scorecardresearch

ગુજરાતમાં 50 બેઠકો પર 2011ની વસ્તી ગણતરીની તુલનામાં જેન્ડર રેશિયો ઘટ્યો

Gujarat Assembly Elections : ગુજરાતમાં 2011ની વસ્તી ગણતરી (Census) ની તુલનામાં 2017માં મતદાર યાદી (Voters List) માં જેન્ડર રિશેયો (Gujarat Gender ratio) માં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. પુરૂષ મતદાર (male voter) કરતા મહિલા મતદારો (Women voters) ના આંકડામાં મોટો તફાવત.

ગુજરાતમાં 50 બેઠકો પર 2011ની વસ્તી ગણતરીની તુલનામાં જેન્ડર રેશિયો ઘટ્યો
પુરૂષની તુલનામાં મહિલા મતદારો ઓછી

મહિલા મતદારોમાં એકંદરે વધારો થયો હોવા છતાં, 2011ની વસ્તી ગણતરીની તુલનામાં 2012ના મતદાતા લીસ્ટના આધારે ગુજરાતની 50 વિધાનસભા બેઠકો પર જેન્ડર રેશિયો ઘટ્યો છે.

2011ની વસ્તી ગણતરીએ ગુજરાતનો જેન્ડર રેશિયો 937 પર મૂકાયો હતો, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ 943 કરતાં ઘણો ઓછો છે. જો કે, 2001ની વસ્તી ગણતરીએ 918 કરતા સુધારો દર્શાવ્યો હતો. 2022ની મતદાર યાદીમાં એકંદર જેન્ડર રેશિયો 934 – અથવા દર 1,000 પુરૂષો માટે 934 સ્ત્રીઓ છે તેમ થાય, ચૂંટણી પંચ દ્વારા વસ્તી ગણતરીના તારણોની તુલના કરતા ડેટા અનુસાર. 2017માં કુલ મતદાર યાદી જાતિ ગુણોત્તર 921 હતો.

આ વર્ષે ગુજરાતમાં 4.9 કરોડ મતદારો છે, જેમાં 2.53 કરોડ પુરુષ અને 2.37 કરોડ મહિલા મતદારો છે.

ગુજરાતના 33 જિલ્લાઓમાંથી 21માં વસ્તી ગણતરીના આંકડાઓની સરખામણીમાં મતદાર યાદીમાં જેન્ડર રેશિયો વાળી બેઠકો ઓછી છે. આ કેટેગરીના 50 મતદારક્ષેત્રોમાંથી, ચૂંટણી પંચના ડેટા અનુસાર, મહિલા મતદારોની સૌથી ઓછી સંખ્યા સુરત જિલ્લાના ઉધનામાં છે, જેમાં 1000 પુરૂષ મતદારોએ માત્ર 731 મહિલા મતદારો છે.

એ જ જિલ્લામાં અનુસૂચિત જનજાતિ માટે અનામત મહુવા બેઠક 1048 ની સંખ્યા સાથે વિરોધાભાસી ચિત્ર દર્શાવે છે. મતદાર યાદી મુજબ સમગ્ર રાજ્યમાં સૌથી વધુ જેન્ડર રેશિયો તાપી જિલ્લાના વ્યારા ખાતે 1057 છે, જે એક આદિવાસી વિસ્તાર પણ છે

ગત મતદાર યાદીના આંકડાઓ શહેરી મતવિસ્તારોમાં ઓછી મહિલા મતદારોનો રિપોર્ટ કરે છે, જ્યારે આદિવાસી મતદારક્ષેત્રો વધુ દરનો રિપોર્ટ છે. આ જ પેટર્નના ભાગરૂપે, 2022ની મતદાર યાદી અનુસાર સૌથી વધુ જેન્ડર રેશિયો ધરાવતા મતવિસ્તારમાં – વ્યારા, મહુવા, નિઝર, મનસ્વી, વાંસદા – આ તમામ આદિવાસી-અનામત બેઠકો છે.

જોકે, મોટી આદિવાસી વસ્તી ધરાવતી કેટલીક બેઠકોમાં મહિલા મતદારો ઓછા જોવા મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ડાંગ મતવિસ્તારમાં વસ્તી ગણતરી મુજબ 1000 પુરૂષો દીઠ 1007 સ્ત્રીઓ હતી. જોકે, મતદાર યાદીમાં 995 મહિલાઓ છે. તેવી જ રીતે, છોટા ઉદેપુર અને પડોશી જેતપુરની આદિવાસી બેઠકોમાં, જેન્ડર રેશિયો 949 અને 951 છે, જે વસ્તી ગણતરીમાં અનુક્રમે 994 અને 987 હતો.

ગ્રામીણ સીટો પર પણ ઓછો સેક્સ રેશિયો જોઈ શકાય છે. કૃષિ ક્ષેત્ર ગણાતા બનાસકાંઠા જિલ્લાની નવ વિધાનસભા બેઠકોમાંથી છનો જાતિ ગુણોત્તર વસ્તી ગણતરીના આંકડા કરતા ઓછો છે. તેવી જ રીતે કોંગ્રેસના ગઢ અમરેલી જિલ્લાની પાંચમાંથી ચાર બેઠકો પર લિંગ ગુણોત્તર ઓછો છે.

રાજ્યનું પાટનગર અમદાવાદ પણ આજ પેટર્ન દર્શાવે છે. બુલેટ ટ્રેન ટર્મિનલ ધરાવતી સાબરમતી બેઠક પર વસ્તી ગણતરીમાં 922ની સરખામણીમાં માત્ર 908 મહિલા મતદારો છે. ઓટોમોબાઈલ હબ સાણંદમાં 943 મહિલા મતદારો છે. વસ્તી ગણતરીની સંખ્યા 950 હતી.

વધુમાં, ઓછામાં ઓછી સાત બેઠકો – ગાંધીનગર દક્ષિણ, સાબરમતી, ગોંડલ, ધારી, અમરેલી, લાઠી અને કપરાડા – પર 2017ના વિધાનસભા મતવિસ્તારના રોલ ડેટાની સરખામણીમાં ઓછી મહિલા મતદારો છે. 944 અને 955 ના જેન્ડર રેશિયો સાથે, ઘાટલોડિયા અને ડાંગમાં 2017 અને 2022 વચ્ચે જેન્ડર રેશિયોમાં કોઈ ફેરફાર જોવા મળ્યો નથી.

“મતદાર યાદીનો ડેટા ગુજરાતમાં જાતિય અસમાનતાનું નવું ચિત્ર રજૂ કરે છે. ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીની મતદાર યાદીમાં પુરૂષ મતદારો કરતા 15.84 લાખ મહિલા મતદારો ઓછી છે. આ એક મોટી અસમાનતા છે. 19મી સદીમાં સયાજીરાવ ગાયકવાડ દ્વારા કન્યાઓ માટેની પ્રથમ શાળાની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી અને હવે આ લેન્ડસ્કેપ છે,” ગૌરાંગ જાની, સમાજશાસ્ત્રી અને લિંગ મુદ્દાઓના નિષ્ણાતે જણાવ્યું.

આદિવાસી વિસ્તારોમાં પેટર્ન વિશે વાત કરતા, જાનીએ જણાવ્યું હતું કે, “બિન-આદિવાસીઓ સાથે આદિવાસીઓની ક્રિયાપ્રતિક્રિયાને કારણે નાના પરિવારોની જાગૃતિ એ વધુ પ્રમાણનું કારણ હોઈ શકે છે.”

આ પણ વાંચોભાજપ ઉમેદવાર પ્રથમ યાદી: 38 વરિષ્ઠ નેતાઓની ટિકિટ કપાઈ, 69 ધારાસભ્યોને રિપીટ કરાયા

સુરત જેવા શહેરી કેન્દ્રો વિશે ઓછા પ્રમાણની રિપોર્ટીંગ વિશે જાનીએ કહ્યું કે, “આવા વિસ્તારોમાં તફાવત શ્રમિકોના એકલ-પુરુષ પ્રવાસને કારણે છે.”

(સ્ટોરી –  Avinash Nair – અનુવાદ – કિરણ મહેતા)

Web Title: Gender ratio decreased in 50 seats in gujarat as compared to 2011 census

Best of Express