Sanchaar Saathi : પેગાસસનું નવું વર્ઝન સંચાર સાથી; પુતિનના KGB થી મોદીનું App રાજ, જાસુસી પર તવલીન સિંહે કરી અંદરની વાત

Sanchaar Saathi App : સંચાર સાથી એપ સામે વિરોધ બાદ ભારત સરકાર નરમ પડી છે. આ ક્ષણે. સવાલ એ છે કે આ જાસૂસી યોજના પાછળના લોકો કોણ હતા અને તેમનો હેતુ શું હતો! કયા ટોચના મંત્રી કે અધિકારીએ વિચાર્યું કે સાયબર લૂંટારુઓને રોકવા માટે એક એપ બનાવવી જોઈએ જે ભારતમાં બનેલા દરેક સ્માર્ટફોનમાં ઇન્સ્ટોલ કરવી ફરજિયાત બનાવવી જોઈએ? આ પ્રશ્નોના જવાબો શોધવા જરૂરી છે કારણ કે આમ પણ આજકાલ સરકારની નજર આપણા અંગત જીવન પર ઘણી વધારે છે.

સામાન્ય લોકો ચોક્કસપણે આ સરકારની દખલગીરીથી બચી શકે છે, પરંતુ જો દરેક ફોનમાં જાસૂસી એપ લગાવવાનો પ્રયાસ સફળ થશે તો ભારતીય લોકશાહી વિશ્વની નજરમાં નબળી દેખાવા લાગશે. આ પ્રકારની જાસૂસી ઘણીવાર રશિયા, ચીન અને પાકિસ્તાન જેવા દેશોમાં થાય છે, જ્યાં લોકશાહી નથી, ખોટી ચૂંટણીઓ યોજીને લોકશાહી બનાવવાનો ઢોંગ કરવામાં આવે છે. રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન તાજેતરમાં ભારત પ્રવાસે આવ્યા હતા, તેથી ચાલો તેમની સાથે શરૂઆત કરીએ.

રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને તેમના જીવનનો અડધાથી વધુ સમય રશિયાના શક્તિશાળી કેજીબીમાં કામ કરતા. તે એક જાસૂસી સંસ્થા છે જેણે શીત યુદ્ધના સમયથી જાસૂસી દ્વારા તેની વિદેશ નીતિને આકાર આપ્યો છે. રશિયાના સામ્યવાદી શાસકોને જાસૂસીમાં એટલો વિશ્વાસ હતો કે તેઓએ તેમના જાસૂસોને પશ્ચિમી દેશોમાં રહેવા મોકલ્યા, જ્યાં તેમને તેમની રશિયન ઓળખ ભૂંસી નાખવા અને સ્થાનિક નાગરિકોની જેમ બનવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું. તેઓ વર્ષો સુધી પકડાયા ન હતા. પશ્ચિમી દેશોને આ વાતની જાણ ત્યારે થઈ જ્યારે કેજીબીના ટોચના અધિકારીઓ રશિયાથી કંટાળીને બીજા દેશમાં ભાગી જતા હતા.

આવા જ એક વરિષ્ઠ અધિકારી વાસિલી મિત્રોખિન હતા, જેઓ રશિયાથી ભાગ્યા પછી 'મિત્રોખિન આર્કાઇવ' નામના પુસ્તકમાં કેજીબીના તમામ રહસ્યો જાહેર કર્યા હતા. આ પુસ્તકો દ્વારા ખુલાસો થયો કે ઇન્દિરા ગાંધીના ઘણા મંત્રીઓ જાસૂસી માટે કેજીબી પાસેથી પગાર લેતા હતા. તે પણ બહાર આવ્યું હતું કે કેટલાક ડાબેરી પત્રકારો પણ વિચારધારાના આધારે નહીં, પરંતુ પૈસા માટે રશિયાને ટેકો આપી રહ્યા હતા. 'કોમ્યુનિકેશન પાર્ટનર'ને આ વસ્તુઓ સાથે શું લેવાદેવા છે? એક ઊંડું જોડાણ છે, કારણ કે જો આ એપ્સ આપણા મોબાઇલ ફોનમાં દાખલ કરવામાં આવે છે, તો પછી વિશ્વાસ કરો કે તેમનું અસલી કામ સાયબર સિક્યોરિટી નહીં પરંતુ જાસૂસી હશે. જેમ કે થોડા વર્ષો પહેલા સરકારે ઇઝરાયલ પાસેથી 'પેગાસસ' નામની એપ્લિકેશન ખરીદવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો અને તેને પત્રકારો, રાજકારણીઓ, ડાબેરીઓ અને વિરોધીઓના મોબાઇલ ફોનમાં મૂકવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. હકીકતમાં, તે સાયબર સિક્યુરિટી માટે છે જ નહીં.

રાજકારણી જેટલા મોટા હોય છે, તેટલી વધારે અસલામતી અનુભવતા હોય છે. આ યુગની સ્થિતિ એવી છે કે વડાપ્રધાન પોતે એટલા અસુરક્ષિત અનુભવે છે કે છેલ્લા અગિયાર વર્ષમાં તેમણે એક પણ પત્રકાર પરિષદ સંબોધિત કરી નથી. સત્ય એ છે કે જ્યારે પણ કોઈ પત્રકાર કોઈ અજાણ્યા પોડકાસ્ટ પર તેની ટીકા કરે છે ત્યારે સરકાર તેની સામે કાર્યવાહી કર્યા વિના રહેતી નથી. કેટલાક લોકો એટલા કડક હોય છે કે તેમના 'પોડકાસ્ટ' બંધ થઈ જાય છે. આ પ્રકારની જાસૂસીની નવી કડી 'સંચાર સાથી' બનવાની હતી. જ્યારે તેનો વિરોધ થયો ત્યારે સરકારે પહેલા એમ કહીને સ્પષ્ટતા કરવાનો પ્રયાસ કર્યો કે તેને સ્માર્ટફોનમાં ઇન્સ્ટોલ કરવી ફરજિયાત રહેશે નહીં અને તેને ગમે ત્યારે ડિલિટ કરી શકાય છે, પરંતુ તે વાત અસર કરી શકી નહીં. કારણ કે પત્રકારો અને રાજકારણીઓએ સોશિયલ મીડિયા પર ભારે હોબાળો મચાવ્યો હતો.

હાલ તો સરકારે આ યોજના પાછી ખેંચી લીધી છે, પરંતુ ફરી એકવાર નરેન્દ્ર મોદીની છબીને નુકસાન થયું છે. ન્યૂયોર્કમાં છેલ્લા દસ દિવસમાં હું એવા લોકોને મળ્યો હતો જેમણે સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે તેમની નજરમાં નરેન્દ્ર મોદી લોકશાહી રાજકારણી નથી, પરંતુ સરમુખત્યારશાહી સ્વભાવના રાજકારણી છે. એવું નથી કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વિશે સમાન વાત કહેવામાં આવતી નથી, પરંતુ કારણ કે ટ્રમ્પ દરરોજ પત્રકારોને મળે છે અને નિખાલસતાથી બોલે છે, તેમની પાસે તેમના વડાપ્રધાન કરતા થોડી સારી છબી છે.

ચૂંટણીના પરિણામો દર્શાવે છે કે મોદીની લોકપ્રિયતા ઓછી થઈ નથી, તો પછી વડાપ્રધાન આટલું અસુરક્ષિત કેમ અનુભવે છે? તેમનામાં ઓછામાં ઓછો એટલો આત્મવિશ્વાસ કેમ નથી હોતો કે જેના વિના આટલા મોટા દેશને યોગ્ય રીતે ચલાવવો મુશ્કેલ છે? જો તેમણે થોડો આત્મવિશ્વાસ બતાવ્યો હોત તો શક્ય છે કે તેમની ગણતરી દુનિયાના મહાન નેતાઓમાં થઈ જાત. ન્યૂયોર્કમાં હું ઘણા લોકોને મળ્યો હતો, જેમણે સ્વીકાર્યું હતું કે મોદી આવ્યા પછી ભારતમાં વિકાસની ગતિ ઘણી વધી છે. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે તેઓ આજકાલ ભારત આવે છે, ત્યારે નવા રસ્તાઓ અને નવા એરપોર્ટ જોઈને તેમને આશ્ચર્ય થાય છે. આટલું કહ્યા પછી, તેઓ હંમેશા કહે છે કે તેઓ મોદીને પસંદ કરતા નથી કારણ કે તેઓ લોકતાંત્રિક નથી.

સંચાર સાથી એપનો ઉલ્લેખ આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં પણ થયો છે અને ઘણીવાર લોકો કહે છે કે લોકશાહી દેશોમાં જ્યારે આવી વસ્તુઓ થવા લાગે છે ત્યારે તેના પુરાવા મળે છે કે લોકશાહી નબળી પડી રહી છે. સર્વસંમતિ એ છે કે ભારતમાં લોકશાહી સંસ્થાઓ એટલી નબળી પડી રહી છે કે દેશની છબી હવે ઉદાર લોકશાહી દેશની નથી, પરંતુ રશિયા અને પાકિસ્તાન જેવી બની રહી છે. આનો અર્થ એ થાય છે કે આ દેશોમાં ચૂંટણીઓ થાય છે, પરંતુ લોકશાહી પર બેડીઓ બાંધીને કે ઈમરાન ખાન જેવો કઠોર રાજકારણી જ્યારે જીતે છે ત્યારે તેને જેલમાં ધકેલી દેશની ગાડી ચાલે છે.