મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન ચૂંટણી: વિકાસ ભંડોળના વિતરણમાં મોટો તફાવત, શું શાસક ગઠબંધનને 99% લાભ મળ્યો?

Mumbai Civic Polls: મુંબઈમાં 15 જાન્યુઆરીએ મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે. ભારતીય જનતા પાર્ટીના નેતૃત્વ હેઠળની મહાયુતિ (મહાયુતિ) માટે મહારાષ્ટ્રમાં સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીઓમાં તેના પ્રભાવશાળી પ્રદર્શનનું પુનરાવર્તન કરવા માટે પરિસ્થિતિ પહેલાથી જ અનુકૂળ બની રહી છે.

ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસ દ્વારા RTI હેઠળ મેળવેલા દસ્તાવેજોની તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (BMC) દ્વારા વિકાસ કાર્યો માટે ફાળવવામાં આવેલા 99 ટકાથી વધુ ભંડોળ મહાયુતિના ધારાસભ્યો દ્વારા રજૂ કરાયેલા વોર્ડમાં ગયું છે.

કયા ગઠબંધનને કેટલા પૈસા મળ્યા?

રિકોર્ડથી જાણી શકાય છે કે ફેબ્રુઆરી 2023 અને ઓક્ટોબર 2025 વચ્ચે બીએમસી દ્વારા માર્ગ સમારકામ, જળ નિકાસી વ્યવસ્થામાં સુધારો, સ્વાસ્થ્ય સુવિધાઓ અને પડોસના સૌદર્યીકરણ જેવા સિવિક ડેવલોપમેન્ટ માટે 1490.66 કરોડ રૂપિયાથી વધારે ભંડોળ મંજૂર કર્યું હતું.

રેકોર્ડ અનુસાર આમાંથી 1476.92 કરોડ રૂપિયા ભાજપ, અજીત પવારના નેતૃત્વવાળી એનસીપી અને એકનાથ શિંદેના નેતૃત્વવાળી શિવસેનાના સત્તારૂઠ ગઠબંધનના ધારાસભ્યો, એમએલસી અને સાંસદોના આધિન ક્ષેત્રોમાં ગયા હતા. ભાજપના ધારાસભ્યોને સૌથી વધારે (1076.7 કરોડ રૂપિયા) મળ્યા, ત્યારબાદ શિંદેની સિવસેનાના ધારાસભ્યોને (372,7 કરોડ મળ્યા)

તેનાથી વિપરીત આ સમયગાળા દરમિયાન વિપક્ષને માત્ર ₹13.74 કરોડ અથવા 0.9 ટકા ફાળવવામાં આવ્યા હતા, અને તે પણ કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય અમીન પટેલને, જેઓ દક્ષિણ મુંબઈના મુમ્બાદેવી મતવિસ્તારનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જ્યાં લઘુમતી વસ્તી નોંધપાત્ર છે. 

બાકીના ધારાસભ્યોમાંથી, શિવસેના (UBT) ના બધા દસ ધારાસભ્યો, કોંગ્રેસના બે અન્ય ધારાસભ્યો અને સમાજવાદી પાર્ટી (SP) ના એક ધારાસભ્યને કોઈ ભંડોળ મળ્યું નથી.

આ તારણો ભારતના સૌથી ધનિક મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં ખાસ કરીને BMC ચૂંટણીના થોડા દિવસો પહેલા, ₹74,000 કરોડથી વધુના વાર્ષિક બજેટ સાથે, ન્યાયી શાસન અંગે પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. 

શહેરી નીતિ નિષ્ણાતો નિર્દેશ કરે છે કે ચૂંટણી પહેલાના રાજકીય સંદેશાવ્યવહારમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એક મુખ્ય ઘટક છે, જેમાં જાહેર જગ્યાઓ શાસક પક્ષના ધારાસભ્યોની દૃશ્યતા અને ચૂંટણી લાભને મજબૂત બનાવે છે.

ફેબ્રુઆરી 2023 અને નવેમ્બર 2024 ની વચ્ચે મહાયુતિ પાસે મુંબઈથી 21 ધારાસભ્યો હતા, જ્યારે વિપક્ષ મહા વિકાસ આઘાડી પાસે 15 હતા. નવેમ્બર 2024 ની વિધાનસભા ચૂંટણી પછી મહાયુતિએ વિપક્ષ પાસેથી બીજી બેઠક છીનવી લીધી. સાંસદોની સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ MVAનો હાથ ઉપર છે, તેના છમાંથી ચાર સાંસદ MVAના છે.

ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં અત્યાર સુધીમાં ₹360 કરોડનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું છે. આ સમગ્ર રકમ શાસક ધારાસભ્યોને આપવામાં આવી છે. ધારાસભ્યોમાં, ઘાટકોપર પશ્ચિમ (ભાજપ) ના રામ કદમ મ્યુનિસિપલ ફંડના સૌથી વધુ પ્રાપ્તકર્તા તરીકે ઉભરી આવ્યા, જેમણે ₹70 કરોડ મેળવ્યા હતા.

ત્યારબાદ ₹35 કરોડ (નાણાકીય વર્ષ 2023-24), ₹17.5 કરોડ (નાણાકીય વર્ષ 2024-25) અને ₹17.5 કરોડ (નાણાકીય વર્ષ 2025-26) આવ્યા. ભાજપના યોગેશ સાગર (ચારકોપ) ₹67.47 કરોડ સાથે બીજા ક્રમે આવ્યા, અને તેમના સાથી અતુલ ભટખલકર (કાંદિવલી પૂર્વ) ₹66.06 કરોડ સાથે ત્રીજા ક્રમે આવ્યા.

ફાળવણીના સમયથી ચિંતાઓ વધી છે. 2024 ની લોકસભા અને વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાના મહિનાઓમાં RTI રેકોર્ડ્સ દર્શાવે છે કે શાસક પક્ષના વર્તમાન ધારાસભ્યોને ₹467 કરોડથી વધુ ભંડોળ આપવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે લગભગ તમામ વિપક્ષી ધારાસભ્યોને કોઈ ભંડોળ મળ્યું ન હતું.

કોંગ્રેસના અમીન પટેલને કેટલા પૈસા મળ્યા?

ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બર 2024 ની વચ્ચે 15 ઓક્ટોબરના રોજ આદર્શ આચારસંહિતા લાગુ થયાના થોડા અઠવાડિયા પહેલા, શાસક ગઠબંધન - ભાજપ અને શિવસેના (શિંદે) ના 23 ધારાસભ્યોને નાગરિક ભંડોળમાંથી કુલ ₹357.3 કરોડ મળ્યા હતા. એકમાત્ર વિપક્ષી ધારાસભ્ય કોંગ્રેસના અમીન પટેલ હતા, જેમને ₹3.92 કરોડ મળ્યા હતા.

કુલ રકમમાં મુંબઈના એવા MLC ને આપવામાં આવેલા ભંડોળનો સમાવેશ થાય છે જેઓ કોઈપણ મતવિસ્તારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા નથી. રેકોર્ડ દર્શાવે છે કે આ જૂથમાં પણ, પાંચ વિપક્ષી MLC માંથી કોઈને ભંડોળ ફાળવવામાં આવ્યું ન હતું. 

આમાંથી ઓછામાં ઓછા બે, શિવસેના (UBT) ના સચિન આહિર અને NCP (SP) ના સુનિલ શિંદેએ ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું હતું કે તેઓએ નાગરિક વિકાસ માટે ભંડોળની વિનંતી કરી હતી, પરંતુ તેમની વિનંતીઓને અવગણવામાં આવી હતી. ભાજપના પ્રવિણ દરેકર યાદીમાં ટોચ પર છે, જેમને ₹33 કરોડ મળ્યા છે.

2023 માં લાગુ કરાયેલી નીતિ શું છે?

ભંડોળ ફાળવણીમાં અસંતુલનનું મૂળ કારણ ફેબ્રુઆરી 2023 માં લાગુ કરાયેલી નીતિ છે. ચૂંટાયેલા કાઉન્સિલરોની ગેરહાજરીમાં, ધારાસભ્યો અને સાંસદોને 227 વોર્ડ માટે વિકાસ કાર્યો પ્રસ્તાવિત કરવાની સત્તા આપવામાં આવી હતી. આ એક કામચલાઉ વહીવટી પગલું હતું જેનો હેતુ નાગરિક પ્રણાલીઓને ભાંગી પડતી અટકાવવાનો હતો.

જોકે, વ્યવહારમાં આ નીતિએ મુંબઈના વાલી મંત્રીઓના હાથમાં ધારાસભ્યો અને સાંસદો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલી માંગણીઓના આધારે ભંડોળ ફાળવવાની સત્તા કેન્દ્રિત કરી. 2023-24 થી શિવસેનાના દીપક કેસકર અને ભાજપના મંગલ પ્રભાત લોઢા, અને આ વર્ષે જાન્યુઆરીથી ભાજપના નાયબ મુખ્યમંત્રીઓ એકનાથ શિંદે અને આશિષ શેલાર.

શેલારે ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું હતું કે “બધા ભંડોળ ફાળવણી BMCના ધોરણો મુજબ કરવામાં આવે છે, અને કોઈ પક્ષપાતનો પ્રશ્ન જ નથી.” BMCના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, “ધારાસભ્યો અને સાંસદો વાલી મંત્રીઓ અને વહીવટકર્તાઓને ભંડોળ મેળવવા માટે પત્ર લખે છે. આ દરખાસ્તોના આધારે, વાલી મંત્રીઓ ભંડોળ મંજૂર કરે છે, જે પછી BMC દ્વારા પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે.”

વિપક્ષી પક્ષોએ શું કહ્યું?

વિપક્ષી પક્ષોના ઘણા ધારાસભ્યોએ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું હતું કે આ ફક્ત રાજકારણ વિશે નથી. તેઓ કહે છે કે દરેક પેન્ડિંગ દરખાસ્ત પાછળ, હજારો લોકો મૂળભૂત સેવાઓની રાહ જોઈ રહ્યા છે. 

આ પણ વાંચોઃ- શું તમે પણ નવા વર્ષની ઉજવણી માટે જેસલમેર જઇ રહ્યા છો, તો આ મહિલાનો વાયરલ વીડિયો ખાસ જુઓ

BMC અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, વિવિધ મ્યુનિસિપલ વિભાગો શહેરના તમામ વિસ્તારોમાં મૂળભૂત જાળવણી કાર્ય ચાલુ રાખી રહ્યા છે, જેમાં પાણી પુરવઠો અને ઘન કચરા વ્યવસ્થાપન જેવી મૂળભૂત સુવિધાઓ અને સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે.

તેમણે કહ્યું કે ધારાસભ્યો અને સાંસદો (અને અગાઉ કાઉન્સિલરો દ્વારા) ની માંગણીઓ પર ફાળવવામાં આવેલા નાગરિક ભંડોળનો ઉપયોગ ફૂટપાથ, રસ્તાઓ અને ગટરોના સમારકામ; કબ્રસ્તાન, પુસ્તકાલયો અને સમુદાય શૌચાલયોના બાંધકામ અને સમારકામ; અને સુંદરીકરણ પ્રોજેક્ટ્સ જેવી સુવિધાઓ માટે થાય છે.