આ વખતે જનગણામાં શું છે ખાસ, સંપ્રદાયની કોલમ પર આટલો ભાર કેમ આપી રહી છે સરકાર?

Nationwide census : દેશમાં આગામી વર્ષથી વસ્તી ગણતરી શરૂ થવા જઈ રહી છે. તેના આંકડા વર્ષ 2026માં જાહેર થઈ શકે છે. આ વખતની વસ્તી ગણતરી ઘણી રીતે અલગ રહેવાની છે. તેનું એક ખાસ કારણ એ છે કે આ એવા સમયે થઈ રહ્યું છે જ્યારે ભારત વિશ્વનો સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો દેશ બની ગયો છે. વસ્તીના મામલામાં ભારતે ચીનને પાછળ છોડી દીધું છે. આ ઉપરાંત આ વસ્તી ગણતરીમાં સંપ્રદાયને લગતા પ્રશ્નો પણ પૂછવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. લોકો પાસેથી તેમના સંપ્રદાય સંબંધિત માહિતી પણ એકત્ર કરી શકાય છે.

અત્યાર સુધીની વસ્તી ગણતરીની પેટર્ન એવી હતી કે માત્ર ધર્મ અને વર્ગ પૂછવામાં આવતો હતો. તેમજ SC, ST અને જનરલ કેટેગરી ગણાય છે. જો કે આ વખતે તે કયા સંપ્રદાયના અનુયાયી છે તે અંગે પણ સવાલ ઉઠાવી શકાય છે. હવે એક ઉદાહરણ દ્વારા આને સમજવાનો પ્રયત્ન કરીએ. ઉદાહરણ તરીકે, ઇસ્લામમાં શિયાઓ અને સુન્નીઓનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે જાતિઓમાં બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો અને વૈશ્ય જેવા જૂથોનો સમાવેશ થાય છે. કેન્દ્ર સરકાર ધર્મ અને વર્ગ તેમજ સંપ્રદાયના આધારે વસ્તી ગણતરીની માંગ પર વિચાર કરી રહી છે.

ડેટા ડિજિટલ રીતે એકત્રિત કરવામાં આવશે

દેશમાં આ પ્રથમ વખત બનવા જઈ રહ્યું છે જ્યારે વસ્તી ગણતરીનો ડેટા ડિજિટલ રીતે એકત્રિત કરવામાં આવશે. આ માટે એક ખાસ પોર્ટલ બનાવવામાં આવ્યું છે. તમને જણાવી દઈએ કે ઘણા રાજકીય અને સામાજિક સંગઠનોએ વસ્તી ગણતરી સંપ્રદાયના આધારે કરાવવાની માંગ કરી હતી. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, સંપ્રદાયના ડેટા વધુ સાચી નીતિઓ બનાવવામાં ખૂબ મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.

વસ્તી ગણતરીના સ્તંભો પર ભાર

વસ્તી ગણતરીના ડેટામાંથી દેશની ધાર્મિક વસ્તી વિશેનો ડેટા પણ એકત્રિત કરી શકાય છે. 2011ની વસ્તી ગણતરીના આંકડા જોઈએ તો દેશમાં સૌથી વધુ વસ્તી હિન્દુઓની છે. આ લગભગ 79.8 ટકા છે. મુસ્લિમોની વસ્તી 14.2 ટકા, 2.3 ટકા ખ્રિસ્તીઓ અને 1.7 ટકા શીખ છે. વસ્તી ગણતરીમાં, સંપ્રદાયનો અર્થ થાય છે કે વ્યક્તિ કયા ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક જૂથની છે.

વસ્તી ગણતરી ચક્રમાં ફેરફારો થશે

આ પહેલા જે પણ વસ્તીગણતરી કરવામાં આવી હતી, તે દાયકાની શરૂઆતમાં જ હાથ ધરવામાં આવી હતી. જેમ કે વર્ષ 1991, 2001, 2011. આ વખતે વસ્તી ગણતરી વર્ષ 2021માં થવાની હતી. જો કે, જ્યારે કોરોના રોગચાળો આવ્યો, ત્યારે તેને મુલતવી રાખવો પડ્યો. આ પછી, વસ્તી ગણતરીના ચક્રમાં પણ ફેરફાર થવા જઈ રહ્યો છે.

હવે જે નવું ચક્ર શરૂ થશે તે 2025, 2035 અને પછી 2045, 2055 પછી શરૂ થશે. જો કે, જાતિની વસ્તી ગણતરી હાથ ધરવામાં આવશે કે નહીં તે અંગે હજુ સુધી કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. વિપક્ષી પાર્ટીઓ તરફથી જાતિ ગણતરીની સતત માંગ કરવામાં આવી રહી છે.

આ પણ વાંચોઃ- હરિયાણાની જીતે ભાજપ-RSS વચ્ચેનું અંતર ઘટાડ્યું, હવે ખભે ખભા મિલાવીને ઝારખંડ અને મહારાષ્ટ્ર પર નજર

એનડીએના સહયોગી જેડીયુ પણ જાતિ ગણતરીના પક્ષમાં છે. જેડીયુના નેતા રાજીવ રંજને કહ્યું કે અમે દેશવ્યાપી જાતિ ગણતરીના પક્ષમાં છીએ. જો સરકાર જાતિ ગણતરીને પણ તેમાં સમાવે તો અમને ખૂબ આનંદ થશે. અમે NDA ગઠબંધનનો ભાગ છીએ અને આ મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો છે. જેડીયુ માને છે કે જાતિ ગણતરી વંચિત વર્ગોને સશક્ત બનાવી શકે છે.

વસ્તી ગણતરીમાં કેટલા પ્રશ્નો પૂછવામાં આવશે?

ઘણા મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે વસ્તી ગણતરીમાં 31 પ્રશ્નો પૂછવામાં આવશે. આમાં પરિવારમાં કુલ કેટલા લોકોની સંખ્યા છે, પરિવારના વડા મહિલા છે કે નહીં, પરિવાર પાસે કેટલા રૂમ છે અને પરિવાર પાસે ટેલિફોન, સ્કૂટર-બાઈક છે કે નહીં. રોજિંદા જીવનને લગતા આવા જ ઘણા વધુ પ્રશ્નો પૂછવામાં આવશે.