કીડીઓ માણસોની જેમ જ એકબીજાની સારવાર પણ કરે છે, જાણો કેવી હોય છે તેમની પદ્ધતિ

કીડીઓ સામાન્ય જીવ જંતુની એક પ્રજાતિ છે. પરંતુ તેમની પાસે કેટલીક અનન્ય ક્ષમતાઓ છે. કીડીઓમાં ઉત્તમ સંચાર કૌશલ્ય હોય છે. આ તે વિશિષ્ટ સજીવોમાંના છે, જે વસાહતોમાં રહે છે. કીડીઓના જૂથો ખોરાક શોધવા, યુદ્ધ લડવા અને એકબીજાની સારવાર માટે સાથે મળીને કામ કરે છે. હા, કીડીઓ તેમના યુદ્ધમાં ઘાયલ થયેલા સાથીઓને યુદ્ધભૂમિમાંથી વસાહતમાં પાછા લાવે છે અને પછી તેમની સારવાર કરે છે.

યુદ્ધ અને ઉપચાર

આફ્રિકન માટાબેલ કીડીઓ લડવૈયા હોય છે. તેઓ દરોડા પાડવા માટે દિવસમાં ઘણી વખત તેમની વસાહતોમાંથી બહાર આવે છે. ઘણીવાર તેઓ ઉધઈના સૈનિકોનો પણ સામનો કરે છે. યોદ્ધા કીડીઓ, સૈનિક ઉધઈને હરાવીને, ઉધઈને ખોરાક તરીકે તેમની વસાહતમાં લાવે છે. કીડીઓ તેમના સાથીદારોને ખેંચે છે, જેઓ યુદ્ધમાં ઘાયલ થયા હોય અથવા પડી ગયા છે.

જર્મન જીવવિજ્ઞાનીઓએ શોધી કાઢ્યું છે કે, આ બચાવ કામગીરીના અંતે શું થાય છે. ખરેખર, વસાહતમાં પાછા આવીને કીડીઓને સાજા કરવાની કામગીરી શરૂ થાય છે, ઘાયલ કીડીઓના ઘા સાફ કરવામાં આવે છે અને પ્રક્રિયામાં તેમના સાથીઓનો મૃત્યુદર ઘટાડે છે.

વૈજ્ઞાનિકો પહેલાથી જ જાણતા હતા કે, માટાબેલે કીડીઓ દરોડામાંથી ઘાયલ કીડીઓને પરત લાવી હતી, પરંતુ 2018 માં સંશોધકો એરિક ફ્રેન્ક, માર્ટન વર્હેગન અને કે. એડ્યુઅર્ડ લિન્સેનમેયર સાથે મળીને, તેમણે સારવારના મુદ્દાની પણ શોધ કરી. ત્યારબાદ જુલિયસ મેક્સિમિલિયન યુનિવર્સિટી (JMU) ની સંશોધન ટીમે પણ કીડીઓ દ્વારા ઘાયલ કીડીઓની તપાસ કરતો વીડિયો શેર કર્યો હતો.

ગંભીર રીતે ઘાયલ કીડીઓ, જેમણે તેમના પાંચ અંગો ગુમાવ્યા છે, તેમને મૃત્યુ માટે છોડી દેવાની ફરજ પડે છે. આ દરમિયાન, કેટલીક કીડીઓ પણ કાર્ય કરે છે. ઓછી ઇજાગ્રસ્ત કીડીઓ વધુ ઇજાગ્રસ્ત હોવાનો ડોળ કરે છે, જ્યારે તેઓ તેમની મદદ કરવા આવે છે, ત્યારે તેઓ અન્ય કીડીઓને મદદ કરે છે.

જ્યારે આખું જૂથ પરત આવે છે, ત્યારે તબીબી સારવાર શરૂ થાય છે. કીડીઓ તેમના ઘાયલ સાથીઓના ખુલ્લા જખમોને ઝડપથી ચાટીને, ઘણી વાર ઘણી મિનિટો બાદ મટાડે છે. ફ્રેન્ક કહે છે, "અમે માનીએ છીએ કે, તેઓ ઘાને સાફ કરવા માટે આ કરે છે અને કદાચ બેક્ટેરિયલ અથવા ફંગલ ચેપનું જોખમ ઘટાડવા માટે તેમની લાળ સાથે એન્ટિમાઇક્રોબાયલ પદાર્થો પણ લાગુ કરે છે."

આ સારવાર અસરકારક છે. ફ્રેન્કે ધ ગાર્ડિયનને જણાવ્યું હતું કે, "જો ઇજાગ્રસ્ત કીડીઓને સમયસર સારવાર ન મળે તો 80% 24 કલાકની અંદર મૃત્યુ પામે છે. ઇજાગ્રસ્ત કીડીઓમાંથી માત્ર 10 ટકા સારવાર બાદ મૃત્યુ પામે છે."

કીડીઓ સંબંધિત હકીકતો

નેશનલ જિયોગ્રાફિક અનુસાર, પૃથ્વી પર 20 ક્વાડ્રિલિયન કીડીઓ છે. એક ક્વાડ્રિલિયન એટલે 10 હજાર કરોડ. આમ દરેક મનુષ્ય માટે 25 લાખ કીડીઓ છે. કીડીઓની 12,000 થી વધુ પ્રજાતિઓ છે. તેઓ એન્ટાર્કટિકા, આઇસલેન્ડ, ગ્રીનલેન્ડ અને કેટલાક ટાપુ દેશો સિવાય વિશ્વમાં લગભગ ગમે ત્યાં મળી શકે છે.

સંશોધન દર્શાવે છે કે કીડીઓની 500 થી વધુ પ્રજાતિઓ એવા દેશોમાં જોવા મળે છે, જ્યાં તેઓ મૂળની નથી, ત્યાં તેઓ માણસો કે સામાન પર બેસીને અહીંથી ત્યાં સુધી પહોંચી રહ્યા છે. વિદેશી કીડીઓ ઇકોસિસ્ટમને બદલી શકે છે અને અન્ય જીવોને મારી શકે છે. કીડીઓ દ્વારા થતું નુકસાન સતત વધતું જાય છે, આક્રમક કીડીઓને કારણે 1930 થી 2021 સુધીમાં અંદાજે $51 બિલિયનનું આર્થિક નુકસાન થયું છે.

કીડીની વસાહતમાં હજારો કીડીઓ હોઈ શકે છે. સમુદાયોનું નેતૃત્વ એક રાણી અથવા ઘણી રાણીઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે. વસાહતના અસ્તિત્વને સુનિશ્ચિત કરવા માટે રાણીઓ હજારો ઇંડા મૂકે છે. કેટલીક પ્રજાતિઓમાં નર કીડીઓ (ડ્રોન તરીકે ઓળખાય છે) ઘણીવાર માત્ર એક જ ભૂમિકા ભજવે છે, રાણી સાથે સમાગમની. તેઓ ઘણીવાર થોડા સમય પછી જ મૃત્યુ પામે છે. કામદાર કીડીઓ, વસાહતના સૌથી દૃશ્યમાન સભ્યો. આ બધી માદા છે પરંતુ ક્યારેય પ્રજનન કરતી નથી, તેના બદલે ખોરાકની શોધ કરે છે અને રાણીના સંતાનોની સંભાળ રાખે છે. કેટલીક કામદાર કીડીઓ પોતાના વજનથી 50 ગણુ વધારે વજન ઉપાડી શકે છે. કીડી તેના કદ અનુસાર વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી જીવોમાંનું એક છે.

કીડીઓને કાન નથી હોતા અને અમુકને આંખો પણ હોતી નથી. કીડીઓ તેમના પગ દ્વારા જમીનમાંથી સ્પંદનો અનુભવીને "સાંભળે છે". કીડીઓ તેમના એન્ટેનાનો ઉપયોગ કરીને એકબીજા સાથે વાત કરી શકે છે.