Banel Shah: બાલેન શાહ બનશે નેપાળના નવા વડાપ્રધાન, ભારત સાથે છે ખાસ સંબંધ

Banel Shah Mey New PM Of Nepal : નેપાળ ચૂંટણીના પરિણામો પરથી સ્પષ્ટ છે કે બાલેન શાહ લોકોની પ્રથમ પસંદગી છે. આનો અર્થ એ થયો કે બાલેન શાહ નેપાળના નવા વડા પ્રધાન બની શકે છે. બાલેન શાહે ચાર વખતના પૂર્વ વડાપ્રધાન કેપી શર્મા ઓલીને લગભગ 50,000 મતોથી હરાવ્યા હતા. સપ્ટેમ્બરમાં યુવાનોની આગેવાની હેઠળના વિરોધ પ્રદર્શન પછી ઓલીની ચૂંટાયેલી સરકારના પતન પછી નેપાળમાં આ પ્રથમ ચૂંટણી હતી. નેપાળ ભારતનો મહત્વપૂર્ણ પડોશી છે. બાલેન શાહનો ભારત સાથે ખાસ સંબંધ છે. ચાલો જાણીએ કે બાલેન શાહની જીતની નવી દિલ્હી પર શું અસર પડશે?

ભારત-નેપાળ સંબંધ

ભારત અને નેપાળ વચ્ચેના સંબંધો પરંપરાગત રીતે સૌહાર્દપૂર્ણ અને મૈત્રીપૂર્ણ રહ્યા છે. બંને દેશો વચ્ચે 1800 કિલોમીટર લાંબી સરહદ છે. કાઠમંડુ માટે ભારત સૌથી મોટો વેપાર અને રોકાણ ભાગીદાર છે. તેની નેબરહુડ ફર્સ્ટ પોલિસી હેઠળ, દિલ્હીએ કાઠમંડુને વિકાસ અને સંરક્ષણ સહિત વિવિધ ક્ષેત્રોમાં મદદ કરી છે. સંકટ અને કટોકટી જેવા સમયમાં ભારત નેપાળનું ભાગીદાર રહ્યું છે. બંને દેશો વચ્ચે ઊંડા સાંસ્કૃતિક સંબંધો પણ છે.

જોકે, તાજેતરના વર્ષોમાં બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં ખટાશ આવી છે. નવી દિલ્હીએ નેપાળ પર ચીનના વધતા પ્રભાવને ચિંતાની નજરે જોયો છે. બંને પાડોશી દેશો વચ્ચે સીમા વિવાદ પણ વધ્યો છે. ભારત-નેપાળ સરહદ પર કાલાપાની, લિપુલેખ અને લિમ્પિયાધુરાના વિવાદને કારણે સંબંધોમાં તણાવ સર્જાયો છે. 2020 માં, નેપાળે એક નકશો બહાર પાડ્યો હતો જેમાં આ વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે, જે ભારતના ઉત્તરાખંડ રાજ્યનો ભાગ છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે,દિલ્હીએ લિપુલેખ પાસ મારફતે ભારત અને ચીન વચ્ચે સરહદી વેપાર ફરી શરૂ કરવા સામે કાઠમંડુના વાંધાની નિંદા કરી હતી. ભારતે લિપુલેખ પાસ પર નેપાળના પ્રાદેશિક દાવાઓને "ગેરવાજબી અને પાયાવિહોણા" ગણાવ્યા હતા. નવેમ્બરમાં નેપાળની 100 રૂપિયાની નવી નોટે ભારતને નારાજ કર્યું હતું. આ નોટ પર એક નવો નકશો છાપવામાં આવ્યો હતો, જેમાં ભારતના કેટલાક ભાગો પણ શામેલ હતા. આના પર પ્રતિક્રિયા આપતા વિદેશ મંત્રાલયે તેને એકતરફી કાર્યવાહી ગણાવી હતી અને કહ્યું હતું કે તેનાથી જમીનની વાસ્તવિકતા બદલાઈ નથી.

હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સના જણાવ્યા અનુસાર, નેપાળમાં કેટલાક લોકો ભારતને મોટા ભાઈની જેમ જુએ છે. તેઓ ભારત પર નેપાળના આંતરિક મામલામાં દખલ કરવાનો આરોપ લગાવે છે.

શું બાલેન શાહ ભારત માટે સારા સમાચાર સાબિત થશે?

બાલેન શાહની આરએસપીની અપેક્ષિત જીત નેપાળી રાજકારણના જૂના દિગ્ગજોને ભૂંસી નાખવાની કિંમતે આવી છે. ઓલીની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ઓફ નેપાળ (યુનિફાઇડ માર્ક્સવાદી-લેનિનિસ્ટ) અથવા પુષ્પ કમલ દહલની સીપીએન (માઓવાદી કેન્દ્ર) ને બદલે યુવા નેતામાં જોડાવું એ એક મોટો ફેરફાર છે.

બાલેન શાહ પારદર્શિતાના સૂત્ર અને મતદારોને આકર્ષવા માટે નેપાળ ફર્સ્ટ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. ન્યૂઝ 18ના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતે એવા નેતા સાથે અનુકૂલન સાધવું પડશે, જેના માટે વિદેશ નીતિ નેપાળના સાર્વભૌમ હિતોને વધારવાના હેતુથી તકનીકી વાતચીત છે. અહેવાલો અનુસાર, ભૂતપૂર્વ રેપર તેમના સમર્થકોમાં ભારત વિરોધી માનવામાં આવે છે. 2023 માં, તેમણે તેમની ઓફિસમાં "ગ્રેટર નેપાળ" નો નકશો પ્રદર્શિત કર્યો હતો જેમાં કેટલાક ભારતીય પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે.

આ મુદ્દે બોલતા બાલેન શાહે દૈનિક ભાસ્કરને કહ્યું હતું કે, 'મેં એવું કંઈ કહ્યું નથી કે જેના માટે મારે માફી માંગવી જોઈએ. ભારતે તેના સંસદીય નકશાને સાંસ્કૃતિક નકશો તરીકે વર્ણવ્યો છે, તેથી અમે ગ્રેટર નેપાળનો ઐતિહાસિક નકશો મૂક્યો. કોઈએ તેની સામે વાંધો ઉઠાવવો જોઈએ નહીં. એ જ વર્ષે, તેમણે નેપાળમાં ભારતીય ફિલ્મો પર પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરી હતી કારણ કે તેમણે કહ્યું હતું કે બોલિવૂડની એક ફિલ્મમાં હિન્દુ દેવી સીતાને ભારતની પુત્રી તરીકે દર્શાવવામાં આવી હતી. તેમણે પરંપરાઓનો ઉલ્લેખ કરીને આ દાવાને નકારી કાઢ્યો હતો, જે અનુસાર સીતાનું જન્મસ્થળ હાલના નેપાળમાં અથવા નેપાળ-બિહાર સરહદની નજીક છે.

બાલેન શાહના નેતૃત્વ હેઠળ, ભારતે સુનિશ્ચિત કરવું પડશે કે તેની નેપાળ પ્રથમ નીતિ અજાણતાં ચાઇના ફર્સ્ટની વાસ્તવિકતામાં ફેરવાઈ ન જાય. જોકે, આરએસપીના નેતાઓ ન તો ભારતનો પક્ષ લે છે કે ન તો ચીનનો પક્ષ લે છે. ગયા મહિને તેમણે ચીન સાથે જોડાયેલા દમક ઇન્ડસ્ટ્રીયલ પાર્ક પ્રોજેક્ટને તેમના ચૂંટણી ઢંઢેરામાંથી હટાવી દીધો હતો.

એચટીના રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતને આશા છે કે કાઠમંડુમાં સ્થિર સરકાર નેપાળ સાથે સંબંધો ફરીથી સ્થાપિત કરવા અને રાજદ્વારી ગતિને ફરીથી મજબૂત કરવાની તક પૂરી પાડશે. જો કે, નવી દિલ્હીએ એવી પરિસ્થિતિ માટે તૈયાર રહેવું પડશે જેમાં નેપાળ "સાવચેતી મુત્સદ્દીગીરી" ને બદલે આક્રમક સાર્વભૌમત્વ તરફ વધુ ઝુકાવે છે.

બાલેન શાહ કોણ છે?

27, એપ્રિલ, 1990ના રોજ કાઠમાંડુમાં જન્મેલા બાલેન શાહ કાઠમંડુના 15માં મેયર છે. રાજકારણમાં પ્રવેશતા પહેલા બાલેને રેપર અને કલાકાર તરીકે નામ બનાવ્યું હતું. તેમણે હંમેશા પોતાના રેપમાં સામાજિક મુદ્દાઓ, યુવાનોની મુશ્કેલીઓ અને ભ્રષ્ટાચારને અવાજ આપ્યો હતો. આ જ કારણ છે કે તે ધીમે ધીમે યુવાનોના હૃદયમાં પ્રવેશવા લાગ્યો. આ ઉપરાંત, તેમણે સિવિલ એન્જિનિયરિંગમાં કારકિર્દી બનાવી છે.

બાલેન શાહ ભારત સાથે ખાસ સંબંધ

બાલેન શાહનો ભારત સાથે ખાસ સંબંધ છે. હકીકતમાં તેણે વિશ્વેશ્વરૈયા ટેકનોલોજીકલ યુનિવર્સિટી (VTU) માંથી અભ્યાસ કર્યો છે. અહીં જ સ્ટ્રક્ચરલ એન્જિનિયરિંગમાં માસ્ટર ઓફ ટેક્નોલોજીની ડિગ્રી હાંસલ કર છે. સાથે જ બેંગ્લોરમાં નિટ્ટે મીનાક્ષી ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજીમાં પણ અભ્યાસ કર્યો છે.