હિંદુ વસ્તીનો હિસ્સો 7.82% ઘટ્યો, જ્યારે ખ્રિસ્તીઓ, મુસ્લિમો, શીખોનો હિસ્સો વધ્યો: PM-EAC

Population Based on Religion Report : વડા પ્રધાનની આર્થિક સલાહકાર પરિષદ (PM-EAC) ના નવા વિશ્લેષણ અનુસાર, 1950 અને 2015 વચ્ચેના 65 વર્ષના ગાળામાં ભારતમાં હિંદુ વસ્તીનો હિસ્સો 7.82 ટકા ઘટ્યો છે, જ્યારે મુસ્લિમ, ખ્રિસ્તીઓ અને શીખોમાં 7.82 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે. આ વિવિધતા વધારવા માટે 'સાનુકૂળ વાતાવરણ' સૂચવવાનું દર્શાવ્યું છે.

PM-EAC રિપોર્ટ 'શેર ઑફ રિલિજિયસ માઈનોરિટીઝઃ અ ક્રોસ કન્ટ્રી એનાલિસિસ' શીર્ષકમાં 167 દેશોની વસ્તીની ધાર્મિક રચના પરના ડેટાનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો છે. ભારતમાં ઘટતી બહુમતી વસ્તી અને વધતી જતી લઘુમતી વસ્તી યુરોપમાં પણ જોવા મળતા વૈશ્વિક વલણો સાથે સુસંગત હતી, પરંતુ ભારતના પડોશીઓ કરતા અલગ હતી.

સમગ્ર દેશોમાં ધાર્મિક રચનાને ટ્રૅક કરવા માટે વિશ્લેષણ રાજ્યોના ધાર્મિક લાક્ષણિકતાઓ ડેટાસેટ 2017 પર આધાર રાખે છે. અભ્યાસ માત્ર એવા દેશો પર કેન્દ્રિત હતો, જ્યાં 1950 માં કુલ વસ્તીના 50 ટકાથી વધુ લોકો બહુમતી ધર્મના હતા.

જ્યારે હિંદુ વસ્તીમાં 7.82 ટકાનો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે મુસ્લિમ વસ્તીનો હિસ્સો 9.84 ટકાથી વધીને 14.09 ટકા થયો છે. ખ્રિસ્તી વસ્તીનો હિસ્સો 2.24 ટકાથી વધીને 2.36 ટકા, શીખ વસ્તીનો હિસ્સો 1.24 ટકાથી વધીને 1.85 ટકા અને બૌદ્ધ વસ્તીનો હિસ્સો 0.05 ટકાથી વધીને 0.81 ટકા થયો છે. જૈન અને પારસી સમુદાયોની વસ્તીમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. જૈનોનો હિસ્સો 0.45 ટકાથી ઘટીને 0.36 ટકા થયો અને પારસી વસ્તીનો હિસ્સો 85 ટકા ઘટીને 0.03 ટકાથી 0.0004 ટકા થયો છે.

રિપોર્ટમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે, વિશ્લેષણ વસ્તી વિષયક ફેરફારો પાછળના કારણો માટે અજ્ઞેયવાદી હતું. જો કે, તે તારણ કાઢ્યું હતું કે, "લઘુમતીઓના હિસ્સામાં વધારો સૂચવે છે કે, નીતિ ક્રિયાઓ, રાજકીય નિર્ણયો અને સામાજિક પ્રક્રિયાઓના ચોખ્ખા પરિણામે સમાજમાં વિવિધતા વધારવા માટે અનુકૂળ વાતાવરણ પૂરું પાડ્યું છે".

અધ્યયનમાં ભારતમાં લઘુમતીઓ સામેના અત્યાચાર અંગેના સમાચાર અહેવાલોને 'ઘોંઘાટ' ગણાવ્યો છે અને તેનાથી વિપરીત જણાવ્યું છે - "લઘુમતીઓ માત્ર સુરક્ષિત નથી કર્યા પણ ભારતમાં સારી રીતે વિકાસ પણ પામ્યા છે", ખાસ કરીને પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, ભુતાન, અફઘાનિસ્તાન અને શ્રીલંકામાં ઘટતી લઘુમતી વસ્તીના સંદર્ભમાં નોંધપાત્ર છે.

શમિકા રવિ, PM-EAC સભ્ય અને અહેવાલના લેખકોમાંના એક, જણાવ્યું હતું કે, ભારતીય અનુભવ વિશ્વના મોટા ભાગના ઉચ્ચ આવક ધરાવતા અને ઉદાર લોકશાહી દેશો જેવો છે, જેમ કે OECD (ઓર્ગેનાઈઝેશન ફોર ઈકોનોમિક કો-ઓપરેશન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ) દેશો. જેમાં બહુમતી ધર્મના હિસ્સામાં મોટો વધારો જોવા મળ્યો છે.

ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસે તેમનો સંપર્ક કર્યો તો તેમણે કહ્યું, "કુલ વસ્તીના હિસ્સા તરીકે લઘુમતીઓના પ્રમાણમાં ફેરફાર એ દેશમાં લઘુમતીઓની સ્થિતિ માટે વિશ્વસનીય પ્રોક્સી તરીકે કાર્ય કરે છે, જેને લઘુમતીઓને વ્યાખ્યાયિત કરવા સહિતની નીતિઓ દ્વારા પ્રમોટ કરવામાં આવે છે, જે પોતે વૈશ્વિક સ્તરે ઓળખાય છે પરંતુ એક દર પ્રથા છે"

અભ્યાસ કરાયેલ 35 OECD દેશોમાંથી 25 યુરોપના હતા, અને આ દેશોમાં બહુમતી ધાર્મિક સંપ્રદાયોનો હિસ્સો 29 ટકા ઘટ્યો છે

પોપ્યુલેશન ફાઉન્ડેશન ઓફ ઈન્ડિયા, એક બિન-લાભકારી છે, જે સંશોધન અને હિમાયત દ્વારા વસ્તીના મુદ્દાઓને સંબોધિત કરવા માટે કામ કરે છે, જેણે ચેતવણી આપી હતી કે, PM-EAC રિપોર્ટનું કોઈ પણ સમુદાય સામે ભય અથવા ભેદભાવ ઉશ્કેરવા માટે ખોટું અર્થઘટન કરી શકાય નહીં.

આ પણ વાંચો - જેમની ચામડીનો રંગ કાળો છે, શું તેઓ આફ્રિકાના છે? પીએમ મોદીએ કહ્યું – દેશનું અપમાન થયું

નોન-પ્રોફિટના એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટર પૂનમ મુત્રેજાએ જણાવ્યું હતું કે, વ્યાપક વસ્તી વિષયક વલણોને ખોટી રીતે રજૂ કરીને માત્ર મુસ્લિમ વસ્તીમાં થયેલા વધારાને પ્રકાશિત કરવા માટે મીડિયાએ ડેટાને પસંદગીપૂર્વક દર્શાવવો જોઈએ નહીં.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે, તમામ ધાર્મિક જૂથોમાં કુલ પ્રજનન દર (TFR) ઘટી રહ્યો છે અને 2005-06 થી 2019-21 સુધીમાં TFR માં સૌથી મોટો ઘટાડો મુસ્લિમોમાં જોવા મળ્યો હતો, તેમના TFRમાં 1 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. હિન્દુઓમાં 0.7 ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.