World Press Freedom Day 2024: આજે વિશ્વ પ્રેસ સ્વતંત્રતા દિવસ, કેમ ઉજવાય છે? જાણો ઇતિહાસ અને મહત્વ

World Press Freedom Day 2024 Theme: આજના સમયમાં તમે ઘરે બેસીને પણ જાણી શકો છો કે તમારા દેશ અને વિદેશના વિવિધ ભાગોમાં શું ચાલી રહ્યું છે. પરંતુ આ માહિતી તમારા સુધી પહોંચાડવા માટે પત્રકારોએ ઘણું જોખમ ઉઠાવવું પડે છે. ઘણી વખત તેમના પર હુમલા પણ થાય છે. જેથી કોઈ પણ શક્તિ પોતાના જીવને જોખમમાં મૂકતા પત્રકારોના અવાજને દબાવી ન શકે, તેમના માટે સ્વતંત્રતા મેળવવી ખૂબ જ જરૂરી છે, જેથી તેઓ પોતાનું કામ સારી રીતે અને પારદર્શિતા સાથે કરી શકે. આ ઉદ્દેશ્ય સાથે વિશ્વ પ્રેસ સ્વતંત્રતા દિવસ દર વર્ષે 3 મેના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. અહીં જાણો કેવી રીતે થયો આ દિવસની શરૂઆત, શું છે તેનું મહત્વ-

World Press Freedom Day History : વિશ્વ પ્રેસ સ્વતંત્રતા દિવસનો ઇતિહાસ

વિશ્વ પ્રેસ સ્વતંત્રતા દિવસના ઇતિહાસ વિશે વાત કરીએ તો વર્ષ 1991 માં આફ્રિકન પત્રકારોએ પ્રથમ વખત પ્રેસની સ્વતંત્રતા માટે અભિયાન શરૂ કર્યું. 3 મેના રોજ પ્રેસની સ્વતંત્રતાના સિદ્ધાંતો અંગે એક નિવેદન બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું, તેને વિન્ડહોકની ઘોષણા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. માત્ર બે વર્ષ પછી 1993 માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની જનરલ એસેમ્બલીએ પ્રથમ વખત વિશ્વ પ્રેસ સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી કરવાની જાહેરાત કરી. ત્યારથી આજ સુધી 3 મે વિશ્વ પ્રેસ સ્વતંત્રતા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

World Press Freedom Day Significance : વિશ્વ પ્રેસ સ્વતંત્રતા દિવસનું મહત્વ અને યુનેસ્કો સન્માન

ગ્યુલેર્મો કેનો વર્લ્ડ પ્રેસ ફ્રીડમ પ્રાઈઝ યુનેસ્કો દ્વારા દર વર્ષે 3 મેના રોજ આપવામાં આવે છે. આ પુરસ્કાર એવી વ્યક્તિ, સંસ્થા અથવા સંસ્થાને સન્માનિત કરે છે જેણે વિશ્વમાં ગમે ત્યાં પ્રેસ સ્વતંત્રતાના સંરક્ષણ અને પ્રોત્સાહનમાં ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન આપ્યું હોય. આ દિવસે શાળા-કોલેજોમાં અનેક કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. પત્રકારત્વને લગતા વિવિધ વિષયો પર ચર્ચાઓ અને ચર્ચાઓ યોજાય છે. ઘણી જગ્યાએ સેમિનારનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

આ પણ વાંચઃ- આજે વર્લ્ડ ટૂના દિવસ, વર્લ્ડ ટૂના દિવસ એટલે શું? કેમ આ દિવસની ઉજવણી કરાય છે?

World Press Freedom Day 2024 Theme: આ વર્ષ 2024 ની થીમ

યુનેસ્કો દ્વારા દર વર્ષે વિશ્વ પ્રેસ ફ્રીડમ ડેની થીમ નક્કી કરવામાં આવે છે. ગયા વર્ષે વિશ્વ પત્રકારત્વ દિવસની થીમ હતી- 'Shaping a Future of Rights: Freedom of Expression as a Driver for all other human rights'. જ્યારે ચાલુ વર્ષ 2024 ની થીમ 'A Press for the Planet: Journalism in the Face of the Environmental Crisis' છે.

World Press Freedom Day Celebrations : ભારતમાં પ્રેસની સ્વતંત્રતા

ભારતમાં પ્રેસ સ્વતંત્રતાનો સમૃદ્ધ ઇતિહાસ છે. જો કે, તાજેતરના વર્ષોમાં પત્રકારોને ડરાવવા અને ધરપકડ કરવાની ઘટનાઓ વધી છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતમાં પ્રેસ સ્વતંત્રતાનું રેન્કિંગ પણ નીચે આવ્યું છે. ભારતમાં પત્રકારોને કામ કરતી વખતે ઘણા શારીરિક જોખમો અને સુરક્ષાની ચિંતાઓનો સામનો કરવો પડે છે. સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પર જાણ કરવી, ભ્રષ્ટાચારનો પર્દાફાશ કરવો અને સત્તામાં રહેલા લોકો પર નિર્ભયતાથી પ્રશ્નો ઉઠાવવાથી તેઓને ધમકીઓ, હિંસા અથવા ઉત્પીડનના જોખમમાં મૂકી શકાય છે.

નિર્ભય પત્રકારત્વ કરનારાઓને સમયાંતરે ધમકીઓ મળતી રહે છે. આ ધમકીઓ વધુ રાજકીય રીતે પ્રેરિત છે અને રેતી અને જમીન માફિયાઓ તરફથી આવે છે. પત્રકારોને કેટલીકવાર તેમના રિપોર્ટિંગને ચોક્કસ કાર્યસૂચિ સાથે સંરેખિત કરવા દબાણનો સામનો કરવો પડે છે, જે વાજબી અને ઉદ્દેશ્ય કવરેજ પ્રદાન કરવાની તેમની ક્ષમતાને અસર કરે છે. પત્રકારત્વની અખંડિતતા જાળવવા અને જીવંત લોકશાહી જાળવવા માટે પત્રકારોની સલામતીની ખાતરી કરવી મહત્વપૂર્ણ છે.