ગુજરાત મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીમાં ભાજપની જીત, એક મહત્વપૂર્ણ બાબત; પાર્ટીના મુસ્લિમ વિજેતાઓમાં મોટો ઉછાળો

લીના મિશ્રા, કમલ સૈયદ: 18 ફેબ્રુઆરીએ ગુજરાતમાં સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીના પરિણામો આવ્યા ત્યારે તે અપેક્ષા મુજબ જ આવ્યા હતા. ભાજપે નગરપાલિકાઓ, મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો અને જિલ્લા અને તાલુકા પંચાયતોમાં 2,171 બેઠકોમાંથી 1,608 બેઠકો જીતીને ચૂંટણીમાં ભવ્ય વિજય મેળવ્યો હતો. પરંતુ તેના પ્રભાવશાળી પ્રદર્શનનું એક પાસું સ્પષ્ટ થયું: મતદાન કરનાર 66 નગરપાલિકાઓમાં (વધુ બે સંસ્થાઓમાં મધ્ય-સત્ર ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી), ભાજપની ટિકિટ પર ચૂંટાયેલા મુસ્લિમ ઉમેદવારોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો, શાસક પક્ષ એવા જિલ્લાઓમાં પ્રવેશ કરી રહ્યો છે જ્યાં લઘુમતી સમુદાયના મતદારો મોટી સંખ્યામાં છે.

2018 માં આ નગરપાલિકાઓમાં છેલ્લી વખત ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી, ત્યારે ભાજપની ટિકિટ પર 46 મુસ્લિમો જીત્યા હતા (કુલ 75 નગરપાલિકાઓમાં, જેમાં આ વર્ષે મતદાન કરનાર 66 નગરપાલિકાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે). આ વર્ષે આ સંખ્યા 76 સુધી પહોંચી ગઈ છે, જેમાં 33 મહિલાઓનો સમાવેશ થાય છે (પાર્ટીએ 103 મુસ્લિમ ઉમેદવારોને મેદાનમાં ઉતાર્યા હતા), જેમાં પાટણ, ખેડા, પંચમહાલ અને જૂનાગઢ જિલ્લાઓની નગરપાલિકાઓમાંથી ઘણા ઉમેદવારો છે જ્યાં ગયા વખતે કોઈ મુસ્લિમ ભાજપ ઉમેદવાર ચૂંટાયા ન હતા.

એકંદરે નગરપાલિકાઓમાં ચૂંટાયેલા મુસ્લિમોની સંખ્યા પણ 2018 માં 252 થી વધીને 275 થઈ ગઈ છે. ભાજપનો હિસ્સો લગભગ 28% સાથે નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે, જે સાત વર્ષ પહેલાં 18% હતો. કોંગ્રેસનો હિસ્સો 39% સાથે સૌથી વધુ છે અને આમ આદમી પાર્ટી (AAP) 4.7% છે. AAP પાસે 13 મુસ્લિમ વિજેતા હતા, જેમાં જામનગરની સલાયા નગરપાલિકામાં 11નો સમાવેશ થાય છે જ્યાં ભાજપને એક પણ બેઠક મળી ન હતી.

ભાજપના રાજ્ય લઘુમતી સેલના પ્રમુખ મોહસીન લોખંડવાલાએ ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું હતું કે, "ગુજરાતના મુસ્લિમોએ કોંગ્રેસના તુષ્ટિકરણના રાજકારણ સામે ભાજપની વિકાસની રાજનીતિ ઇચ્છવાનું મન બનાવી લીધું હતું. રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારની સરકારી યોજનાઓથી મુસ્લિમ સમુદાયને ફાયદો થયો છે. મુસ્લિમો તરીકે અમને લાગે છે કે ભાજપ અમારી સાથે ભેદભાવ કરતું નથી અને પૂરા દિલથી અમને યોજનાઓનો લાભ આપે છે."

તેમણે વધુમાં કહ્યું, “ભાજપના સક્રિય સભ્યો એવા મુસ્લિમોએ ચૂંટણી લડવા માટે ટિકિટ આપવાની માંગ કરી હતી. અમે રસ દાખવનારા 150 મુસ્લિમ કાર્યકરો અને નેતાઓની યાદી સુપરત કરી હતી. રાજ્ય એકમે ચૂંટાયેલા ધારાસભ્યો, સાંસદો અને સ્થાનિક નેતાઓ સાથે યાદીની ચર્ચા કરી હતી અને તેમાંથી 103 ની પસંદગી કરી હતી. આ જીત ફક્ત એ જ દર્શાવે છે કે મુસ્લિમો કોંગ્રેસમાંથી ભાજપ તરફ વળી રહ્યા છે. અમે રાજ્ય ભાજપ નેતૃત્વના પણ આભારી છીએ જેમણે આ નેતાઓમાં વિશ્વાસ દર્શાવ્યો અને તેમને ટિકિટ આપી.”

છેલ્લી ચૂંટણીની તુલનામાં ભાજપ પાસે ખેડા જિલ્લાની ત્રણ નગરપાલિકાઓમાં નવ નવી બેઠકો પર, પાટણના રાધનપુર જિલ્લામાં પાંચ, જૂનાગઢની વંથલી નગરપાલિકામાં છ અને પંચમહાલ જિલ્લાની બે નગરપાલિકાઓમાં પાંચ બેઠકો પર મુસ્લિમ કાઉન્સિલરો હશે. ભાજપના મુસ્લિમ ઉમેદવારો ગીર સોમનાથ અને જામનગરના દરિયાકાંઠાના જિલ્લાઓમાં પણ જીત્યા હતા, જ્યાં સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર દ્વારા સરકારી જમીન પર અતિક્રમણ મુક્ત કરવા માટે મોટા પાયે તોડી પાડવાથી તેની સંભાવનાઓને નુકસાન થવાની ધારણા હતી કારણ કે તેને "ચોક્કસ સમુદાયને લક્ષ્ય બનાવતા" જોવામાં આવ્યું હતું.

ગીર સોમનાથના કોડીનારના રહેવાસી અને પ્રદેશ ભાજપ ઉપપ્રમુખ જીશાન નકવીએ જણાવ્યું હતું કે, "જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા તોડી પાડવામાં આવેલા ધાર્મિક સ્થાપત્યોને લઈને મુસ્લિમોમાં ગુસ્સો હતો. અમે પણ આવા પગલાથી નાખુશ હતા. અમારા પ્રચારમાં અમે મતદારોને આગળ જોવા, વ્યવહારુ બનવા અને ભાજપની અવગણના કરવાને બદલે તેને ટેકો આપવા માટે સમજાવ્યા હા. જો આપણે ભાજપ સાથે ચાલીશું, તો આપણે આપણા વોર્ડમાં વિકાસ જોઈશું અને આપણા મુદ્દાઓ પણ ઉકેલાઈ જશે. કોંગ્રેસના ઉમેદવારોએ પાછા ખેંચી લીધા હોવાથી (કોડીનારમાં) અમારા બે ઉમેદવારો બિનહરીફ જીત્યા હતા."

મુસ્લિમ મતો કેમ બદલાઈ રહ્યા છે?

રાજ્યમાં દાવ પર લાગેલી કોંગ્રેસે 2018માં 2064 મ્યુનિસિપાલિટી બેઠકોમાંથી 632 બેઠકો જીતી હતી પરંતુ તેની સંખ્યા ઘટીને 252 થઈ ગઈ. તેના મુસ્લિમ વિજેતાઓની સંખ્યા પણ 133 થી ઘટીને 109 થઈ ગઈ છે.

ગુજરાત વિધાનસભાના એકમાત્ર મુસ્લિમ ધારાસભ્ય, ઇમરાન ખેડાવાલાએ દાવો કર્યો હતો કે, "અમારા ઘણા (મુસ્લિમ) ઉમેદવારો કોંગ્રેસના પ્રતીક પર ચૂંટણી લડ્યા ન હતા અને અપક્ષ તરીકે જીત્યા હતા… તેમની પ્રાથમિકતા તેમના વિસ્તારોમાં કામ કરાવવાની છે."

દિલ્હીની જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીમાં સામાજિક વિજ્ઞાનના ભૂતપૂર્વ પ્રોફેસર ઘનશ્યામ શાહે " ઇન્ડિયાઝ 2014 ઇલેક્શન્સ - અ મોદી-લેડ બીજેપી સ્વીપ" પુસ્તકના એક પ્રકરણમાં લખ્યું છે કે સલાયા નગરપાલિકા, જે 2002ના રમખાણોથી પ્રભાવિત ન હતી અને 2010 સુધી કોંગ્રેસ દ્વારા શાસિત હતી, તેને માળખાકીય વિકાસમાં ઉપેક્ષાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

"2007 ની વિધાનસભા ચૂંટણી પછી થોડા મુસ્લિમ નેતાઓ ભાજપમાં ગયા હતા. 2008 માં પહેલીવાર ચાર મુસ્લિમોએ ભાજપ માટે મ્યુનિસિપલ ચૂંટણી લડી અને જીત મેળવી. ત્યારબાદ શહેરને માળખાગત વિકાસ માટે રાજ્ય સરકારના ભંડોળ મળવા લાગ્યા. આવા મૂર્ત ફાયદાઓએ અન્ય મુસ્લિમોને પાર્ટીમાં જોડાવા માટે પ્રેરિત કર્યા હતા. 2013 માં ભાજપે 27 મ્યુનિસિપલ બેઠકોમાંથી 24 બેઠકો જીતી," તેમણે ઉમેર્યું, "મુસ્લિમો માટે તે અસ્તિત્વનો પ્રશ્ન છે. તેઓ જાણે છે કે કોંગ્રેસ તેમને મદદ કરી શકશે નહીં. તેઓ (મુસ્લિમો) રસ્તા જેવી ઓછામાં ઓછી મૂળભૂત જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માંગે છે … કમનસીબે ગુજરાતમાં કોંગ્રેસને ચૂંટણી જીતવાની કોઈ ઇચ્છા નથી."

તાજેતરની ચૂંટણીઓમાં હૈદરાબાદના સાંસદ અસદુદ્દીન ઓવૈસીની પાર્ટી AIMIM એ પણ ઉમેદવારો ઉભા રાખ્યા હતા પરંતુ તે રાજકોટ જિલ્લાની ઉપલેટા તાલુકા પંચાયતમાં ફક્ત એક જ બેઠક સુધી મર્યાદિત હતી. AIMIM ના રાજ્ય પ્રમુખ સાબીર કાબલીવાલાએ ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું હતું કે, "71 ઉમેદવારોમાંથી 12 મુસ્લિમ ઉમેદવારો સાથે પેનલમાં હિન્દુ હતા." અમે એક જ બેઠક સુધી મર્યાદિત હતા પરંતુ AIMIM ના એક પણ ઉમેદવારે તેમની ડિપોઝીટ ગુમાવી નથી કારણ કે અમારો મત હિસ્સો વધ્યો છે. અમારી પાર્ટી રાજ્યમાં નવી છે, અમે આગામી ચૂંટણીઓમાં પ્રગતિ કરીશું." આ પણ વાંચો: અમદાવાદના 614 વર્ષના ઈતિહાસમાં પ્રથમ વખત માતા ભ્રદ્રકાળી નગરયાત્રાએ, શહેરના આ રસ્તાઓ બંધ