત

એક રિપોર્ટ અનુસાર, 2009, 2014 અને 2019ની સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં કુલ 21,000 ઉમેદવારોની 46 કરોડ રૂપિયાની સિક્યોરિટી ડિપોઝિટની રકમ જપ્ત કરવામાં આવી છે. ચૂંટણી પંચના ડેટાના વિશ્લેષણ મુજબ, 1951માં દેશમાં યોજાયેલી પહેલી લોકસભા ચૂંટણીથી અત્યાર સુધીમાં 71,000થી વધુ ઉમેદવારો તેમના મતવિસ્તારમાં મળેલા કુલ માન્ય મતોના ઓછામાં ઓછા છઠ્ઠા ભાગના મત મેળવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હતા. આ કારણે તેણે પોતાની સિક્યોરિટી ડિપોઝીટ ગુમાવી દીધી છે. છેલ્લી લોકસભા ચૂંટણી 2019માં, 86 ટકા ઉમેદવારો એવા હતા જેમની સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ જપ્ત કરવામાં આવી હતી.

આ પણ વાંચોઃ- લોકસભા ચૂંટણી 2024 માટે BJP-NDAનો 400 પારનો લક્ષ્યાંક, સમીકરણ બદલાશે તો શું અસર થશે?

લોકસભા ચૂંટણી ડિપોઝિટ : કયા ઉમેદવારને નાણાં પરત કરવામાં આવે છે?

ચૂંટણી પંચના નિયમો અનુસાર જે ઉમેદવારો કુલ માન્ય મતોના ઓછામાં ઓછા છઠ્ઠા ભાગને સુરક્ષિત કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે તેમની ડિપોઝિટ જપ્ત કરવામાં આવે છે અને તિજોરીમાં જમા કરવામાં આવે છે. જો ઉમેદવાર કુલ માન્ય મતોના ઓછામાં ઓછા છઠ્ઠા ભાગ મેળવવામાં સફળ થાય છે, તો રિટર્નિંગ ઓફિસર તેની સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ પરત કરે છે.

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં જામીનની રકમ પણ વધી છે. 1951માં સામાન્ય ઉમેદવારો માટે 500 રૂપિયા અને SC/ST સમુદાયના ઉમેદવારો માટે 250 રૂપિયાની સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ હવે વધીને સામાન્ય અને SC/ST સમુદાયના ઉમેદવારો માટે અનુક્રમે રૂપિયા 25,000 અને રૂપિયા 12,500 થઈ ગઈ છે. સામાન્ય રીતે, જો ચૂંટણીમાં હાર છતાં સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ બચી જાય તો તે સારી માનવામાં આવે છે, પરંતુ જો હાર બાદ સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ જપ્ત થઈ જાય તો તે ઉમેદવાર માટે અપમાનજનક માનવામાં આવે છે.

આ પણ વાંચોઃ- શું રામ મંદિરથી ભાજપને ફાયદો થશે? મતદારોએ જણાવ્યા લોકસભા ચૂંટણી 2024 ના ત્રણ મોટા મુદ્દાઓ

ચૂંટણીમાં સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ શું છે?

ચૂંટણીમાં સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ એ નાણા છે જે ઉમેદવાર તેના ઉમેદવારી પત્રો ભરતી વખતે રિટર્નિંગ ઓફિસર પાસે જમા કરાવે છે. તે કાં તો રોકડમાં જમા કરાવવાની રહેશે, અથવા ઉમેદવાર વતી ઉક્ત રકમ ભારતીય રિઝર્વ બેંક અથવા સરકારી તિજોરીમાં જમા કરવામાં આવી છે તે દર્શાવતી એક રસીદ નામાંકન પત્ર સાથે જોડવાની રહેશે. આ પ્રથાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે માત્ર સાચા રસ ધરાવતા ઉમેદવારો ચૂંટણી પ્રક્રિયાનો ભાગ બનવા માટે નામાંકન દાખલ કરે.

લોકસભા ચૂંટણી ડિપોઝિટ : શું તમામ ચૂંટણીઓ માટે રકમ સમાન છે?

1951ના લોકોનું પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ ચૂંટણીના સ્તરના આધારે અલગ-અલગ રકમનો ઉલ્લેખ કરે છે. સંસદીય મતવિસ્તારની ચૂંટણીના કિસ્સામાં, મતલબ લોકસભા અને રાજ્યસભા બેઠકો માટે, સામાન્ય ઉમેદવારો અને અનુસૂચિત જાતિ (SC) અથવા અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) ઉમેદવારો માટે રકમ અનુક્રમે રૂ. 25,000 અને રૂ. 12,500 છે. એસેમ્બલી અથવા લેજિસ્લેટિવ કાઉન્સિલ મતવિસ્તારમાંથી એટલે કે રાજ્યોમાં વિધાનસભા સંસ્થાઓના સ્તરે ચૂંટણીના કિસ્સામાં SC/ST ઉમેદવાર માટે રૂ. 10,000 અને રૂ. 5,000 છે.