રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ 2025: રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ 22 ડિસેમ્બરે કેમ ઉજવાય છે? શ્રીનિવાસ રામાનુજન કોણ હતા?

National Mathematics Day 2025 History and Importance : રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ દર વર્ષે 22 ડિસેમ્બરે ભારતભરમાં ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસને ભારતના મહાન ગણિતજ્ઞ શ્રીનિવાસ રામાનુજનની જન્મજયંતિ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે, જેમનું યોગદાન આજે પણ આધુનિક ગણિત અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધનને માર્ગદર્શન આપે છે. આ પ્રસંગે દેશની શાળાઓ, કોલેજો, યુનિવર્સિટીઓ અને સંશોધન સંસ્થાઓમાં વિદ્યાર્થીઓ અને સંશોધકોને ગણિતના મહત્વથી વાકેફ કરવા માટે વિશેષ કાર્યક્રમો, સેમિનાર અને ગાણિતિક પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ ક્યારે શરૂ થયો હતો?

ભારત સરકારે ડિસેમ્બર 2011માં ઔપચારિક રીતે 22 ડિસેમ્બર રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ તરીકે જાહેર કર્યો હતો. શ્રીનિવાસ રામાનુજનના અસાધારણ ગાણિતિક યોગદાનને સન્માનિત કરવાના હેતુથી આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.

આ પછી, વર્ષ 2012 સમગ્ર દેશમાં રાષ્ટ્રીય ગણિત વર્ષ (National Mathematics Year) તરીકે ઉજવવામાં આવ્યું, જેણે ગણિતિક શિક્ષણ અને સંશોધનને રાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રેરણા આપી હતી.

22 ડિસેમ્બરનું રાષ્ટ્રીય મહત્વ કેમ છે?

22 ડિસેમ્બરના રોજ જન્મેલા શ્રીનિવાસ રામાનુજન એક ગણિતજ્ઞ હતા, જેમની શોધો તેમના સમય કરતા ઘણી આગળ હતી. તેમણે તે સમયે જે સમસ્યાના સમાધાન આપ્યા તેને તે સમયે અશક્ય માનવામાં આવતા હતા.

રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસનો હેતુ માત્ર રામાનુજનને શ્રદ્ધાંજલિ આપવાનો જ નથી, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનોને સમજાવવાનો પણ છે કે ગણિત એ વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, ઇનોવેશન અને રોજિંદા જીવનનો અભિન્ન ભાગ છે.

ભારતની પ્રાચીન ગાણિતિક પરંપરા

ભારતનો ગાણિતિક વારસો હજારો વર્ષ જૂનો છે. પ્રેસ ઇન્ફર્મેશન બ્યુરો (પીઆઈબી) અનુસાર, ભારતમાં ગણિતનો વિકાસ ઇ.સ. પૂર્વે 1200 અને ઇ.સ. પૂર્વે 1800 ની વચ્ચે શરૂ થયો હતો.

ભારતે વિશ્વને ઘણી મહત્વપૂર્ણ ગાણિતિક વિભાવનાઓ આપી છે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

દશાંશ નંબર સિસ્ટમ

શૂન્ય

નકારાત્મક સંખ્યાઓ (Negative Numbers)

ચોથી અને સોળમી સદીની વચ્ચેના ભારતના સુવર્ણ ગણિતકાળમાં આર્યભટ્ટ, વરાહમિહિર, બ્રહ્મગુપ્ત અને ભાસ્કરાચાર્ય દ્વિતીયના જેવા વિદ્વાનોએ ગણિતને નવી ઊંચાઈઓ પર પહોંચાડ્યું હતું.

શ્રીનિવાસ રામાનુજનનું અતુલનીય યોગદાન

શ્રીનિવાસ રામાનુજને ગાણિતિક વિશ્લેષણ, સંખ્યા સિદ્ધાંત, અનંત શ્રેણી અને સતત અપૂર્ણાંક જેવા ક્ષેત્રોમાં ક્રાંતિકારી કાર્ય કર્યું હતું. ઔપચારિક શિક્ષણના અભાવ છતાં, તેમણે લગભગ 3,900 ગાણિતિક સૂત્રો અને પરિણામો રજૂ કર્યા, જેમાંથી ઘણા પાછળથી એકદમ નવા અને મૌલિક સાબિત થયા. રામાનુજનની વિચારસરણી અને તેમની ગાણિતિક આંતરદૃષ્ટિએ 20મી અને 21મી સદીના ગાણિતિક સંશોધન પર ઊંડો પ્રભાવ પાડ્યો છે. શ્રીનિવાસ રામાનુજનનો વારસો લાખો યુવાનોને ગણિત અને વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં આગળ વધવા માટે પ્રેરણા આપે છે.

રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ ઉજવવાનો હેતુ શું છે?

રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ છે:

• ગણિતમાં વિદ્યાર્થીઓની રુચિ વધારવી
• સંશોધન અને ઇનોવેશનને પ્રોત્સાહન આપ્યું
• વૈશ્વિક સ્તર પર ભારતના ગાણિતિક વારસાને પ્રકાશિત કરવું